Święci prawosławni - Polski Serwis Naukowy

Święci Kościoła prawosławnego ogłaszani są przez Święty Sobór Biskupów lokalnego Kościoła (w Polsce - Święty Sobór Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego) poprzez kanonizację, a następnie decyzją władz pozostałych Kościołów lokalnych włączani do grona świętych czczonych w tychże Kościołach.

Święty Tryfon, Tryfon męczennik, scs. Muczenik Trifon (ur. na początku III wieku we wsi Kampsada, ang. Campsada, w Azji Mniejszej, zm. 250 w Nicei) - męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.
Makary Wielki Egipski, Makary Starszy, scs. Prepodobnyj Makarij Wielikij, Jegipietskij (ur. ok. 300 w Górnym Egipcie, zm. ok. 390 w Skete) - chrześcijański mnich, uważany za jednego z ojców egipskiego monastycyzmu, święty prawosławny.

Zgodnie z postanowieniami VII Soboru Powszechnego w Nicei (rok 787) prawosławni oddają cześć (gr. προσκύνηση - pokłon, w odróżnieniu od gr. λατρεία - adoracja, przynależna jedynie Bogu) świętym, przede wszystkim ich relikwiom, jako przebóstwionym ciałom świętych oraz przedstawiającym ich ikonom.

Wspomnienia świętych przypisane są do każdego dnia roku liturgicznego (od kilku do kilkudziesięciu pozycji na dzień), funkcjonują w tekstach liturgicznych Nieszporów, Jutrzni oraz Boskiej Liturgii (poetyckie strofy tzw. stichery, tropariony czy kondakiony), w których opowiada się o rodzaju ich świętości i wydarzeniach z życia. Dniem szczególnego wspomnienia świętych jest sobota, co wiąże się z uwydatnieniem hymnografii świętych przypadających na ten dzień. Prawosławni obchodzą również dzień Wszystkich Świętych, kiedy w sposób symboliczny wspominani są kanonizowani w historii Kościoła prawosławnego. Jest to święto ruchome, które wypada w pierwszą niedzielę po święcie Zstąpienia Ducha Świętego na apostołów (Pięćdziesiątnicy). Kult świętych prawosławnych jest rozpowszechniony na cały świat prawosławny (kanonizowanych w wieku XX ma charakter raczej lokalny).

Abo z Tbilisi, męczennik (scs. Muczenik Abo Tbilisskij), święty Kościoła prawosławnego. Urodził się w Bagdadzie. Był Arabem i wyznawcą islamu. Od młodości zajmował się produkcją wonności i maści. W wieku osiemnastu lat został przyjęty na służbę do księcia gruzińskiego. Wkrótce po przybyciu do Gruzji zapałał miłością do Chrystusa. Nawrócony na wiarę chrześcijańską lękał się przyznać do tego w obawie przed muzułmanami, pod panowaniem których znajdowała się wówczas Gruzja. Gdy pod wpływem prześladowań zmuszony był opuścić kraj, udał się na północ od Morza Kaspijskiego i przez pewien czas mieszkał w Abchazji. Tam też przyjął chrzest. W 782 r. powrócił do Tbilisi. Kilka lat później Abo został oskarżony i osadzony w więzieniu za to, że wyznaje chrześcijaństwo. Postawiony przed sądem muzułmańskim pod zarzutem odstępstwa od islamu, przyznał się do swej wiary. 6 stycznia 786 r., w dzień Chrztu Pańskiego, ścięto go mieczem, a jego ciało spalono. Prochy męczennika wrzucono do rzeki Kury. Wierni uznali Abo za świętego zaraz po jego śmierci. Modlitwy kierowane pod jego adresem były wysłuchiwane, zaczęły też mieć miejsce cudowne zdarzenia związane z jego osobą. Jeszcze za rządów katolikosa Samuela III, w 794 r., zaliczono go do grona męczenników za wiarę chrześcijańską. Kult świętego ogranicza się do terenów Gruzji. Cerkiew prawosławna wspomina tego świętego dnia 8 stycznia.
Aleksy Toth (ur. 18 marca 1854 w pobliżu Preszowa, zm. 7 maja 1909 w Wilkes-Barre) - kapłan greckokatolicki, a następnie prawosławny, więty prawosławny. Inicjator akcji masowego nawracania na prawosławie wyznawców katolicyzmu wschodnich obrządków zamieszkujących w Stanach Zjednoczonych.

