Żurawina - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy rośliny. Zapoznaj się również z: Żórawina – wieś w województwie dolnośląskim.

Owoce żurawiny

Zobacz hasło żurawina w Wikisłowniku

Żurawina (Oxycoccus) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych (Ericaceae) (w niektórych systemach wyodrębniany jako monotypowa rodzina żurawinowatych (Oxycoccaceae)). Rodzaj o problematycznej pozycji taksonomicznej, nierzadko włączany do rodzaju borówka (Vaccinium). Przedstawiciele występują na półkuli północnej w tundrze i na torfowiskach. W Polsce rosną na torfowiskach wysokich i przejściowych. Gatunkiem typowym jest żurawina błotna Vaccinium oxycoccus L.

Wrzosowate (Ericaceae Juss.) – rodzina roślin krzewinkowych, krzewiastych lub drzew z rzędu wrzosowców (Ericales), licząca ok. 4000 gatunków skupionych w 126 rodzajach. Wrzosowate występują w Europie, Ameryce Północnej i Południowej, alpejskich piętrach tropikalnych Azji, Japonii, Kraju Przylądkowym (Afryka). We florze polskiej występuje jedynie kilkanaście gatunków.

Wrzosowce, dwurożne (Ericales Bercht. & J. Presl) – klad roślin okrytonasiennych w tradycyjnych systemach klasyfikacyjnych w randze rzędu. Grupa ta jest blisko spokrewniona z dereniowcami Cornales, wraz z którymi oddzieliła się u podstawy linii rozwojowej tworzącej klad astrowych (ang. asterids). W zależności od systemu klasyfikacyjnego i rozwoju wiedzy o filogenezie tych roślin, bardzo zmieniał się zakres roślin jaki zaliczano do wrzosowców. W systemach preferujących podziały na liczne, niewielkie rzędy (system Takhtajana z 1997, system Reveala z 1999) do wrzosowców zaliczano nieliczne rodziny (od 3 do 5) z ok. 3,5 tysiącami gatunków. W ujęciu systemu APG III (2009) i wg aktualizowanej strony Angiosperm Phylogeny Website do rzędu zaliczana jest cała linia rozwojowa oddzielona od pnia astrowych obejmująca 11 rodzin z 11,5 tysiącami gatunków.

Systematyka

Synonimy taksonomiczne

Schollera A. W. Roth Pozycja systematyczna rodziny wg APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj nie wyróżniany. Przedstawiciele włączani są do rodzaju borówka (Vaccinium) z rodziny wrzosowatych (Ericaceae), przy czym autor systemu zwraca uwagę na parafiletyczny charakter tego taksonu (wymaga wciąż rewizji taksonomicznej i obecne rozstrzygnięcia są wciąż tylko prowizoryczne).

Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski – całościowa, krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Opracowana została przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera PAN w Krakowie. Składa się z dwóch wydań.

Żórawina (niem. Rothsürben, od 1937 Rothbach) − wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Żórawina.

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist, podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Ericanae Takht., rząd wrzosowce (Ericales Dumort.), podrząd Ericineae Burnett, rodzina żurawinowate (Oxycoccaceae A. Kern.), rodzaj żurawina (Oxycoccus Hill).

Borówka (Vaccinium L.) – rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych (Ericaceae Juss). Gatunkiem typowym jest Vaccinium uliginosum L.. Owoce wydawane przez rośliny z tego rodzaju to z botanicznego punktu widzenia jagody pozorne.

Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny, czyli wzorzec taksonomiczny umożliwiający stosowanie nazw rodzajowych czy rodzinowych. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.

Inne systemy klasyfikacyjne

W innych systemach klasyfikacyjnych żurawina zaliczana jest do rodziny wrzosowatych. Gatunki flory Polski

żurawina błotna (Oxycoccus palustris Pers. syn. Oxycoccus quadripetalus Gilib.)

żurawina drobnoowocowa, ż. drobnolistkowa (Oxycoccus microcarpus Turcz. ex Rupr.) – antropofit zadomowiony

żurawina wielkoowocowa (Oxycoccus macrocarpus (Aiton) Pursh.) – antropofit zadomowiony

Wartości odżywcze

Woda, tłuszcze, węglowodany, białka (g/100 gramów żurawiny): Woda: 87,3 g. Tłuszcze: – g. Białka: 0,35 g. Węglowodany: 9,9 g. KJ = 200

Takson monotypowy, zwany monotypem – w biologii, takson obejmujący tylko jeden przyporządkowany takson niższy. W botanice np.: rząd tatarakowce Acorales zawiera tylko jedną rodzinę tatarakowate Acoraceae, która też jest monotypowa ponieważ zawiera jeden rodzaj – tatarak Acorus. W zoologii np.: rodzaj Sceloglaux jest monotypowy ponieważ zawiera tylko jeden gatunek - sowicę białolicą.

Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

Witaminy (mg/100 gramów żurawiny): B1: 0,03 mg. B2: 0,02 mg. B6: -. C: 11 mg. E: -. Karoten: 0,004 mg

Minerały (mg/100 gramów żurawiny): Sód: 1,76 mg. Potas: 90,0 mg. Magnez: 7,2 mg. Wapń 14,4 mg. Fosfor: 9,87 mg Żelazo: 0,86 mg. Jod:

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001. [dostęp 2010-03-24].
↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-20].
Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Oxycoccus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-20].
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.