Świętopełk Przemyślida - Polski Serwis Naukowy

Świętopełk (zm. 21 września 1109) - książę Czech z ołomunieckiej linii dynastii Przemyślidów. Panował w latach 1107-1109.

Świętopełk był starszym synem Ottona I Pięknego, księcia ołomunieckiego, i jego żony Eufemii. Jego wujem był król Wratysław II. W 1103 roku, wspólnie z księciem Borzywojem II, uczestniczył w wyprawie na Polskę. W 1105 podjął nieudaną próbę obalenia Borzywoja II. W 1107 roku, dzięki wyprawie Bolesława Krzywoustego i króla węgierskiego Kolomana przeciw Czechom, Świętopełk został osadzony na stolcu praskim 14 maja 1107.

Przemyślidzi (czes. Přemyslovci) - czeska dynastia wywodząca się od legendarnego Przemysła, męża Libuszy. Panowała w Czechach od czasów Borzywoja, który ok. roku 871 przyjął chrzest. Główna linia wygasła w 1306 roku wraz ze śmiercią Wacława III. Boczna linia zapoczątkowana przez Mikołaja I (nieślubny syn Przemysła Ottokara II) panowała w księstwach śląskich (opawskim, karniowskim i raciborskim) między 1269 a 1521.

Wrszowcy, Werszowcy (łac. Vrsines, czes. Vršovci), zobacz też Rawici, początkowo czeski, następnie polski ród możnowładczy o początkach historii w X-XII wieku. Posiadali swe domeny w północnych Czechach wokół Žatca i Litomierzyc. W 995 r. aktywnie uczestniczyli w wyniszczeniu Sławnikowiców, prawdopodobnie w zemście za rzucenie na nich klątwy przez świętego Wojciecha. Wiele wskazuje, że przejęli po nich także Libice.

W 1108 roku książę czeski uczestniczył w niemiecko-czeskim najeździe na Węgry, co spowodowało agresję ze strony Bolesława Krzywoustego na Czechy. Polska wyprawa na Czechy była także związana z brakiem wypełnienia przez Świętopełka układu, w którym zobowiązywał się do zwrotu przez Czechów, zagarniętych grodów na Śląsku (m.in. Racibórz, Kamieniec, Koźle). Próba zdetronizowania go przez polskiego księcia i osadzeniu na jego miejscu Borzywoja II nie doszły do skutku. W 1109 roku pomagał królowi niemieckiemu Henrykowi V w walkach z Polską.

Czechy (. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.

Koloman I Uczony, węg: Könyves Kálmán (ur. ok. 1070, zm. 3 lutego 1116) - król węgierski w latach 1095-1116 i chorwacko-dalmatyński w latach 1102-1116.

Z nieznaną z imienia żoną miał syna Wacława Henryka. Z jego rozkazu doszło do ostatecznej rozprawy z możnowładczym rodem Wrszowców. W akcie zemsty został przez nich zamordowany.

Zobacz też

Władcy Czech

Przypisy

Taką datę za Kosmasem przedstawia Z.S. Pietras w: Z. S. Pietras: "Bolesław Krzywousty". Cieszyn: 1978, s. 90.
O zamordowaniu Świętopełka 21 września 1109 r. mówi wiele źródeł. Pierwszym z nich jest Kronika Czechów Kosmasa, który napisał: "Był jednak w obozie pewien rycerz (...) posłany przez Jana Częsty z rodu Wrszowców(...), wskoczył na konia i wmieszał się wkrótce w środek gromady i z całym natężeniem sił ciskając włócznią między łopatki księcia, najgłębsze wnętrzności zmiażdżył śmierć przynoszącym żelazem(...)" Kosmasa Kronika Czechów. T. III. Cz. XXVII. 2004, s. 110-111. Drugim źródłem jest Annales Pegavienses. Podają one inaczej niż Kosmas, że księcia zabił żołnierz Wiprechta z Goitzsch, który chciał zwolnić tron czeski dla swego szwagra Borzywoja. Annales Pegavienses. MGH SS XVI, s. 250-251. Trzecim natomiast źródłem jest Kronika Polska. Gall Anonim napisał: "(...) pośrodku swoich padł przebity oszczepem przez pewnego mało znacznego żołnierza, a nikt z jego ludzi nie podniósł ręki do pomszczenia go(...)." O imieniu tego zabójcy rycerza przekazy źródłowe milczą. Czy był nim żołnierz o imieniu Wiprechta, czy żołnierz rycerza Wiprechta - tu także historycy nie mogą się zgodzić. Gall Anonim: Kronika Polska. T. III. Cz. XVI. Wrocław: 2003, s. 143.
Za opisem Kosmasa w Kosmasa Kronika Czechów i wskazaniem na Jana Częsty, z rodu Wrszowców opowiadają się: V. Novotny w publikacji: V. Novotny: Ceske dejiny. Diiu I cast 2. Od Bretislava I do Premysla I. Praha: 1912, s. 165-166. oraz Gerold Meyer v. Knonau w publikacji: G. Meyer v.Knonau: Jbb. des dt. Reiches unter Heinrich IV. u. Heinrich V.. T. VI. München: 1890, s. 100.

Racibórz (niem. Ratibor, czes. Ratiboř) – miasto i gmina położone w południowo-zachodniej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie raciborskim. W latach 1950-1975 miasto administracyjnie należało do województwa opolskiego, natomiast w latach 1975-1998 do województwa katowickiego. Według danych z 28 lutego 2006 2 miasto miało 60 218 mieszkańców.

Henryk V (niem. Heinrich V., ur. prawdopodobnie 11 sierpnia 1081 – zm. 23 maja 1125) - król niemiecki od 1105, cesarz rzymsko-niemiecki od 1111, syn i następca cesarza Henryka IV.