Kategorie i tytuły świętych prawosławnych

Cerkiew prawosławna wyróżnia następujące kategorie świętych (oraz tytuły odnoszące się tylko do jednej kategorii)

1. Prorocy/prorokinie - święci żyjący przed przyjściem Jezusa Chrystusa, którzy natchnieni Świętym Duchem przepowiadali (prorokowali) rzeczy przyszłe (przyszłość), głównie dotyczące Zbawiciela.

Poprzednik Pański - tytuł przysługujący największemu z proroków - Janowi Chrzcicielowi, którego działalność bezpośrednio poprzedzała przyjście Jezusa Chrystusa.

2. Apostołowie - najbliżsi uczniowie Jezusa Chrystusa, których za Swego życia wysyłał w celu głoszenia Słowa Bożego, a po Zstąpieniu na nich Świętego Ducha szerzyli wiarę chrześcijańską w różnych krajach.

Jutrznia (Laudesy, gr. orthros) - w Kościele katolickim pierwsza część liturgii godzin odmawianej o wschodzie Słońca. Częstym zwyczajem jest łączenie jutrzni razem z wezwaniem lub godziną czytań.
Kelsos, gr. Κέλσος, łac. Celsus, cs. Muczenik Kielsij i Marcja(o)nilla (Marcionilla), cs. Muczenica Marioniłła (zm. ok. 302 lub 311) - męczennicy chrześcijańscy za czasów prześladowań Dioklecjana w Antiochii w Syrii lub co bardziej prawdopodobne w Antinoopolis w Egipcie, święci Kościoła katolickiego i prawosławnego.

Pierwsi wśród zwierzchnich - tytuł przysługujący jedynie dwóm czołowym apostołom: Piotrowi i Pawłowi.

Pierwszy powołany - tytuł przysługujący tylko apostołowi Andrzejowi, jako pierwszemu powołanemu przez Chrystusa uczniowi.

Ewangeliści - tytuł przysługujący apostołom będący jednocześnie autorami jednej z czterech Ewangelii, tj. apostołom Mateuszowi, Markowi, Łukaszowi i Janowi.

3. Męczennicy/męczennice - święci, którzy za wiarę w Jezusa Chrystusa byli poddawani torturom i ponieśli męczeńską śmierć.

Cyprian z Kartaginy, Święty Cyprian, łac. Thascius Caecilius Cyprianus, cs. Swiaszczennomuczenik Kiprian, jepiskop Karfagienskij (ur. ok. 200 lub 210 w Tunezji, zm. 14 września 258 niedaleko Kartaginy) – biskup Kartaginy i męczennik za wiarę, pisarz apologeta chrześcijaństwa, jeden z ojców Kościoła, święty katolicki i prawosławny.
Agapiusz Rzymski - jeden z zabitych w 258 r n.e. Zginął śmiercią męczeńską w czasie prześladowań za cesarza Waleriana I. Cesarz wydał dwa dekrety: pierwszy zakazywał chrześcijanom wszelkich czynności liturgicznych i gromadzenia się, a drugi nakładał wysokie kary na wyznawców Chrystusa należących do dworu cesarza. 6 sierpnia 258, podczas odprawiania Mszy św. Agapiusz wraz z trzema diakonami oraz papieżem Sykstusem zostali pochwyceni i ścięci. Ofiarą tej samej fali prześladowań był m.in. św. Wawrzyniec.

Pierwsi męczennicy - tytuł przysługujący świętym, którzy ponieśli śmierć za Chrystusa jako pierwsi; tytuł ten przysługuje wyłącznie arcydiakonowi Stefanowi (Szczepanowi) i równej apostołom Tekli.

Wielcy męczennicy/Wielkie męczennice - tytuł odnoszący się do świętych, którzy za wiarę w Jezusa Chrystusa ponieśli śmierć, uprzednio będąc poddanymi wyjątkowym torturom i cierpieniom (np. Anastazja, Barbara, Jerzy Zwycięzca, Katarzyna, królowa gruzińska Ketewań, uzdrowiciel Panteleon).

Stratelatesi - tytuł przysługujący wojskowym męczennikom za wiarę Chrystusową, niekiedy będący integralną częścią imienia świętego, np. męczennik Andrzej, wielki męczennik Teodor.

