Șerban Cantacuzino - Polski Serwis Naukowy

Şerban Cantacuzino

Șerban Cantacuzino (rum. Șerban Cantacuzino; ur. 1640, zm. 28 października 1688) – hospodar Wołoszczyzny w latach 1678-1688 z rodu Cantacuzino.

Șerban pochodził z rodziny, której korzenie sięgały dynastii rządzących średniowiecznym Bizancjum. Na Wołoszczyznę przybyli jego przodkowie na początku XVII w. - szybko zyskali bogactwo i wpływy. Efektem tego były najpierw zakulisowe (poprzez protegowanych, których dzięki swoim stosunkom w Stambule sadzał na tronie wołoskim), a następnie bezpośrednie (jako hospodar) rządy na Wołoszczyźnie. Na tronie utrzymał się przez dziesięć lat, aż do swojej śmierci, co jest dość wyjątkowe w tej epoce.

Absolutyzm polityczny – to pogląd z dziedziny myśli politycznej, wg którego jest dobrze uzasadnione, by władza przysługująca jednemu człowiekowi lub grupie ludzi sprawujących ją w państwie przysługiwała im bez ograniczeń, przy czym ma się na myśli ograniczenia prawne, a czasem nawet moralne.

Bojarzy (z bułgarskiego boliare, boliarin) – w średniowiecznej Bułgarii (do XIV wieku), Wołoszczyźnie, Mołdawii i później na Rusi - wyższa szlachta feudalna, magnaci, wielcy właściciele ziemscy. W Księstwie Moskiewskim, w ramach Dumy Bojarskiej, współuczestniczyli w rządzeniu państwem. W Rosji tytuły bojarskie stosowano do czasów Piotra I Wielkiego, który je zniósł.

W polityce wewnętrznej dążył do absolutyzmu, znajdując jednak opozycję wśród bojarów - na jej czele stali przedstawiciele konkurencyjnego rodu Ghica. W polityce zagranicznej początkowo był lojalny wobec Imperium Osmańskiego, sytuacja jednak zmieniła się po klęskach Turcji w starciach z Austrią (m.in. pokonanych przez Jana III Sobieskiego w bitwie pod Wiedniem, w której Şerban brał udział po stronie tureckiej). Początkowo Șerban zwrócił się w stronę Austrii, gdy jednak ta odmówiła jego roszczeniem (oddanie mu rządów absolutnych i dziedzicznych, przyłączenie Banatu do Wołoszczyzny), próbował zbliżenia z Rosją.

Wołoszczyzna (rum. Ţara Românească albo Valahia) – kraina historyczna w Rumunii, obejmująca Nizinę Wołoską, położona pomiędzy Karpatami Południowymi a dolnym Dunajem. Dzieli się na Muntenię (Multany) oraz Oltenię, położoną na prawym brzegu rzeki Aluty. Na stokach Karpat występują złoża ropy naftowej. Główne miasta to Bukareszt (stolica Rumunii), Ploeszti (główny ośrodek wydobycia ropy), Braiła (port naddunajski), Piteşti oraz Krajowa (główne miasto Oltenii).

Bitwa pod Wiedniem – bitwa stoczona 12 września 1683 roku między wojskami polsko-austriacko-niemieckimi, pod dowództwem Jana III Sobieskiego, a armią Imperium osmańskiego pod wodzą wezyra Kara Mustafy pod Wiedniem. Zakończyła się przegraną Turcji, która nie podniosła się już po tym uderzeniu i przestała stanowić zagrożenie dla chrześcijańskiej Europy.

Położył spore zasługi na polu wspierania kultury i religii prawosławnej - m.in. na jego zamówienie powstał bardzo popularny później rumuński przekład pisma świętego z 1688.

Jego następcą był jego siostrzeniec Konstantyn Brincoveanu.

Literatura: J. Demel, Historia Rumunii, Wrocław 1970.

Austria, Republika Austrii (Österreich ?/i, Republik Österreich ?/i) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów).

Biblia, Pismo Święte (z greckiego βιβλίον, biblion – zwój papirusu, księga, l.m. βιβλία, biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach obejmuje księgi Starego Testamentu. Muzułmanie uważają, iż część Biblii[potrzebne źródło] (np. Księgi Mojżeszowe, Psalmy) powstała w wyniku boskiego objawienia, ale jej treść została zafałszowana.