Święte księgi - pisma uznawane za źródła prawd religijnych przez pewne religie. Są zwykle napisane przez proroków danej religii lub ich uczniów. Często są uważane za podyktowane przez wyższe istoty.

Buddyzm

Buddyzm nie jest religią "księgi" - przez długi czas nauki buddyzmu były przekazywane ustnie. Dopiero po jakimś czasie je spisano ale księgi te nie są przedmiotem takiego kultu jak to znamy w judaizmie, chrześcijaństwie czy też islamie. częściej traktuje się je jako "instrukcje" do praktyki. Jako, że buddyzm nie jest jednolitą religią - ma wiele szkół i tradycji, tak też posiada wiele różnych "świętych ksiąg". Niektóre teksty w buddyjskich świętych księgach są wspólne dla wszystkich lub poszczególnych tradycji. Jednak w większości różnią się one bardzo od siebie treścią, językiem i organizacją.

Buddyzm Theravada

Zbiór świętych ksiąg określany jest mianem Tipitaka czyli Trójkosz lub Trzy Kosze. Tradycja podaje iż teksty w nim zawarte zostały zebrane na I soborze buddyjskim w Rajagriha ok. roku 486 p.n.e. tam to zebrano ustne nauki Buddy zapamiętane przez jego uczniów. Początkowo były przekazywane ustnie aż do 100 roku gdy to na Sri Lance król Vattagamani każe go spisać. Tipitaka jest spisana w języku Pali.

Obecnie Tipitaka składa się z:

W skład Tipitaki wchodzą także teksty pozakanoniczne w zależności od kraju:

Za święte uznawane są także teksty nie wchodzące w skład Tipitaki i napisane znacznie później, jednak Tipitaki dotyczące. Są to:

Jakkolwiek wiele jest w buddyzmie theravada tekstów uznanych za święte to jednak Tipitaka (Kanon Palijski) jest uznawany za rdzeń.

Buddyzm Mahajana

W skład świętych tekstów buddyzmu mahajany wchodzą liczne sutry mahajany [1]. W odróżnieniu od tekstów Kanonu Palijskiego są spisane w sanskrycie. Najważniejszymi sutrami mahajany są sutry Pradżniaparamity( Doskonałości Mądrości). Jest ich wiele wersji. Najbardziej znana z nich to Sutra Serca (Hridaja Sutra).Sutry Pradżniaparamity to sutry tzw II Obrotu Kołem Dharmy. Są też sutry III Obrotu Kołem Dharmy , np Śrimala Devi Sutra czy Lankavatara Sutra.

Oprócz sutr duże znaczenie dla wyznawców mahajany mają siastry (komentarze do sutr). Najważniejsze z siastr to : Mulamadhajamakakarika Nagardżuny i Mahjanauttaratantra siastra Maitrei. Ważnym tekstem jest także Bodhisatwaczariawatara Śiantidevy.

Buddyzm tybetański

Buddyzm tybetański za święte uznaje wszystkie teksty z Kanonu Palijskiego, a także sutry i siastry mahajany i teksty tantryczne. Tybetańczycy stworzyli także ogromny zbiór komentarzy do sutr i siastr, a także rozliczne teksty zawierające opisy praktyk. Każdy z tekstów zawierających odniesienia do Buddy, Dharmy i Sanghi jest traktowany jako święty. Kanon świętych tekstów został skompilowany przez Butona ( 1290- 1364), który podzielił go na dwa zbiory: Kandziur (bka'-'gyur) i Tendziur (bstan-'gyur).Kandziur obejmuje winaję, sutry i tantry. Tendziur zawiera komenatrze, traktaty, prace dotyczące gramatyki, astrologii i medycyny.

Jednym z bardziej znanych tekstów stworzonych przez Tybetańczyków jest *bar-do t'os-grol - (tzw. Tybetańska Księga Zmarłych) - święta księga buddyzmu tybetańskiego - zbiór rytuałów, które się sprawuje nad umierającym. Jej autorem ma być sam Padmasambhawa, który zaszczepił buddyzm w Tybecie. Księga została odkryta w XIV wieku.

Chrześcijaństwo

Chrześcijaństwo uznaje świętość Starego Testamentu. Początkowo opowiadając się raczej za jego szerszą, grecką wersją (Septuaginta) i przyjmując za natchnione niektóre z odrzuconych przez rabinów księgi (w literaturze katolickiej nazywane są one księgami deuterokanonicznymi lub wtórnokanonicznymi; w literaturze protestanckiej - apokryfami). Były to Księgi: Tobiasza, Judyty, Barucha, Mądrości, Syracha oraz dwie Księgi Machabejskie, a także dodatki do Księgi Estery, Daniela i tzw List Jeremiasza (dołączony do Księgi Barucha). Ostateczny, obowiązujący dla katolicyzmu kanon ogłosił dopiero Sobór Trydencki w 1546 r. Wcześniej Marcin Luter opowiedział się za przyjęciem kanonu hebrajskiego. Stąd też Stary Testament w układzie katolickim i protestanckim różni się ilością ksiąg. Także część teologów prawosławnych opowiada się za kanonem hebrajskim. Natomiast Kościoły ormiański, koptyjski, syryjski i etiopski uznają kanon przyjęty przez katolicyzm rozszerzając go ponadto o kilka ksiąg apokryficznych.

Poza Starym Testamentem chrześcijaństwo uznaje świętość Nowego Testamentu. Jest to zbiór 27 ksiąg, których kanoniczność uznaje całe chrześcijaństwo (pomimo początkowych wątpliwości Marcina Lutra względem Listu do Hebrajczyków, Listów Jakuba i Judy oraz Apokalipsy). W skład Nowego Testamentu wchodzą napisane w języku greckim (mówi się też o pierwotnej redakcji Ewangelii wg Mateusza w języku aramejskim) i zredagowane ostatecznie w I i II w. cztery Ewangelie, Dzieje Apostolskie, Listy Pawła, Jakuba, Piotra, Jana i Judy oraz Apokalipsa. Kanon taki przyjęto do IV w.