Cierpiętnicy - tytuł przysługujący męczennikom, którzy cierpieli od swych współwyznawców.

5. Święci biskupi - święci posiadający najwyższe święcenia kapłańskie. Zależnie od zajmowanego stanowiska i pełnionej funkcji nazywani są patriarchami, metropolitami, arcybiskupami, biskupami.

Aleksy Mikołajewicz Romanow (ur. 12 sierpnia (30 lipca ss) 1904 roku w Peterhofie, zm. 17 lipca 1918 w Jekaterynburgu) – najmłodszy z pięciorga dzieci ostatniego cara rosyjskiego Mikołaja II i carycy Aleksandry Fiodorowny. Ostatni cesarzewicz – następca tronu rosyjskiego. Święty prawosławny.
Kult Świętych - w katolicyzmie i prawosławiu szczególny szacunek do osób zbawionych oraz do świętych aniołów, którzy stawiani są za wzór dla wszystkich żyjących. Do świętych można zwracać się z prośbą o wstawiennictwo do Boga.

Powszechni nauczyciele - tytuł przysługujący tylko wielkim nauczycielom starożytnej Cerkwi: Bazylemu Wielkiemu, Grzegorzowi Teologowi i Janowi Złotoustemu.

6. Święci kapłani - bogobojni kapłani (prezbitrzy i diakoni) nie będący zakonnikami, którzy swym życiem i poświęceniem Bogu osiągnęli świętość.

7. Święci mnisi/święte mniszki - bogobojni ludzie, którzy trwając w dziewictwie, w odosobnieniu od doczesnego świata, prowadząc surowe zakonne życie, osiągnęli świętość.

Święty Paulin z Noli, Paulin Miłościwy, właśc. Poncjusz Metropiusz Anicjusz Paulin, łac. Pontius Meropius Anicius Paulinus, wł. San Paolino di Nola, scs. Swiatitiel Pawlin Miłostiwyj, jepiskop Nołanskij (ur. ok. 353 w Bordeaux, zm. 22 czerwca 431 w Noli) - rzymski kapłan i poeta chrześcijański, biskup Noli, święty katolicki i prawosławny.
Karp z Tiatyry, Karpus, scs. Muczenik Karp, jepiskop Fiatirskij (Piergamskij) - biskup i męczennik, święty Kościoła ewangelicznego, katolickiego, ormiańskiego oraz prawosławnego.

Pustelnicy - święci przebywający w pustelniach, którzy zamknięci w swej celi lub pieczarze, pozostawiają jedynie otwór na podanie niezbędnego pożywienia, by w samotności przebywać na modlitwie z Bogiem. (np. Antoni Wielki, Makary Wielki Egipski)

Stylici - święci, głównie mnisi, którzy poświęcając się Bogu, spędzali życie na wysokich skalnych słupach. (np. Daniel, Nikita, Symeon)

8. Święci władcy - święci mężczyźni i kobiety sprawujący świecką władzę nad innymi ludźmi. Zależnie od zajmowanego stanowiska nazywani są: książętami, wielkimi książętami, królami, carami, cesarzami. (np. Mikołaj II Romanow)

Ambroży, (właśc. Ambrosius Aurelius) (ur. ok. 339 r. w Trewirze , zm. 4 kwietnia 397 r. w Mediolanie) – święty Kościoła katolickiego, ojciec i doktor Kościoła , biskup Mediolanu.
Dymitr (Demetriusz) z Tesaloniki, gr. Άγιος Δημήτριος της Θεσσαλονίκης [Dimitrios], ros. Димитрий Солунский, scs. Wielikomuczenik Dimitrij Sołunskij (ur. ok. 280, zm. ok. 304-305) — męczennik, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego, ormiańskiego i koptyjskiego.

9. Błogosławieni, Szaleńcy Boży (gr. salos - chwianie się) - saloici, jurodiwi, potocznie zwani szaleńcami Chrystusowymi (lub obłąkańcami Chrystusowymi), ludzie świadomie i celowo pozorujący wobec otaczającego świata swoją głupotę, brak rozsądku, zachwianie umysłu objawiające się paradoksalnym postępowaniem i zachowaniem, narażające te osoby na kpiny, szykany, obelgi i pobicie (np. Andrzej Konstantynopolitański, Bazyli Moskiewski, Ksenia z Petersburga).

