Żydowski ruch oporu podczas II wojny światowej

Aba Kowner (w środku) z członkami Fareinigte Partizaner Organizacje (Getto w Wilnie, 1942 rok)

Żydowski ruch oporu to określenie zorganizowanego oporu żydowskiego przeciw III Rzeszy podczas II wojny światowej.

Organizacje takie powstały w wielu krajach; były jednak lokalne - nie istniała globalna organizacja koordynująca ich działania (istniały jednak międzynarodowe organizacje pomagające żydowskim ruchom oporu, np. American Jewish Joint Distribution Committee).

Organizacje te można podzielić na:

Żydowski Komitet Antyfaszystowski (Jewriejskij Antifaszistkij Komitiet), JAK lub JAFK – organizacja społeczna utworzona w ZSRR w 1942 przez NKWD, skupiająca przedstawicieli radzieckiej inteligencji żydowskiej i mająca na celu pozyskanie poparcia diaspory żydowskiej (głównie w USA) dla wojny prowadzonej przez ZSRR z Niemcami hitlerowskimi.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

organizację oporu w gettach (Antyfaszystowska Organizacja Bojowa, Blok Antyfaszystowski, Fareinigte Partizaner Organizacje, Żydowska Organizacja Bojowa, Żydowski Komitet Antyfaszystowski, Żydowski Związek Wojskowy)

organizacje oporu w obozach koncentracyjnych

partyzantkę żydowską (najbardziej znany tzw. Otriad Bielskich), na wschodzie Europy często blisko współpracującą z partyzantką radziecką

Organizacje w Polsce:

Otriad Bielskich − żydowski oddział partyzancki, który wsparł partyzantkę radziecką, działający na terenie Puszczy Nalibockiej w okolicach Nowogródka w latach 1941-1944. Oddział nazwany był na cześć swoich przywódców, braci Bielskich: Tewjego, Asaela (Izraela) oraz Aleksandra (Zusa). Często pomijany jest udział czwartego z braci, Aarona (obecnie Aron Bell).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Żydowska Organizacja Bojowa

Żydowski Związek Wojskowy

Znaczące operacje żydowskiego ruchu oporu w Polsce to m.in.: powstanie w getcie warszawskim, powstanie w getcie białostockim, opór w getcie częstochowskim, opór w getcie będzińsko-sosnowieckim.

Żydzi byli także członkami nieżydowskich organizacji ruchu oporu (np. Armii Krajowej i Ludowej w Polsce).

Obóz koncentracyjny - miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Żydowski ruch oporu podczas II wojny światowej