Żmija kaukaska - Polski Serwis Naukowy

Żmija kaukaska (łac. Vipera kaznakovi) – gatunek jadowitego węża z rodziny żmijowatych. Zamieszkuje tereny od zachodniego Kaukazu do Morza Czarnego i północno-wschodniej Anatolii do wysokości 3000 m n.p.m.

Opis

Żmija kaukaska osiąga przeciętną długość 50 cm, przy czym samice są większe niż samce i mają w niektórych przypadkach ok. 75 cm. Mają kolor jasno-żółty, beżowy, czerwonawy, oraz szaro-brązowy i ciemno-szary z ostro oddzielonym zygzakiem na plecach, który spaja się z lekkimi wybrzuszeniami i pokrywa prawie całe ciało gada. Po obu stronach żmija posiada duże, owalne i ciemne plamy. Okazjonalnie występują także całkowicie czarno zabarwione, tzw. melaniczne, osobniki. Górna część głowy jest ciemna z małymi jasnymi plamkami, szyja charakteryzuje się typowym wzorem V, a nad oczami ciągnie się ciemny pasek skroniowy. Głowa jest wyraźnie oddzielona od tułowia. Oczy żmii są wyposażone w pionowe źrenice.

Kaukaz (także Kawkaz lub Wielki Kaukaz; azer.: Qafqaz, orm. Կովկաս, gruz. კავკასიონი, ros. Кавказские горы) – łańcuch górski górskie w zachodniej Azji pomiędzy Morzem Czarnym i Morzem Kaspijskim. Leży na terenie Rosji, Azerbejdżanu, Armenii i Gruzji. W paśmie tym znajdują się najwyższe szczyty: Rosji (Elbrus - 5642 m), Gruzji (Szchara – 5201 m), Azerbejdżanu (Bazardüzü Dağı – 4485 m) i Armenii (Aragac – 4090 m).

Węże (Serpentes) – podrząd gadów z rzędu łuskonośnych. Charakteryzują się wydłużonym, beznogim ciałem i aparatem szczękowym umożliwiającym niezwykle szerokie rozwarcie szczęk, a co za tym idzie połykanie ofiar w całości, brakiem błony bębenkowej i ucha środkowego. Liczba kręgów, które mają (podobnie jak warany) dodatkowe powierzchnie stawowe, może sięgać 400. Węże mają tylko jedno (prawe) płuco, wydłużoną wątrobę, nerki ułożone jedna za drugą. Mają dobrze rozwinięty narząd Jacobsona. Węże są grupą monofiletyczną. Rozmnażają się płciowo.

Występowanie

Żmiję kaukaską można spotkać tylko od zachodniego Kaukazu do Morza Czarnego i północno-wschodniej Anatolii. Preferują gęsto zalesione i wilgotne tereny oraz niskopienne lasy górskie. Ponadto występują także na łąkach oraz terenach rolniczych, można je spotkać na wysokościach do 2000 m.

Żmijowate (Viperidae) - rodzina węży. Obejmuje 11 rodzajów i około 49 gatunków z Europy Azji i Afryki. Większość specjalistów klasyfikuje w tej rodzinie grzechotniki (traktując je jako podrodzinę). Długość bardzo zróżnicowana: od 18 cm do 3,5 metra. Zwierzęta należące do tej rodziny są jadowite, a ich jad ma działanie hemotoksyczne i cytotoksyczne. Zęby jadowe w górnej szczęce są osadzone na ruchomych kościach gnykowych i wyposażone w długi kanał jadowy. Żmijowate zamieszkują prawie cały świat, a niektóre gatunki występują nawet na terenach pozornie nieprzyjaznych dla węży, bo w rejonach o dużych wahaniach temperatur.

Skróty: n.p.m. – nad poziomem morza oraz m n.p.m. – metry nad poziomem morza używane są przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Określa punkt odniesienia, którym jest średni poziom morza.

Tryb życia

Żmija kaukaska jest aktywna za dnia. Jest bardzo płochliwa i często się chowa. Wygrzewa się wśród niskich krzewów i ucieka w razie zagrożenia. Okres snu zimowego jest w wypadku tego gatunku krótki. Odżywia się przede wszystkim myszami i szczurami, jak i jaszczurkami i małymi ptakami, które zabija jadem. Małe osobniki jedzą szarańcze i młode jaszczurki. Wąż jest żyworodny.

Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).

Jad

Jad żmii kaukaskiej jest tak jak w przypadku wszystkich żmij hemotoksyczny. W razie ukąszenia wymagane jest leczenie z odpowiednią antytoksyną.

Przypisy

Vipera kaznakovi w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
Vipera kaznakovi. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
Vipera kaznakovi (ang.). The Reptile Database. [dostęp 6 września 2010].