Ten artykuł dotyczy pojęcia z psychologii. Zapoznaj się również z: ujednoznacznienie.

Życzenie - stan świadomości, odczuwany gdy przyszły, potencjalny stan rzeczy postrzegany jest jako bardziej korzystny (dla realizacji jakiegoś celu) niż stan obecny i istnieje subiektywne poczucie szansy osiągnięcia tego stanu. Przy braku tej szansy życzenie staje się marzeniem, takim jak chęć posiadania prywatnego odrzutowca przez osobę o przeciętnym statusie materialnym. Życzenie nie jest potrzebą, ale skutkiem konfrontacji potrzeb z możliwościami ich zaspokojenia w danej perspektywie czasowej, także bardzo odległej. Realizacja życzenia może powodować czasowe pogorszenie się stanu rzeczy, ale godzimy się na to, gdyż ten pogorszony stan bardziej przybliży nas do celu niż stan obecny. Przykładem jest życzenie ukończenia studiów, które pochłaniają część zarobków, czas i wysiłek, ale docelowo zwiększają szanse na uzyskanie lepiej płatnej pracy.

Werbalizacja życzenia

Stan rzeczy jako przedmiot życzenia może być jedynie wyobrażeniem np. w trakcie marzeń lub u dzieci poniżej pewnego wieku, czy u bardziej inteligentnych zwierząt. Na ogół jednak towarzyszy mu myślowy komunikat językowy, który da się sprowadzić do zdania logicznego, opisującego stan rzeczy po spełnieniu się życzenia. Np. jeśli życzenie brzmi: Niech (niebo) się rozchmurzy, to można je sprowadzić do zdania opisującego przyszły stan rzeczy: Niebo jest bezchmurne. Dopóki nie da się przypisać temu zdaniu prawdy (w sensie wartości logicznej), to życzenie pozostaje niespełnione. Niektóre życzenia mogą powstawać od razu w postaci słów, zwłaszcza, gdy są celami pośrednimi w realizacji celu nadrzędnego, wyznaczonymi w wyniku logicznego rozumowania, ale i im z czasem towarzyszy reprezentacja wyobrażeniowa. Weryfikacja życzenia czysto wyobrażeniowego następuje przez bezpośrednie porównanie stanu rzeczy z jego wyobrażeniem. Nie całe wyobrażenie pożądanego stanu rzeczy ulega wewnętrznej werbalizacji w trakcie powstawania życzenia, lecz jedynie najbardziej istotne składniki lub te, które pozostają ze sobą w skomplikowanych relacjach, również czasowych. Werbalizacja życzeń odgrywa też ważną rolę społeczną - umożliwia informowanie o swoich życzeniach innych członków grupy.

Życzenie a nadzieja

To, że życzenie nie jest nadzieją, jest w miarę oczywiste, gdyż życzenie jest jedynie jej składnikiem. Można jednak pochopnie sądzić, że życzenie i emocja zawsze sobie towarzyszą. Otóż wprawdzie nadziei zawsze towarzyszy życzenie, to życzeniu nie zawsze towarzyszy nadzieja - czasem zastępuje ją pewność.