Żuławy Gdańskie - Polski Serwis Naukowy

Żuławy Gdańskie - okolice Krzywego Koła

Żuławy Gdańskie - okolice Przejazdowa

Żuławy Gdańskie - okolice Steblewa

Żuławy Gdańskie (kaszb. Gduńsczé Zëławie, niem. Danziger Werder) – położone na lewym brzegu Wisły, w równinie deltowej, są częścią Żuław Wiślanych.

Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.

Giemlice (kaszb.Giemlëcé) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Cedry Wielkie na obszarze Żuław Gdańskich.

Ludność

Ponad 45 000 mieszkańców, obszar ten jest dość słabo zaludniony. Do największych miejscowości należą: Pruszcz Gdański, Pszczółki, Cedry Wielkie, a także południowo-wschodnie przedmieścia Gdańska.

Warunki przyrodnicze

Rejon ten jak i reszta Żuław jest nizinny, oraz w wielu miejscach występują depresje. Gleby są żyzne. Teren jest poprzecinany licznymi rowami i kanałami obok których rosną wierzby wyjątkowe dla Żuław. Główne rzeki: Motława, Radunia, Czarna Łacha.

Roślinność

Rośliny występujące na żuławach to:

Hodowla – zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych (np. doświadczalnych w nauce).

Podrzeń żebrowiec (Blechnum spicant) – gatunek paproci należący do rodziny podrzeniowatych. Występuje w Ameryce Północnej, Europie, Afryce Północnej, na Kaukazie. W Polsce jest rośliną rzadką. Dużo częściej występuje w Karpatach i w Sudetach, można go też znaleźć na przylegającym do nich pogórzu. Na niżu jest rośliną bardzo rzadką. W klasyfikacji geograficzno-historycznej jest uważany za spontaneofit.

A nawet nie występujący na terenach niskich:

podrzeń żebrowiec

tojad dziobaty

Gospodarka

Ludność zajmuje się głównie hodowlą zwierząt domowych oraz uprawą warzyw i zbóż paszowych. W Pruszczu Gdańskim rozwinął się przemysł maszynowy i spożywczy. Przez obszar przechodzą: linia kolejowa do Gdyni, drogi krajowe: droga krajowa nr 1 i droga krajowa nr 7, oraz nieistniejąca już linia wąskotorówki Gdańsk-Giemlice (Gdańska Kolej Dojazdowa).

Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

Zboża lub rośliny zbożowe – rośliny uprawne z rodziny traw (Poaceae). Ich owoce wytwarzają nasiona o wysokiej zawartości skrobi, są one wykorzystywane do celów konsumpcyjnych (mąki, kasze, oleje, syropy), pastewnych i przemysłowych (piwowarstwo, młynarstwo, gorzelnictwo, farmaceutyka).

Historia

Na terenie Pruszcza Gdańskiego ok. I-IV wieku n.e. istniała osada kupiecka będąca częścią bursztynowego szlaku, do której podobno przybywali m.in. rzymscy kupcy.

Już za czasów słowiańskich istniały na tym terenie, w pobliżu Gdańska osady. Osadnictwo w tym rejonie rozwijało się słabo w obawie przed powodziami. Na XIII wiek datuje się osiedlanie dużej liczby ludności słowiańskiej. W średniowieczu kolonizacja przez ludność pruską.

Po drugim rozbiorze wcielone z Gdańskiem i resztą Żuław do Prus. W dwudziestoleciu międzywojennym część Wolnego Miasta Gdańska aż do Pszczółek niedaleko których znajdowała się polska granica. Po II wojnie światowej oddane Polsce.

Wocławy – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Cedry Wielkie na obszarze Żuław Gdańskich przy drodze wojewódzkiej nr 227.

Wolne Miasto Gdańsk (niem. Freie Stadt Danzig) – istniejące w okresie międzywojennym autonomiczne miasto-państwo pod ochroną (protection) Ligi Narodów.

Zabytki

XV-wieczny zamek krzyżacki znajdujący się we wsi Grabiny-Zameczek. W Pruszczu Gdańskim kościół pod wezwaniem Krzyża Świętego wzniesiony około 1367 roku, domy mieszkalne z XIX wieku. W okolicy liczne znaleziska archeologiczne (głównie z okresu wpływów rzymskich, I-IV w. n.e.), związane ze szlakiem bursztynowym.

Nizina - wielka forma ukształtowania terenu, obszar leżący na wysokości od 0 do 300 m n.p.m.. Stanowią 1/3 procentowej powierzchni wszystkich kontynentów. Rozległe obszary nizinne noszą nazwę niżu. Na mapie hipsometrycznej oznaczone są jasno-zielonym kolorem.

Kolej wąskotorowa - kolej o prześwicie mniejszym niż określany w danym kraju jako normalny, czyli w większości krajów europejskich 1435 mm. Kolej wąskotorowa cechuje się mniejszą zdolnością przewozową od kolei normalnotorowej, jednak można na niej stosować większe pochylenia i łuki o mniejszym promieniu, dzięki czemu jest nawet kilkakrotnie tańsza w budowie. Koleje wąskotorowe, początkowo niemal wyłącznie konne, rozpowszechniły się w przemyśle wydobywczym, hutnictwie, leśnictwie. Od połowy XIX wieku zaznacza się zróżnicowanie funkcji kolei wąskotorowych w zależności od prześwitu, następuje także częściowa unifikacja standardów k.w. Od połowy XIX wieku na k.w. stosuje się powszechnie trakcję parową, od końca XIX wieku wprowadza się na niektóre k. w. trakcję elektryczną, od połowy XX wieku także spalinową. Najstarsza nieprzerwanie funkcjonująca kolej wąskotorowa na świecie istnieje w Polsce - są to Górnośląskie Koleje Wąskotorowe.

Inne zabytki to: ruiny kościoła w Steblewie, dom podcieniowy w Trutnowych z (1720), ruiny Kościoła w Wocławach, wiatrak typu holenderskiego w Pszczółkach.