Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Kopalnia soli w Wieliczce uzyskała status podziemnego sanatorium
Na mocy decyzji ministra zdrowia, kopalnia soli w Wieliczce uzyskała status sanatorium uzdrowiskowego w urządzonych podziemnych wyrobiskach górniczych. Będzie to pierwsze w Polsce podziemne uzdrowisko - poinformowały władze kopalni.  "Podstawą do ubiegania s...
 
Kopalnia zyska nawet 1 mln zł dzięki prototypowemu wynalazkowi
Nawet 1 mln zł rocznie może zyskać kopalnia ,,Piast" w Bieruniu dzięki zastosowaniu wynalazku naukowców z Akademii Górniczo-Hutniczej (AGH) w Krakowie. Urządzenie sprawia, że część traktowanego dotąd jako odpad mułu węglowego można z zyskiem sprzedać. Pr...
 
Skarby krakowskich wizytek na wystawie w Muzeum Narodowym
Sto cennych i w większości nieznanych zabytków i dzieł sztuki z klasztoru sióstr wizytek w Krakowie prezentuje wystawa "Życie sen krótki. Skarby krakowskich wizytek", którą można oglądać w Pałacu Biskupa Erazma Ciołka w Krakowie.W Pałacu - Oddzial...
 
Przeżyły 30 000 lat w krysztale soli
Zamknięte w krysztale soli mikroorganizmy przeżyły 30 000 lat, żywiąc się pozostałościami glonów, które trafiły do wnętrza kryształu wraz z nimi - informuje "New Scientist". Zespół Brina Schuberta z University of Hawaii w M...
 
Za mało lub za dużo soli w ciąży zaburza rozwój nerek płodu
Niedobór lub nadmiar soli w diecie ciężarnej ma negatywny wpływ na rozwój nerek płodu i może prowadzić w przyszłości do wystąpienia nadciśnienia u potomstwa - wynika z badań na szczurach, które publikuje "American Journal of Physiology - Renal Physiology...

Reklama:


Żupa solna

Czy wiesz że...?
Ruś Halicko-Wołyńska lub Ruś Halicko-Włodzimierska (ukr. Галицько-Волинське князівство, łac. Regnum Galiciae et Lodomeriae) – jedna z dzielnic powstałych w wyniku rozpadu Rusi Kijowskiej, z ośrodkami w Haliczu i Włodzimierzu Wołyńskim. Miasta wchodzące w skład księstwa: Chełm, Przemyśl, Zwenigród, Bełz i Lwów.

Żupa krakowska, to przedsiębiorstwo, powstałe pod koniec XIII wieku, w skład którego wchodziła żupa w Wieliczce (Kopalnia soli Wieliczka) i żupa w Bochni (Kopalnia soli Bochnia), wraz z warzelniami znajdującymi się w tych miastach, nadwiślańskich portów żupnych oraz - w XVII wieku - warzelni soli w Dobiegniewie. Przedsiębiorstwem zarządzał żupnik mianowany przez króla. Pierwszym żupnikiem tej saliny został w 1333 Francuz, Wojciech Porinus. Przedsiębiorstwo działało przez blisko 500 lat, aż do pierwszego rozbioru Polski (1772), bez większych zmian organizacyjnych. Okres rozkwitu żupy krakowskiej przypadał od XVI wieku do połowy XVII wieku. W okresie tym tylko w żupie w Wieliczce pracowało ok. 2000 górników, a wydobycie przekraczało 30 000 ton soli. Żupa krakowska była największym w dawnej Rzeczypospolitej zakładem przemysłowym i jednym z największych w Europie. Po pierwszym rozbiorze Polski doszło do jej podziału na dwie oddzielne kopalnie soli w Wieliczce i Bochni.

Żupa solna – w dawnej Polsce mianem tym określano kopalnię soli, zwykle w posiadaniu książąt lub królów.

Żupą solną, tak jak kopalniami kruszców zarządzał żupnik, mianowany urzędnik królewski. Oprócz żup królewskich istniały również żupy prywatne.

W posiadaniu średniowiecznej Polski znajdowały się dwa obszary wydobycia soli:

Żupnik (łac. zupparius salis) – w polskim górnictwie solnym i kruszcowym w XIII-XVIII w. urzędnik zarządzający rejonem górniczym w imieniu posiadacza zwierzchnich praw do górnictwa (regalia).

Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka – muzeum założone w 1951 roku z inicjatywy profesora szkoły średniej w Wieliczce, Alfonsa Długosza; narodowa instytucja kultury. Muzeum mieści się w nieczynnej części jednej z najstarszych na świecie kopalni soli kamiennej (Żupa krakowska). Prezentuje historię górnictwa soli, rozwój techniki kopalnianej, dzieje przemysłu solnego i historię miasta Wieliczka. Zbiory muzeum liczą ok. 20 tys. eksponatów. Muzeum wraz z całą kopalnią zostało wpisane w roku 1978 przez UNESCO na pierwszą Międzynarodową Listę Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego.
  • podkrakowski, złożony z żup w Wieliczce i Bochni, działający co najmniej od XI wieku
  • ruski, składający sie z żup królewskich w Tyrawie Solnej, Starej Soli, Jasienicy, Modryczu, Stebniku, Solcu, Truskawcu, Kałuszu i Sołotwinie, znajdujący się na terenie zajętego przez Polskę Księstwa Halickiego, działający przypuszczalnie od czasów rzymskich.
  • Przypisy

    1. Stanisław Hwałek - "Górnictwo soli kamiennych i potasowych", Katowice 1971

    Zobacz też

    Wikisłownik
    Zobacz hasło żupa w Wikisłowniku
  • Żupa krakowska
  • Kopalnia soli Bochnia
  • Kopalnia soli Wieliczka
  • Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka





  • Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.