Źródłosłów - Polski Serwis Naukowy

Portal:
Językoznawstwo

Etymologia, źródłosłów (stgr. ἐτυμολογία) – dział językoznawstwa badający pochodzenie wyrazów, zmiany ich znaczenia i formy w miarę upływu czasu. Jednocześnie wyraz ten oznacza objaśnienie pochodzenia konkretnego wyrazu i jego znaczenia.

Studia Etymologica Cracoviensia (= SEC) – międzynarodowy rocznik poświęcony badaniom etymologicznym, założony w 1996 i do dziś wydawany w Krakowie przez profesora Marka Stachowskiego (Uniwersytet Jagielloński), który pełni od początku funkcję redaktora naczelnego. Pojedynczy tom liczy ok. 200 stron. Na treść tomu składają się artykuły i recenzje, przy czym recenzji jest stosunkowo niewiele i nie w każdym tomie. "SEC" publikuje prace wyłącznie oryginalne i tylko w języku angielskim, niemieckim i francuskim. Nadesłane materiały są przed opublikowaniem recenzowane przez anonimowych ekspertów. Redakcja nie stawia ograniczeń co do objętości prac – obok jedno- lub dwustronicowych przyczynków znajdują się tu również studia obejmujące ponad 70 stron.

Lingwistyka (językoznawstwo) – dział nauk humanistycznych badający istotę, budowę i rozwój języka. Specjalista w zakresie lingwistyki (językoznawstwa) – językoznawca, inaczej lingwista. Wyróżnia się lingwistykę teoretyczną i stosowaną.

Określenie "etymologia" od ἔτυμος etymos – w znaczeniu "rdzeń każdego słowa, pierwotne, początkowe znaczenie" i λόγος logos – w znaczeniu "przyczyna", "powód". Oba te słowa mają wiele znaczeń, toteż wybór podano za najbardziej pełnym ze słowników, używanych w Grecji, potwierdzając w innych, greckich, podobnych.

Abchazja, abchaz. Аҧсны (Apsny), gruz. აფხაზეთი (Apchazeti), ros. Абхазия (Abchazija) (państwo nieuznawane przez społeczność międzynarodową)

Etiologia (z łac. aetiologia - stwierdzenie przyczyny, z gr. αἰτιολογία - badanie przyczyn, od aitía - przyczyna i lógos - słowo, nauka) - nauka badająca przyczyny zjawisk, procesów i faktów.

Zadaniem badań etymologicznych jest odtworzenie wyrazu, wykrycie przypuszczalnego pierwotnego znaczenia, wyjaśnienie jego dalszego rozwoju semantycznego i objaśnienie struktury morfologicznej. Badania etymologiczne opiera się często na analizie porównawczej.

Etymologię o podstawach naukowych (językoznawstwa historycznego i porównawczego) należy odróżniać od etymologii ludowej, potocznej, próbującej określać pochodzenie (etiologię) wyrazów na podstawie podobieństwa ich formy dźwiękowej (wymowy, brzmienia) do innych wyrazów.

Znaczenie w najogólniejszym ujęciu to pojęcie, które łączy to, co rejestrujemy naszymi zmysłami z jakimś symbolem. Znak, zdanie, gest, czy dźwięk nie mają znaczenia, jeśli nie odnoszą się do czegoś, co jest nam znane.

Celem metody porównawczej jest ustalenie pokrewieństwa między różnymi językami i sformułowanie spójnej hipotezy na temat szczegółów tego pokrewieństwa poprzez rekonstrukcję:

Etymon – wyraz używany do oznaczenia podstawy derywacyjnej (tworzenie wyrazów pochodnych poprzez dodawanie sufiksów i prefiksów) danego wyrazu.

Przypisy

źródło pierwotne: ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (zawiera także Ετυμολογικό Λεξικό), wyd. Γ. Μπαμπινιώτη, Ateny, wyd.III, lipiec 2008
źródło na nowożytne znaczenie "logos" - podręczny słownik grecko-polski T.M.Kamburelis 1999, Wiedza Powszechna, Warszawa 1999

Zobacz też

Zobacz hasło etymologia w Wikisłowniku

Studia Etymologica Cracoviensia

Lista etymologii nazw państw