Świeca - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy oświetlenia. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Płonąca świeca

Świeca − źródło światła, zazwyczaj wykonane z paliwa stałego uformowanego w walec, wewnątrz którego, przez całą długość, umieszczony jest knot. Dawniej świece wykonywane były głównie z wosku pszczelego dla wyższych sfer. Biedniejsi używali zwierzęcego tłuszczu. Obecnie świece najczęściej produkowane są z parafiny lub stearyny.

Parafiny (w l. mn.) [nazwa pochodzi od zwrotu "Parum Affinis" oznaczający-słabo reaktywny] - w przemyśle petrochemicznym nazwa zwyczajowa alkanów niecyklicznych, w odróżnieniu od cykloalkanów nazywanych naftenami.

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).

Przed wprowadzeniem elektryczności świece były powszechnym źródłem światła; szczególnie w północnej Europie aż do XIX wieku były częściej używane niż lampki oliwne.

Obecnie świece wykorzystywane są głównie ze względu na walory estetyczne (np. dla wytworzenia romantycznego nastroju) lub w nagłych przypadkach, w razie przerw w dopływie energii elektrycznej.

Świec używano już najmniej 3000 lat temu. Wspomina o nich Stary Testament, a Rzymianie wytwarzali je z lnu oblewanego woskiem i smołą. Często stosowano też wosk pszczeli i tłuszcz zwierzęcy.

Spalanie to reakcja chemiczna przebiegająca między materiałem palnym lub paliwem a utleniaczem, z wydzieleniem ciepła i światła. Paliwa i utleniacze mogą występować w trzech stanach skupienia: gazowym, ciekłym i stałym. Powszechnie dostępnym utleniaczem gazowym jest tlen zawarty w powietrzu. Utleniacze ciekłe i stałe są stosowane w silnikach rakietowych.

Smoła, smoła surowa – jeden z produktów odgazowania węgla, łupków bitumicznych lub drewna, rzadko torfu. Składa się głównie z mieszaniny wielu rodzajów węglowodorów oraz innych związków organicznych, zawierających tlen, azot i siarkę, ponadto niektóre rodzaje smoły mogą zawierać pewną ilość grafitu i fulerenów.

Są również używane w różnego rodzaju ceremoniach religijnych. W religii chrześcijańskiej światło świecy symbolizuje Jezusa Chrystusa, świece zawsze płoną na ołtarzu w trakcie sprawowania liturgii. Używa się ich często przy innych okazjach, takich jak np. chrzest.

Żydowskie święto Chanuka, zwane również świętem światła, celebrowane jest zapalaniem świec w specjalnym świeczniku - chanukiji.

Chanuka (hebr. חנוכה) – święto żydowskie trwające osiem dni, poczynając od 25 dnia miesiąca kislew. Upamiętnia ono powstanie Machabeuszy pod wodzą Judy Machabeusza.

Knot – część świecy, znicza lub lampy spalającej paliwo ciekłe, takie jak olej bądź nafta, wyprowadzająca ciekłe (naturalne lub stopione) paliwo poza zbiornik dzięki wykorzystaniu zjawiska kapilarnego, by umożliwić lub ułatwić jego parowanie w wysokiej temperaturze płomienia. Materiałem faktycznie spalanym są wtedy opary paliwa.

Świece (obecnie częściej lampki elektryczne) używane są również tradycyjnie do dekoracji choinki bożonarodzeniowej. Ze względów bezpieczeństwa, odchodzi się od tej tradycji.

Świece produkowane są w różnych kolorach, kształtach, rozmiarach i zapachach. Niektóre świece zapachowe wykorzystywane są w aromaterapii. Wykonane z pszczelego wosku pachną miodem.

Działanie świec

Zjawiska zachodzące podczas spalania świecy, pomimo niezbyt skomplikowanej jej budowy, są stosunkowo złożone:

Zjawiska kapilarne to cały szereg zjawisk związanych z zachowaniem par i cieczy a pojawiających się dla wielu obiektów o małym wymiarze charakterystycznym (np. rurki kapilarne) i silnie zależne od tego wymiaru, przy kącie zwilżania powyżej 90 stopni. W zależności od zwilżania i średnicy rurki zjawisko może się pojawiać lub zanikać – zachodzi ono do momentu, gdy ciężar słupa wody równoważy siły kapilarne.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

materiał oświetlający topi się pod wypływem ciepła płomienia

stopiony materiał podnosi się w knocie wskutek jego włoskowatości (knot nim nasiąka)

w wysokiej temperaturze, blisko płomienia materiał świecy rozkłada się na produkty gazowe lub odparowuje

opary spalają się w płomieniu wytwarzając światło i ciepło

Knot w świecy spala się dopiero wtedy gdy jest zbyt długi by nasiąknąć do końca paliwem. Niżej opary nie dopuszczają płomienia do knota.

Świecznik - sprzęt zaprojektowany do umieszczenia jednej lub wielu świec. Przeważnie świece mocuje się w miseczce, czasami dodatkowo wyposażonej w kolec, na który nabija się podstawę świecy. Wykonywane są głównie z materiałów niepalnych, z metali: mosiądzu, brązu, miedzi, stali lub szkła, porcelany, fajansu. Bardzo często dodatkową funkcją świeczników były funkcje zdobnicze, dlatego wiele z nich jest bogato zdobionych. Niektóre typy świeczników miały też znaczenie religijne, np. żydowska menora. Świecznikami nie nazywa się raczej lamp ze świecą w środku, stosowanych w przeszłości w podróżach pieszych czy w powozach. Takie lampy zwano kagankami.

Chrzest – w chrześcijaństwie obrzęd nawrócenia i oczyszczenia z grzechów, mający postać sakramentalnego obmycia wodą, któremu towarzyszy słowo (Ef 5,26). Jednoczy on z Tajemnicą paschalną, Męki, Śmierci i Zmartwychwstania Chrystusa dla uzyskania odrodzenia do nowego życia w Duchu Świętym, życia w wieczności. Jest to obrzęd wyznania wiary, czyniący członkiem Kościoła-Ciała Chrystusa (por. Rz 11,9). Był praktykowany w Judaizmie jako obmycie z rytualnej nieczystości. Do tej pory czynią to chasydzi w specjalnie do tego przeznaczonym baseniku zwanym mykwą. Jako obmycie rytualne jest praktykowany również w wielu innych religiach.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Świeca

Zobacz też

Zobacz hasło świeca w Wikisłowniku

Znicz

Gromnica

Przypisy

↑ S. Orgelbranda Encyklopedja Powszechna. Warszawa: Wydawnictwo Towarzystwa Akcyjnego Odlewni Czcionek i Drukarni S. Orgelbranda Synów, XIX i pocz. XX wieku (może wymagać uaktualnienia).

Płomień – emitujący światło gaz, w którym zachodzą reakcje pirolizy, utleniania i spalania. Płomień jest obszarem, w którym zachodzi spalanie jednofazowe (paliwo i utleniacz są w formie gazowej). Emituje on ciepło oraz promieniowanie elektromagnetyczne (głównie w postaci podczerwieni i światła widzialnego).

Gromnica – duża woskowa świeca, uroczyście poświęcona w kościele, używana w trakcie najważniejszych wydarzeń religijno-społecznych w życiu chrześcijanina. Gromnicę wkładano w ręce umierającego, zapalano ją także w czasie chrztu i I komunii.