Święto Trójcy Świętej - Polski Serwis Naukowy

Święto Trójcy Świętej – jedno z najważniejszych liturgicznych świąt chrześcijańskich, obchodzonych ku czci Trójcy Świętej: Boga Ojca, Syna i Ducha Świętego. W kościołach zachodnich przypada na niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego, zaś według tradycji wschodniej obchodzone jest w niedzielę Pięćdziesiątnicy.

Bóg Ojciec, Pan Bóg (łac. Deus Pater) - jedna z Trzech Osób Boskich czczonych przez większość wyznań chrześcijańskich. Tożsamy hebrajskiemu JHWH (Księga Rodzaju), pierwotnie utożsamianym ze srogim ale i sprawiedliwym sędzią. Jest On Ojcem drugiej Osoby Trójcy - Słowa Bożego (Logos) wcielonego w człowieka Jezusa Chrystusa, według wiary chrześcijańskiej "z Ojca zrodzonego przed wszystkimi wiekami, zrodzonego, nie stworzonego". Od Ojca i Syna (wg prawosławia od Ojca przez Syna) pochodzi trzecia Osoba Trójcy - Duch Święty. Według interpretacji Trójcy Świętej przez część chrześcijaństwa, Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty to według teologii jedna substancja - Bóg, ale równocześnie trzy oddzielne Osoby (hipostazy). Poprzez stworzenie człowieka, a następnie wcielenie Jezusa Chrystusa i odkupienie ludzkości, Bóg Ojciec jest również określany przez chrześcijan jako Ojciec wszystkich ludzi.

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).

Sposób wyznaczania

W kościołach zachodnich (rzymskokatolickim, starokatolickim i protestanckich) Święto Trójcy Świętej obchodzone jest w pierwszą niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego, a więc w 56 dniu po Wielkanocy, natomiast w Kościołach obrządku wschodniego (np. greckokatolickim czy prawosławnym), czyli takich, w których daty świąt kościelnych wyliczane są na podstawie kalendarza juliańskiego – w 49 dniu po Wielkanocy, wyliczonej według tegoż kalendarza.

Starokatolicyzm - treść nauczania Kościołów starokatolickich, całość przyjętych w nim zasad odnoszących się do wiary, moralności, życia religijnego i funkcjonowania Kościoła.

Wielkanoc (Pascha, Niedziela Wielkanocna) — najstarsze i najważniejsze . Poprzedzający ją tydzień, stanowiący okres wspominania najważniejszych dla wiary chrześcijańskiej wydarzeń, nazywany jest Wielkim Tygodniem. Ostatnie trzy doby tego tygodnia: Wielki Czwartek (wieczór), Wielki Piątek, Wielka Sobota i Niedziela Zmartwychwstania znane są jako Triduum Paschalne (Triduum Paschale). W chrześcijaństwie wprawdzie każda niedziela jest pamiątką zmartwychwstania Chrystusa, ale Niedziela Zmartwychwstania jest z nich najbardziej uroczysta.

Kościół katolicki

W Kościele katolickim święto zaliczane jest do uroczystości liturgicznych i obchodzone jest jako Uroczystość Najświętszej Trójcy, tzn., że chociaż obchodzone jest w okresie zwykłym przyjmuje pierwszeństwo nad innymi dniami świątecznymi. Również Kościoły Starokatolickie obchodzą to święto jako Niedzielę Trójcy Przenajświętej w oktawie Zesłania Ducha Świętego.

Kolory liturgiczne – w chrześcijaństwie uznawane są za symbole liturgiczne, i mają uzewnętrznić charakter sprawowanych obrzędów, a także wyrazić dynamikę roku liturgicznego. Stosowanie kolorów liturgicznych dotyczy przede wszystkim szat liturgicznych oraz wystroju kościoła.

Ewangelikalizm, chrześcijaństwo ewangeliczne, chrześcijaństwo ewangelikalne – jest jednym z dwóch wielkich nurtów protestantyzmu (obecnie największym, obok ewangelicyzmu), charakteryzującym się specyficzną pobożnością (duchowością) i określonymi poglądami teologicznymi (oprócz pięciu zasad protestantyzmu przyjmuje także tzw. siedem punktów teologii ewangelikalnej). W większości protestantyzm ewangelikalny jest nurtem konserwatywnym i sprzeciwia się tendencjom liberalnego chrześcijaństwa, które przyjmują się wśród części protestantów ewangelickich. Powstał na gruncie purytanizmu, ortodoksji protestanckiej i pietyzmu. Niektóre jego elementy pobożnościowe w 2. połowie XX wieku przyjęły się także poza protestantyzmem. Wspólnoty ewangelikalne łączy wiara w osobistą relację z Jezusem Chrystusem, podkreślenie ostatecznego autorytetu Pisma Świętego w sprawach wiary i życia, również przede wszystkim szczególny typ duchowości, podkreślający konieczność świadomego osobistego nawrócenia (nowe narodzenie) do zbawienia człowieka. Ewangelikaliści uznają bezbłędność Biblii, którą nierzadko interpretują dosłownie. Ewangelikalizm jest zazwyczaj utożsamiany z ewangelizacją polegającą na wywołaniu u słuchacza żalu za grzechy oraz przekazaniu mu wiary w przebaczenie grzechów dzięki ofierze Jezusa Chrystusa na krzyżu.

