І - cyrylica - Polski Serwis Naukowy

I i

І, Іі – litera cyrylicy używana w alfabetach: ukraińskim, białoruskim i kazachskim.

Litera І oznacza:

w języku ukraińskim – głoskę [i] (historycznie – pośrednią między [i] a [e], jednak współcześnie różnica ta jest w zasadzie niezauważalna);

w języku białoruskim – głoskę [i] lub dyftong [ji] w pozycji po samogłosce.

Obecnie w obu językach słowiańskich litera І zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę. W dawnej pisowni zachodnioukraińskiej do tego celu należało jednak użyć litery Ї.

Cyrylica – pismo alfabetyczne służące do zapisu języków wschodniosłowiańskich, większości południowosłowiańskich i innych. Nazwa nawiązuje do apostoła Słowian – św. Cyryla, który wspólnie ze św. Metodym, prowadząc misję wielkomorawską wśród Słowian zapisał i wprowadził do liturgii język słowiański. Do zapisu tego języka zostały stworzone dwa alfabety – głagolica i później cyrylica (pismo uproszczone na bazie dużego alfabetu greckiego – majuskuły oraz głagolicy, z której zostały przeniesione niektóre litery).

Litera – znak graficzny charakterystyczny dla pism fonetycznych. Może wyrażać pojedynczą głoskę, sylabę lub wchodzić w skład innych połączeń - np. dwuznaków. W języku francuskim zestaw nawet pięciu liter może oznaczać jedną głoskę.

W języku ukraińskim litera І oznacza ponadto samogłoskę [ɪ] na początku niektórych wyrazów, w których dawniej występowała, zgodnie z wymową, litera И (np. інший [ɪnʃɪj]). Obecna pisownia została wprowadzona przez władze radzieckie w celu zbliżenia norm do języka rosyjskiego, w którym głoska [ɪ] nie może występować na początku wyrazu. Doprowadziło to do znacznego zmniejszenia liczby osób świadomych poprawnej wymowy. Obecnie planuje się powrót do poprzednich reguł. Ponieważ część wydawnictw już teraz drukuje teksty zgodnie ze starą ortografią, można spotkać ten sam wyraz napisany z początkowym І lub z początkowym И.

Język kazachski (także: język kazaski, kaz. қазақ тілі, қазақша) – język należący do podgrupy kipczacko-nogajskiej, grupy kipczackiej języków tureckich (wraz z z językiem karakałpackim, nogajskim i północnymi dialektami uzbeckiego). Jest on językiem ojczystym dla około 12 milionów ludzi. Poza Kazachstanem używa się go między innymi w Chińskiej Republice Ludowej, Uzbekistanie, Rosji i Mongolii. Mniejsze skupiska Kazachów znajdują się także w Afganistanie, Iranie, Turcji i Niemczech.

Ии, Ии – dziesiąta litera alfabetu rosyjskiego, języka mongolskiego, dziewiąta bułgarskiego, trzynasta ukraińskiego. W oryginalnej cyrylicy i w większości języków współczesnych oznacza głoskę [i], w języku ukraińskim – głoskę [ɪ]. Litera И pochodzi od greckiej litery Η, jednak ze zmienioną pozycją środkowej belki. Zapożyczenie to wynika z faktu, że w czasie, gdy tworzona była cyrylica, litera Η w języku greckim czytana była już jako [i].

Zobacz też