Męczennik (gr. μάρτυς, mártys, łac. martyrus: "świadek") – określenie osoby, która zginęła lub cierpiała w obronie swoich wierzeń lub przekonań.
Eremita lub pustelnik (gr. ἐρημίτης eremites, żyjący na pustkowiu), osoba, która z pobudek religijnych wycofuje się z życia w społeczeństwie i decyduje się na życie w izolacji i celibacie. Poświęca się przede wszystkim modlitwie i życiu w ascezie. Utrzymuje się, jak to miało np. miejsce u zarania życia pustelniczego w Egipcie i Palestynie, z jałmużny i/lub rzemiosła.

10. Niewiasty niosące wonności (gr. myrophoros) - święte niewiasty usługujące przy Jezusie Chrystusie: Joanna, Maria Kleofasowa, Maria Magdalena, Marta z Betanii, Maria z Betanii, Salome i Zuzanna.

11. Bezsrebrnicy - święci, którzy wsławili się swą bezinteresownością w służbie bliźnim, polegającą głównie na nieodpłatnym leczeniu chorób ducha i ciała. (w tym Kosma, Damian, Panteleon).

12. Sprawiedliwi - święci żyjący zgodnie z prawdą Bożą, którzy osiągnęli świętość nie w życiu zakonnym lecz codziennym, świeckim; należą do nich zarówno święci starotestamentowi (Anna, Joachim, Noe, Hiob Cierpiętnik) jak i nowotestamentowi.

Eugenia Rzymska, gr. Ευγενια, scs. Prepodobnomuczenica Jewgienija Rimskaja (zm. ok. 262) - mniszka, męczennica chrześcijańska, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego.
Święta Daria, (scs. Muczenica Daria; gr. Δαρεία), męczennica chrześcijańska, żyjąca w III wieku, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego.

Praojcowie - pierwsi na ziemi Sprawiedliwi, prarodzice rodu ludzkiego (Adam, Noe, Abraham)

13. Święci - osoby uznane przez Cerkiew za święte, lecz nie dające się zakwalifikować do innych kategorii świętości.

14. Archaniołowie - nazwa wyższego chóru aniołów, spełniających wobec ludzi szczególne posłannictwo w historii zbawienia, polegające na głoszeniu Dobrej Nowiny i otwieraniu tajemnic wiary. Do grona archaniołów należy siedem aniołów, w tym Michał, Gabriel i Rafał.

Niektórzy święci mogą być zaliczani do dwóch lub nawet trzech kategorii, np. prorok i król izraelski Dawid; mnich i męczennik Atanazy Brzeski, wielka księżna, mniszka i męczennica Elżbieta, mnich i wyznawca Izaakiusz Dalmatycki; mnich i błogosławiony Józef Zaonikijowski; biskup Kition i sprawiedliwy Łazarz, książę czernihowski, męczennik i wyznawca Michał; metropolita kijowski i męczennik) Włodzimierz, itd.

Beniamin, imię świeckie Wasilij Pawłowicz Kazanski, ros. Василий Павлович Казанский; ur. 17 kwietnia 1873 w Nimenskim, zm. 13 sierpnia 1922 w Piotrogrodzie) – prawosławny biskup gdowski, następnie metropolita petersburski i gdowski Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Jeden z głównych zwolenników społecznej działalności Cerkwi i szczególnej troski o głoszenie etyki chrześcijańskiej wśród robotników. W 1922 postawiony przed sądem rewolucyjnym, skazany na śmierć i stracony pod zarzutem organizowania działalności kontrrewolucyjnej w Piotrogrodzie. W 1992 kanonizowany przez Rosyjski Kościół Prawosławny. Jest zaliczany do Soboru Nowomęczenników i Wyznawców Rosyjskich oraz Soboru Męczenników Petersburskich.
Akwila, cs. Apostoł Akiła i Pryska (Pryscylla) – judeochrześcijańska para małżeńska opisana w Nowym Testamencie żyjąca w I wieku, święci Kościoła katolickiego i prawosławnego; według tradycji męczennicy chrześcijańscy.

