Święcowie - Polski Serwis Naukowy

Święcowie, Swãcowie - pomorski ród możnowładczy na Pomorzu gdańsko-słupskim, odgrywający szczególną rolę polityczną na przełomie XIII i XIV wieku, pieczętujący się herbem Rybogryf.

Polanów (kaszb. Pòlnowò, niem. Pollnow, dawniej: Polnów) – miasto we wschodniej części woj. zachodniopomorskiego, w powiecie koszalińskim, nad rzeką Grabową, będące siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Polanów. Leży na wysoczyźnie polanowskiej pomiędzy dwiema górami (Świętą Górą i Warblewską Górą). Polanów oddalony jest od miasta powiatowego Koszalin o 37 km. Układ miejski tworzy 39 ulic oraz Plac 40-lecia PRL. Części miasta: Czajka, Świerczewo. Od 1313 roku posiada prawa miejskie.

Władysław I Łokietek (ur. między 3 marca 1260 a 19 stycznia 1261, zm. 2 marca 1333, Kraków) – książę na Kujawach Brzeskich i Dobrzyniu 1267-1275 (pod opieką matki), udzielne rządy razem z braćmi 1275-1288, książę brzeski i sieradzki 1288-1300, książę sandomierski 1289-1292, 1292-1300 lennik Wacława II, regent w księstwie dobrzyńskim 1293-1295, książę łęczycki 1294-1300, książę wielkopolski i pomorski 1296-1300, na wygnaniu w latach 1300-1304, od 1304 w Wiślicy, od 1305 ponownie w Sandomierzu, Sieradzu, Łęczycy i Brześciu, od 1306 w Krakowie i zwierzchnictwo nad księstwami: inowrocławskim i dobrzyńskim, 1306-1308/9 na Pomorzu, od 1314 w Wielkopolsce, od 1320 król Polski, od 1327 zamiana Sieradza i Łęczycy na Inowrocław i Dobrzyń, w 1329 utrata ziemi dobrzyńskiej, w 1332 utrata Kujaw.

Nazwa rodu pochodzi od imienia Święcy (zm. 1308 lub po 1308), który za Mściwoja II połączył w swych rękach godność wojewody gdańskiego i słupskiego. Syn Święcy, Piotr z Nowego (zm. 1327), uzyskał w 1299 roku od Władysława Łokietka urząd kanclerza pomorskiego, a od Wacława II (1305) - starosty Pomorza. Po ponownym opanowaniu Pomorza Gdańskiego przez Łokietka Święcowie znaleźli się w opozycji. Usunięty ze stanowiska Piotr oraz jego bracia Jaśko i Wawrzyniec zawarli 17 lipca 1307 roku układ w Lędowie (dawniej Lindow, obecnie wieś w gminie Ustka) z margrabiami brandenburskimi, obiecując im ułatwić opanowanie Pomorza Gdańskiego w zamian za dziedziczne posiadanie Sławna, Darłowa, Polanowa, Tucholi, Nowego oraz godność wojewodów słupskich. Piotr z Nowego został zimą 1307/1308 uwięziony przez Łokietka, co nie zapobiegło najazdowi brandemburskiemu. Mimo, iż margrabiom udało się utrzymać tylko zachodnią część Pomorza Gdańskiego (ze Słupskiem), Święcowie osiągnęli dziedziczne panowanie (pod lennym zwierzchnictwem margrabiów, a od 1317 roku książąt zachodniopomorskich) nad ziemią sławieńską, darłowską i polanowską, gdzie władali do 1347 roku. Główna ich linia wygasła wkrótce po 1357 roku. W dawnej historiografii istniał pogląd, że boczna ich gałąź o przydomku Podkomorzy znana jest pod nazwiskiem von Puttkamer; dziś wiadomo, że jest to niepotwierdzone żadnymi dokumentami lecz chęcią nobilitacji własnego rodu.

Rybogryf (gryf morski) – godło heraldyczne, zbliżone wyglądem do gryfa. Rybogryf posiada tułów lwa, orle skrzydła, szpony i głowę oraz lwie uszy, jednak w odróżnieniu od gryfa zamiast tylnych łap ma rybi ogon.

Słupsk (wymowa ?/i kasz. Stôłpsk lub Słëpsk, łac. Stolpa, niem. Stolp, , szw. Stölpe) – miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim, siedziba powiatów grodzkiego i ziemskiego oraz gminy Słupsk. Leży nad rzeką Słupią, na Pobrzeżu Koszalińskim, w odległości 18 km od Bałtyku. Jest to ośrodek przemysłu: drzewnego (meble), obuwniczego, maszynowego (głównie maszyny rolnicze), okiennego oraz samochodowego (autobusy i ciężarówki). Historycznie miasto należy do Pomorza Zachodniego.

Zobacz też

Święca

Gryfici

Źródło

Wielka Encyklopedia PWN