Škoda lásky - Polski Serwis Naukowy

Škoda lásky ([ˈʃkɔda laski] posłuchaj , po czesku - "Szkoda miłości", czyli żal za utraconą miłością, znana w Polsce jako "Banda") - jeden z najbardziej znanych przebojów XX w. (w plebiscycie Czeskiego Radia w 2000), spopularyzowanych w wielu krajach w czasie II wojny światowej.

USS Arizona (BB 39) – amerykański pancernik typu Pennsylvania. Budowę tego okrętu rozpoczęto 16 marca 1914 roku, wodowanie odbyło się w stoczni New York Navy Yard 19 czerwca 1915 a do służby wszedł 17 października 1916 roku. W sumie zbudowano 2 okręty tego typu, bliźniaczą jednostką był pancernik USS "Pennsylvania".

Okręt liniowy – nazwa historycznej najsilniejszej klasy okrętów artyleryjskich, wywodząca się od ich taktyki walki w szyku liniowym, w składzie floty liniowej.

Historia

W maju 1927 r. czeski kompozytor i kapelmistrz Jaromír Vejvoda z miasteczka Zbrasław (obecnie dzielnicy Pragi) skomponował utwór instrumentalny, który nazwał „Modřanská polka" (wym. po czesku "Modrzanska polka"). Nazwę przyjął od miejscowości Modřany (wym. Modrzani), położonej niedaleko Zbrasławia - bo jakaś "Zbraslavska polka" już wówczas istniała. Prawykonanie utworu miało miejsce na zabawie tanecznej w "Sokolovni" - siedzibie zbrasławskiej organizacji sokolskiej. Melodia spodobała się - wkrótce grały ją już wszystkie orkiestry dęte w okolicach Pragi. W 1934 r. prawa wydawnicze polki kupiła praska firma Jana Hoffmanna. W tym samym roku Václav Zeman do melodii "Modrzanskiej polki", napisał tekst "Škoda lásky".

Jaromir Vejvoda (ur. 28 marca 1902 w Zbrasławiu, zm. 13 listopada 1988) – czeski kompozytor i muzyk. Światową sławę uzyskał dzięki polce "Škoda lásky", znanej w Polsce jako "Banda"lub "My młodzi, my młodzi, nam bimber nie zaszkodzi...".

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Utwór stał się szybko popularny również za granicą. W połowie lat 30. - pod nazwą "Rosamunde" - śpiewały ją już całe Niemcy. W 1936 r. nagrał ją niemiecki akordeonista Will Glahé, który w 1938 r. zdobył złotą płytę za sprzedaż ponad miliona krążków z tym utworem. W 1937 r. prawa do tego utworu na amerykańskim rynku wykupiła firma Shapiro&Bernstein, a następnie wydała utwór pod nazwą Beer Barrel Polka. Do chwili przystąpienia USA do wojny w 1941 r. sprzedał się na tamtym rynku milion płyt z utworem. Do swojego repertuaru włączyły go (ze słowami, które napisali Lew Brown i Wladimir Timm) słynne The Andrews Sisters (w 1939 r.), a później również m.in.: Orkiestra Glenna Millera, Benny Goodman, Billie Holiday, Harry James, Frank Sinatra, Bobby Vinton, Willie Nelson i Luciano Pavarotti.

Discovery (oznaczenie NASA dla orbitera – OV-103) - skonstruowany przez NASA amerykański wahadłowiec kosmiczny, przystosowany do odbywania wielokrotnych podróży na orbitę. Jest trzecim promem NASA, który odbył lot w przestrzeń kosmiczną (wcześniej taką podróż odbyły Columbia i Challenger) i jednocześnie najstarszym pozostającym w służbie. Jego pierwsza podróż kosmiczna miała miejsce 30 sierpnia 1984. Jego zadaniem jest transport załogi i wymiana zaopatrzenia Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS).

Hipoteza (gr. hypóthesis – przypuszczenie) – osąd, który podlega weryfikacji. Zdanie, które stwierdza spodziewaną relację między jakimiś zjawiskami, propozycja twierdzenia naukowego, które zakłada możliwą lub oczekiwaną w danym kontekście sytuacyjnym naturę związku.

Podczas II wojny światowej piosenka została przetłumaczona na wiele języków i stała się popularna wśród żołnierzy na wielu frontach (np. czeski film "Szkoła podstawowa" 1991). W wielu krajach melodia ta stała się tak popularna, że uznano ją za melodię ludową, zapominając o autorze. Jako przykład popularności Škoda lásky można przytoczyć opinię Hansa Dietricha Genschera z 1980, który publicznie gotów był się założyć, że Rosamunde to ludowa melodia niemiecka. W 1995 r. melodia i znamienne słowa Roll out the barrels! budziły co rano załogę amerykańskiego promu kosmicznego "Discovery".