Poza tym w hagiografii prawosławnej występują uniwersalne tytuły, tj. nadawane świętym niezależnie od kategorii. Najczęściej występujące z nich to:

1. Równi apostołom/równe apostołom - tytuł nadawany świętym nie będącym bezpośrednimi, najbliższymi uczniami Jezusa Chrystusa, którzy na podobieństwo apostołów krzewili wśród pogan (i innowierców) wiarę Chrystusową i głosili Królestwo Boże na ziemi, osiągając w swej pracy wielkie rezultaty. Tytuł ten przysługuje świętym różnych kategorii, np.: władcom (np. cesarz Konstanty, cesarzowa Helena, król bułgarski Borys, wielki książę Włodzimierz, wielka księżna Olga, książę wielkomorawski Rościsław), hierarchom (np. arcybiskup Moraw i Panonii Metody, arcybiskup japoński Mikołaj), mnichom (np. Cyryl, Nahum z Ochrydy), męczennikom (np. Tekla), świętym bez kategorii (np. Maria Magdalena, Nina).

Rzeź niewiniątek – tym terminem określa się wymordowanie chłopców do lat dwóch z Betlejem i okolicy na polecenie Heroda Wielkiego. Ten ostatni, dowiedziawszy się o narodzinach w Betlejem nowego króla żydowskiego, chciał w ten sposób zabezpieczyć się przed ewentualnym konkurentem. Rzeź niewiniątek została opisana w Ewangelii wg św. Mateusza. Wobec milczenia pozostałych Ewangelii kanonicznych oraz Józefa Flawiusza, większość badaczy kwestionuje historyczność tego wydarzenia.
Kanonizacja – (łac. canonizatio ogłoszenie świętym) to oficjalne uznanie przez Stolicę Apostolską świętości lub przez zatwierdzenie przez Święty Synod w Kościele prawosławnym danej zmarłej osoby z racji osiągnięcia przez nią doskonałości moralnej w stopniu heroicznym lub uznanie jej za męczennika. Poprzez akt kanonizacji, papież uznaje ją za osobę godną kultu publicznego w Kościele powszechnym i wpisania jej do katalogu świętych. Akt ten poprzedzony jest procesem kanonizacyjnym.

2. Wielcy - tytuł nadawany bardzo zasłużonym świętym, stający się integralną częścią ich imienia (np. arcybiskup aleksandryjski Atanazy, arcybiskup Cezarei Kapadockiej Bazyli, cesarz Konstantyn, mnich Makary Egipski, mnich Onufry, mnich Pachomiusz).

3. Teolodzy - tytuł nadawany największym teologom, stający się integralną częścią ich imienia (posiadają go wyłącznie: apostoł i ewangelista Jan, Symeon Nowy, arcybiskup konstantynopolitański Grzegorz).

4. Wyznawcy - tytuł nadawany świętym, którzy za wiarę w Jezusa Chrystusa byli poddawani torturom lecz zmarli w pokoju w wyniku doznanych cierpień, niekiedy stający się integralną częścią ich imienia (np. biskup paryjski Bazyli, metropolita Mytileny, mnich Maksym, arcybiskup suroski Stefan).

Noe (hebr. נוח Noaḥ, arab. نوح Nūḥ, w tłumaczeniu na pol znaczy: „odpoczynek; pocieszenie”) - wg Księgi Rodzaju (Rdz 6,8-9,29) syn Lameka i dziesiąty potomek w linii od Adama przez Seta; patriarcha, człowiek prawy i sprawiedliwy, który jedyny spośród ówczesnych zepsutych ludzi znalazł łaskę w oczach Boga Jahwe. Dlatego Bóg postanowił sprowadzić powszechny potop, mający zgładzić ludzkość i oszczędzić Noego wraz z rodziną i zwierzętami Ziemi. W tym celu kazał zbudować arkę, pomieścić w niej rodzinę i po parze wszystkich niepływających zwierząt, aby przeczekać katastrofę. Gdy Arka została ukończona Bóg zesłał na ziemie wielki potop, nieustanny deszcz podniósł poziom wody tak że zakryła ona nawet najwyższe góry. Po 40 dniach przestał padać deszcz, a gdy po wielu tygodniach wody opadły, Arka spoczęła na górze Ararat, a Noe zszedł na ląd i złożył Panu ofiary z bydła i ptactwa. Bóg obiecał nie sprowadzać więcej potopu z powodu człowieka i na znak przymierza rozciągnął na niebie łuk - tęczę. Według tradycyjnej chronologii biblijnej przymierze Jahwe z Noem rozciąga się, zdaniem wyznawców judaizmu w przeciwieństwie do przymierza z Abrahamem na wszystkich ludzi i obejmuje (wg siedmiu przykazań):
Ikona (gr. εικων, eikón oznaczające obraz) - obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne. Charakterystyczna dla chrześcijańskich Kościołów wschodnich, w tym prawosławnego i greckokatolickiego.

