Święty Barnaba - Polski Serwis Naukowy

Święty Barnaba, cs. Apostoł Warnawa, aram. Barnebhuah (zm. 61) – urodzony jako Józef, wg Dziejów Apostolskich zaliczany do grona apostołów w szerszym znaczeniu, święty katolicki i prawosławny. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w nim objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

Żywot świętego

Urodzony na Cyprze Żyd, z rodu Lewiego, kuzyn św. Marka Ewangelisty. Po nawróceniu św. Pawła, ten zaopiekował się nim i przedstawił go innym apostołom (Dz. Ap. 9:27).
Barnaba był jednym z opiekunów i nauczycieli Kościoła rozwijającego się w Antiochii, a potem misjonarzem na Cyprze i w Azji Mniejszej (Dz 13, 13-14), podróżował wraz ze św. Markiem i św. Pawłem m.in. niosąc pomoc dotkniętej głodem Judei (Dz 11,27-30). Brał udział w pierwszym soborze w Jerozolimie (Dz 15, 1-29).

Apokryf (gr. ἀπόκρυφος, ápókryphos – ukryty, tajemny) – określenie używane obecnie głównie w kontekście ksiąg o zabarwieniu religijnym z okresu przełomu naszej ery, które Kościół katolicki uważa za nienatchnione, w szczególności to księgi niewchodzące w skład Biblii.

List Barnaby (gr. Βαρναβα επιστολη , łac. Epistula Barnabae) - anonimowy tekst w języku greckim, dawniej przypisywany św. Barnabie. Do IV w. n.e. bywał zaliczany do ksiąg kanonicznych (Klemens Aleksandryjski, Orygenes, Kodeks Synajski). Jego kanoniczność zakwestionowali dopiero Euzebiusz z Cezarei i Hieronim. Nie jest to list w sensie literackim, lecz rodzaj katechezy, jednak o dość osobistym charakterze. Powstał przed rokiem 200, gdyż wspomina go Klemens Aleksandryjski, zapewne około 130 r. Być może miejscem powstania była Aleksandria, za czym przemawia częste stosowanie alegorii. Całość liczy 21 rozdziałów. Autor wykazał się gruntowną znajomością Starego Testamentu, jednak interpretuje go w duchu skrajnego antyjudaizmu i wyraża przekonanie o odrzuceniu Izraela przez Boga. W skład tekstu wchodzi również, znany z innych pism wczesnochrześcijańskich, utwór moralizatorski żydowskiego pochodzenia Dwie drogi.

Przypisywano mu autorstwo Listu do Hebrajczyków, a także apokryficznych Dziejów Barnaby, Listu Barnaby, Ewangelii Barnaby, wyrażającej wizję postaci i życia Jezusa bliską islamowi. Żadna z tych hipotez nie znalazła potwierdzenia.

Według tradycji został ukamienowany ok. 61 w Salaminie na Cyprze. Uznawany jest za pierwszego arcybiskupa Cypru.

Kult

W ikonografii przedstawiany jest z atrybutami: stosem lub płomieniami.

Apostoł (gr. apostolos = wysłannik) – nazwa używana w Nowym Testamencie najczęściej na określenie najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego osobiście i "wysłanych" do głoszenia jego nauk. Samo pojęcie występuje też w Nowym Testamencie na określenie innych osób.

św. Marek Ewangelista – wedle tradycji Kościoła autor Ewangelii Marka uważanej za najstarszą i jednocześnie najkrótszą spośród ewangelii, kuzyn św. Barnaby, towarzysz św. Pawła, a później św. Piotra. Zgodnie z relacją Papiasza wiernie spisał głoszone przez Piotra nauki. Według tradycji św. Marek został zamęczony ok. 68 roku. Uznawany przez Kościół koptyjski za pierwszego patriarchę Aleksandrii.

Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 11 czerwca.

Cerkiew prawosławna wspomina apostoła Barnabę dwukrotnie:

11/24 czerwca, tj. 24 czerwca wg kalendarza gregoriańskiego,

4/17 stycznia (Sobór siedemdziesięciu apostołów), tj. 17 stycznia.