Światopełk I Przeklęty - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy księcia ruskiego. Zapoznaj się również z: hasło o Świętopełku I księciu wielkomorawskim.

Świętopełk. Ilustracja Borisa Czorikowa do książki Artysta Karamazin lub historia Rosji w obrazach (Sankt Petersburg, 1836).

Zaślubiny Światopełka z córką Bolesława Chrobrego, Jan Matejko (1892)

Świętopełk I lub Światopełk I (ukr.Святополк I Окаянний, ros.Святополк Владимирович), nazywany też Świętopełkiem Przeklętym – (ur. ok. 980 - zm. 1019) książę turowski, wielki książę Rusi Kijowskiej (1015-1016 i 1018-1019). Syn Włodzimierza I Wielkiego, starszy brat Jarosława I Mądrego. Zięć Bolesława I Chrobrego.

Przemyśl (ukr. Перемишль, ros. Перемышль, niem. Prömsel, czes. Přemyšl, łac. Praemislia) – miasto w województwie podkarpackim nad Sanem, liczące 66 389 mieszkańców (XII 2009), co czyni je drugim pod względem ludności miastem województwa podkarpackiego.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Zbuntował się przeciwko ojcu, prawdopodobnie ze względu na próbę odsunięcia go od dziedziczenia władzy na Rusi lub z inspiracji swego teścia Bolesława Chrobrego. Przewrót się nie powiódł, Świętopełk został uwięziony.

W 1014 roku na Ruś wyruszyła wyprawa Bolesława, upomnieć się o prawa zięcia. W wyprawie wzięło udział rycerstwo niemieckie (prawdopodobnie 300 wojów, zgodnie z warunkami pokoju w Merseburgu z 1013 roku). Wyprawa nie odniosła powodzenia, a Bolesław wycofał się do Polski.

Świętopełk odzyskał wolność w 1015 po śmierci Włodzimierza I i objął na krótko władzę na Rusi. Jego brat Jarosław I kijowski, dokonał przewrotu, Świętopełk uciekł pozostawiając żonę w niewoli.

Wyprawa kijowska rozpoczęła się latem 1018 i zakończyła wraz z przybyciem księcia Bolesława Chrobrego do Polski (tj. w ostatnich miesiącach tego roku). Wyprawa miała na celu przede wszystkim osadzenie na tronie kijowskim zięcia Bolesława, Świętopełka I.

Świętopełk również Światopełk, Zventapu, Zwentibald, Zuendibolch, Suatopluk, grecki Σφενδοπλόκος, Σφεντοπλικος, starosłowiański Свѧтопълкъ, staroruski Свѧтополкъ/Святополкъ, słowacki Svätopluk (rok urodzenia nieznany – zm. 894) był w latach 871 – 894 trzecim i najważniejszym władcą Państwa Wielkomorawskiego, w średniowieczu uznawanym za króla. Pochodził z dynastii Mojmirowców.

W 1015 roku Jarosław namówiony przez cesarza niemieckiego, który w tym czasie wojował z Chrobrym, uderzył na Brześć nad Bugiem. Atak został odparty.

W 1018 Bolesław I Chrobry po podpisaniu pokoju z Niemcami zorganizował nową wyprawę na Kijów, zakończoną pełnym powodzeniem. W skład armii weszły posiłki: 300 niemieckich wojów, 500 węgierskich, bliżej nieznany oddział Pieczyngów.

Po zwycięskiej bitwie Bolesław zajął Kijów i osadził Świętopełka na tronie. Jarosław uciekł do Nowogrodu, zabierając ze sobą córkę Chrobrego.

Język ukraiński (українська мова, ukrajinśka mowa) to język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego, używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.

Ruś Kijowska – okres w historii Rusi trwający umownie od 862 do 1240 roku. Rok 862, w którym Ruryk przybył do Nowogrodu Wielkiego, to symboliczna data powstania państwa ruskiego. W 882 roku książę nowogrodzki Oleg Mądry doprowadził do powstania Wielkiego Księstwa Kijowskiego – wczesnofeudalnego państwa we wschodniej Europie ze stolicą w Kijowie, istniejącego do 1169 roku. W 1054 roku Wielkie Księstwo Kijowskie uległo rozbiciu dzielnicowemu, przy czym władcy, którym udało się zawładnąć Kijowem nadal nosili tytuł wielkiego księcia kijowskiego i byli w hierarchii feudalnej postawieni wyżej od pozostałych książąt ruskich. W 1169 przekształcone w Wielkie Księstwo Włodzimierskie ze stolicą we Włodzimierzu nad Klaźmą, które przejęło dominującą rolę Kijowa. W 1240 na skutek najazdu mongolskiego Wielkie Księstwo Włodzimierskie utraciło niezależność polityczną na rzecz Złotej Ordy. Moment ten uważany jest powszechnie za koniec okresu Rusi Kijowskiej.

Chrobry wrócił do Polski dopiero w 1019 roku, po 10 miesięcznej okupacji (lub też 10-miesięcznym rabunku). Kijów był jednym z najbogatszych miast całej średniowiecznej Europy, Bolesław zagarnął więc ogromne łupy, wielu Rusinów jako niewolników powędrowało do Polski.

Wracając do kraju Bolesław odebrał Rusi i przyłączył do Polski Grody Czerwieńskie oraz Przemyśl. W odwecie za córkę, Chrobry uprowadził dwie siostry Jarosława. Z jedną z nich, Przedsławą, żył czas jakiś w konkubinacie.

Pokój w Budziszynie – traktat pokojowy polsko-niemiecki zawarty między Bolesławem I Chrobrym a cesarzem Henrykiem II, podpisany 30 stycznia 1018 w Budziszynie.

Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.

Zwycięstwo okazało się krótkotrwałe. Jarosław zaatakował z Nowogrodu i przepędził Świętopełka. Podczas podróży do teścia po pomoc Świętopełk został zabity w nieznanych okolicznościach.

Bibliografia

Gerard Labuda, Pierwsze państwo polskie, KAW RSW „Prasa-Książka-Ruch” Kraków 1989, ISBN 83-03-02969-X