5. Miłościwi - tytuł nadawany świętym, którzy położyli największe zasługi na polu dobroczynności, często stający się integralna częścią ich imienia (np. biskup florencki Bonifacy, sprawiedliwy Filaret, patriarcha aleksandryjski Jan, biskup Noli Paulin).

6. Napiętnowani - tytuł nadawany Wyznawcom, którym podczas zadawanych tortur wypalano i rysowano na twarzy oraz ciele piętna (np. mnich Teofan Wyznawca Sigriański, mnich konstantynopolitański Teodor).

Innocenty Irkucki, nazwisko świeckie: Kulczycki (ur. 1680 w guberni czernihowskiej - zm. 27 listopada 1731 pod Irkuckiem) - rosyjski prawosławny biskup irkucki i nerczyński, jeden z soboru świętych syberyjskich, misjonarz i święty prawosławny.
Michelangelo Buonarroti (Michał Anioł, Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni; ur. 6 marca 1475 r. w Caprese, prowincji Toskanii we Włoszech, zm. 18 lutego 1564 r. w Rzymie) – włoski malarz, rzeźbiarz, poeta i architekt epoki Odrodzenia.

7. Uzdrowiciele - tytuł nadawany świętym, którzy położyli wielkie zasługi w (nieodpłatnym) leczeniu ludzi (np. Panteleon).

8. Cudotwórcy - tytuł świętych, którzy otrzymali od Boga dar czynienia cudów, polegający głównie na uzdrawianiu chorych, wyganianiu złych mocy, itp.

9. Prawowierni - tytuł nadawany świętym wyróżniającym się prawością niesienia swej posługi (np. cesarz Justynian).

Zofia z Olelkowiczów Radziwiłłowa (lt. Sofija Slucka iš Olelkaičių) (ur. 1 maja 1585 w Słucku, zm. 19 marca 1612 w Myleńcu) - księżna na Słucku i Kopylu, święta prawosławna
Sofroniusz, imię świeckie: Stojko Władysławow (ur. w 1739 w Kotelu, zm. ok. 1813) – bułgarski duchowny prawosławny, biskup Wracy. Święty prawosławny. Autor zbiorów kazań, pouczeń moralnych oraz autobiografii; jeden z głównych twórców okresu bułgarskiego odrodzenia narodowego.

10. Nauczyciele Słowian - tytuł przysługujący wyłączenie świętym Cyrylowi i Metodemu, jako prowadzącym apostolską pracę wśród Słowian.

11. Oświeciciele - tytuł zadawany świętym, którzy jako pierwsi głosili Słowo Boże w danym kraju lub narodzie (Grzegorz w Armenii, Nina w Gruzji, Innocenty na Syberii i w Ameryce, Mikołaj Kasatkin w Japonii).

Inne bardziej znane tytuły nadawane świętym związane są głównie z ich zawodem lub zajęciem, np.: Pisarz Ikon (Andrzej Rublow), Pieśniarz (Roman), Ogrodnik (Fokas, Konon), Logoteta Szymon Metafrasta, Hymnograf (Józef), Kronikarz (Nestor), itd. lub wiekiem: Dzieciątko (Artemiusz Wierkolski, Gabriel Zabłudowski).

Św. Mikołaj II Aleksandrowicz Romanow, ros. Николай II, Николай Александрович Романов, ur. 6 maja/18 maja 1868 w Petersburgu, zm. 16/17 lipca 1918 w Jekaterynburgu) – ostatni cesarz Rosji, panujący w latach 1894-1917. Koronowany w Moskwie 26 maja 1896; syn Aleksandra III z dynastii Romanowów i jego żony carycy Marii Fiodorowny. Święty prawosławny.
Józef Hymnograf, cs. Prepodobnyj Iosif Piesnopisiec (ur. ok. 816, zm. 3 / 4 kwietnia 886 w Konstantynopolu) – święty katolicki i prawosławny, artysta, uczony i poeta.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)