Złota płyta jest powszechnie stosowaną na świecie nazwą wyróżnienia przyznawanego wydawnictwom muzycznym. Warunkiem uzyskania przez płytę statusu złotej jest osiągnięcie przez nią określonego progu sprzedaży.

William Hugh Nelson (ur. 30 kwietnia 1933 w Abbott w Teksasie), amerykański piosenkarz country, kompozytor i aktor. Jeden z najważniejszych przedstawicieli tego nurtu. W 1985 roku wziął udział, razem z artystami Stanów Zjednoczonych, w nagraniu piosenki We Are the World skomponowanej przez Michaela Jacksona i Lionela Richiego, by zebrać fundusze na walkę z głodem w Etiopii, spowodowanym suszą w 1984/1985.

Oryginalny tekst Václava Zemana po czesku i polski przekład

Tytuły, pod którymi piosenka jest znana w innych językach

"Banda" i inne polskie wersje

Piosenka biesiadna "Banda" zaczyna się od słów "Precz smutki niech zginą, Wspomnienia niechaj płyną..." (zob. tekst "Banda" w likach zewn.) do melodii "Modrzańskiej polki" sprzed 1939, prawdopodobnie (hipoteza) można przypisać Wiktorowi Budzyńskiemu (1906-1972), autorowi tekstów także do innych melodii Jaromíra Vejvody, pisanych dla Wesołej Lwowskiej Fali lub komuś z jej kręgów. W śpiewnikach funkcjonuje bez podanego autora.

Sokół – nazwa towarzystw sportowych powstałych w XIX wieku w krajach słowiańskich. Celem Sokoła miało być podnoszenie sprawności fizycznej i duchowej oraz rozbudzanie ducha narodowego. Ruchowi sokolników przyświecała idea panslawizmu.

Zbrasław (cz. Zbraslav) - najbardziej wysunięta na południe dzielnica Pragi. Leży około 10 km na południe od centrum miasta, w ujściu Berounki do Wełtawy, w administracyjnej dzielnicy Praga 16. Badania archeologiczne wykazały, iż tereny obecnej dzielnicy zamieszkiwane były od ok. 2000 r. p.n.e. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1115 r. kiedy to Zbrasław był własnością klasztoru w Kladrubach. W 1268 r. król Przemysł Ottokar II postawił tu zamek myśliwski. Jego następca Wacław II 20 kwietnia 1292 r. sprowadził cystersów z Waldsassen i założył klasztor zwany Aula Regia. W 1297 r. kościół klasztorny stał się bazyliką, a wkrótce miejscem spoczynku władców Czech – Wacława II, Wacława III oraz Wacława IV Luksemburskiego. Aula Regia była ważną ostoją wiary oraz nauki. W Zbrasławiu działał kronikarz Piotr z Żytawy (tu powstały Malogranatum i Kronika Zbrasławska).

Inna wersja - autor nieznany, zaczyna się od słów "My młodzi, nam bimber nie zaszkodzi...". Wersja popularna w czasie okupacji, wspomina o niej Roman Bratny w powieści "Kolumbowie. Rocznik 20" i Tadeusz Borowski w opowiadaniu "Pożegnanie z Marią". Obecnie funkcjonuje jako przyśpiewka weselna.

Luciano Pavarotti (ur. 12 października 1935 w Modenie, zm. 6 września 2007 tamże) – włoski śpiewak operowy (tenor liryczny). Uważany za jednego z najwybitniejszych śpiewaków XX wieku.

Bobby Vinton (wł. Stanley Robert Vinton, Jr., ur. 16 kwietnia 1935 w Canonsburgu koło Pittsburgha w stanie Pensylwania) - amerykański piosenkarz stylu pop pochodzenia polskiego.

Bibliografia

Mazan Leszek: Szkoda lasky Rosamundo, w: "Polityka" nr 1 (2433), 3 stycznia 2004.

Linki zewnętrzne

tekst piosenki "Banda"

Midi: [1], [2], [3], [4]

Shapiro-Bernstein różne wykonania "Beer Barrel Polka"

restauracja „Škoda lásky” w domu Jaromíra Vejvody w Zbracławiu

" Szkoła podstawowa" film, Czechy, 1991.

Modřany - dzielnica Pragi [5]

"Nadchodzi Navy" ("Here comes the Navy"), film, 1934, [6], nakręcony m.in na okręcie liniowym USS "Arizona" (BB-39)