Kolorem obowiązującym w liturgii jest biały.

Cerkiew prawosławna

W Kościołach prawosławnych niedziela Pięćdziesiątnicy nosi nazwę Niedzieli Świętej Trójcy. W dniu tym odprawia się jedną z najbardziej uroczystych w roku Boskich liturgii. Podłogi w cerkwiach ściele się świeżo skoszoną trawą, a ikony przyozdabia brzozowymi gałązkami; na drugi dzień, w poniedziałek świętowany jest Dzień Ducha Świętego. Święto Świętej Trójcy należy do dwunastu wielkich świąt prawosławia.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Adwent (łac. adventus – przyjście) – w kościołach chrześcijańskich okres trwający od I nieszporów czwartej z kolei poprzedzającej Święto Bożego Narodzenia niedzieli do 24 grudnia, okres przypominający oczekiwanie na powtórne przyjście Jezusa Chrystusa. Jednocześnie jest to czas poprzedzający pamiątkę pierwszego przyjścia – wcielenia, znanego pod nazwą narodzin Chrystusa.

Kościoły protestanckie

Święto Trójcy Świętej obchodzone jest przez Kościoły protestanckie posługujące się kalendarzem liturgicznym – luterańskie, ewangelicko-reformowane i metodystyczne. W wyznaniach tych zaliczane jest do świąt najwyższej rangi. Dzieli ono rok kościelny na dwie części: przed świętem – świąteczną, począwszy od adwentu, oraz po święcie Trójcy – bezświąteczną. Stąd też wszystkie niedziele drugiej połowy roku kościelnego noszą nazwę kolejnych niedziel po Trójcy Świętej.

Cerkiew (z gr. kyriaké - należąca do Pana, w uzupełnieniu do eklezja - lud, zgromadzenie, później świątynia, kościół) – budynek przeznaczony do sprawowania nabożeństw w cerkwi prawosławnej lub unickiej (greckokatolickiej). Jest przestrzenią sakralną dla celebracji Boskiej Liturgii. Prawosławni oraz grekokatolicy wierzą, iż jest ona miejscem szczególnego przebywania samego Boga. Nazwa cerkiew w języku staropolskim oznaczała po prostu kościół, dopiero w późnym średniowieczu nazwą tą określano tylko kościoły prawosławne.

Wniebowstąpienie Pańskie – wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa. Jako święto chrześcijańskie obchodzone corocznie 40 dni po Zmartwychwstaniu Pańskim. W Polsce w kościele rzymskokatolickim uroczystość ta - zgodnie z dekretem watykańskiej Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów - od 2004 r. obchodzona jest w VII Niedzielę Wielkanocną.

Ewangelikalne oraz tradycyjne prezbiteriańskie Kościoły protestanckie nie obchodzą święta, postrzegając jego tradycję jako nie wyrastającą bezpośrednio z Pisma Świętego, w przeciwieństwie do świąt, które upamiętniają wydarzenia opisane w Biblii, jak np. Boże Narodzenie, Wielkanoc, Wniebowstąpienie Pańskie i Zesłanie Ducha Świętego.

Augustana – utworzony w 1992 r. ośrodek wydawniczy, który swoją siedzibę ma w Bielsku-Białej, przy pl. Marcina Lutra 3, na Bielskim Syjonie. Specjalizuje się głównie w wydawnictwach Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Nazwa wywodzi się od Augsburskiego Wyznania Wiary (łac. Confessio Augustana – Konfesja Augsburska).

Protestantyzm — jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

Przypisy

Rok kościelny w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP (pol.). [dostęp 2012-01-06].
Święta kościelne w Kościele Ewangelicko-Reformowanym w RP (pol.). [dostęp 2012-01-06].
Śpiewnik Ewangelicki. Bielsko-Biała: Wydawnictwo „Augustana”, 2002, s. 1147.