Żebro - architektura - Polski Serwis Naukowy

Żebro – pojęcie to w budownictwie i architekturze ma kilka znaczeń:

w budownictwie współczesnym: żebro żelbetowe – pogrubione miejsce o zwiększonej nośności i dodatkowym zbrojeniu stosowane w stropach

w budownictwie w wiekach VIII-XVII: żebro kamienne i ceramiczne stosowane do wzmocnienia sklepienia, prowadzone po krzywiźnie sklepienia, żebro sklepienne

Żebro w stropach

W sensie konstrukcyjnym żebro stropowe od belki różni się tym, iż belka podpiera strop, a żebro jest jego integralną częścią, jest wykonywane razem ze stropem. Żebra wykonuje się albo na budowie, albo wykorzystując prefabrykaty w postaci beleczek żelbetowych, lekkich kratownic stalowych z żelbetową stopką, belek stalowych itd.

Kaseton (skrzyniec) – wieloboczne, najczęściej kwadratowe, zagłębienie widoczne od spodu stropu, sklepienia lub kopuły charakterystyczne dla architektury rzymskiej i renesansowej.

Sklepienie – konstrukcja budowlana o przekroju krzywoliniowym, służy do przekrycia przestrzeni pomieszczenia w budynku (w konstrukcji inżynierskiej), ograniczona murami, łękami, belkami itp. Oparta na kolumnach, filarach, arkadach. Wykonana z kamienia (klińców), cegieł, betonu lub żelbetu. Pierwsi, na szeroką skalę, sklepienia zastosowali starożytni Rzymianie. Jednak pierwsze próby użycia tej konstrukcji pojawiły się znacznie wcześniej.

Żebra stosuje się w stropach:

żelbetowych płytowo-żebrowych

ceramiczno-żelbetowych

betonowo-żelbetowych

Żebra zazwyczaj ustawia się w jednym kierunku, równolegle do siebie. Żebra rozstawione w stropie o odległość mniejszą niż 90cm (w osiach) tworzą strop gęstożebrowy. Zależnie od wysokości żebro może być ukryte w stropie lub z niego wystawać. Żebra wystające są stosowane głównie w budownictwie sportowym i przemysłowym. Odmianą żebra jest żebro rozdzielcze, inaczej stężające, umieszczane poprzecznie do pozostałych żeber, mające zadanie usztywniające. W stropie rusztowym żebra krzyżują się w obu kierunkach, podobnie jak belki w drewnianym stropie kasetonowym.

Żebro przewodnie - żebro sklepienne będące w planie linią prostą, biegnące przez całą długość nawy i łączące najwyższe punkty sklepienia. Stosowane do:

Łęk - element konstrukcyjny w kształcie łuku, stosowany do przekrycia otworów, jako przęsła wiaduktów i mostów oraz, jako łęk sklepienny, do konstruowania sklepień. Konstrukcja łęku przenosiła obciążenie ściskające i dlatego mogła być wykonywana z ciosów kamiennych lub cegieł w kształcie klina, tzw. klińców nawet bez użycia zaprawy. Łęk złożony jest z dwóch krzywoliniowych odcinków podpartych na wezgłowiu i połączonych w najwyższym punkcie zwornikiem. Do wykonywania współczesnych konstrukcji używa się przede wszystkim takich materiałów jak stal i żelbet.

Żebro sklepienne

Osobny artykuł: łęk sklepienny.

Żebro – łęk wykonany z cegły lub kamienia. Żebra stanowią szkielet sklepienia. Wzmacniają sklepienie konstrukcyjnie. Żebro przewodnie jest żebrem prowadzonym przez najwyższe punkty sklepienia.

Przypisy

Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 184. ISBN 83-85001-89-1.