1. FC Katowice - Polski Serwis Naukowy

Herb Preussen Kattowitz

1. FC Katowice, 1. FC Kattowitz (z niem: Erster Fussball-Club Kattowitz); początkowo znany jako FC Preussen 05 Kattowitz, później znany jako 1. FC, FC Katowice, FC Kattowitz – śląski klub piłkarski, jeden z najstarszych istniejących klubów na terenach dzisiejszej Polski. Powstał w 1905 roku w Katowicach w II Rzeszy Niemieckiej.

Województwo śląskie – autonomiczna jednostka administracyjna II Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą władz w Katowicach, powołana do życia w 1920 roku, faktycznie istniała w latach 1922-1939. Formalnie została zniesiona w 1945 roku.
III Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej rozegrano we Francji w czerwcu 1938, w cieniu nadciągającej II wojny światowej. Kilka miesięcy wcześniej, wskutek Anschlussu, przestała istnieć jako państwo Austria. Większość jej zawodników zagrała w reprezentacji Niemiec, która przez to postrzegana była jako jeden z faworytów, jednak zakończyła swój udział w mistrzostwach na powtórzonym meczu pierwszej rundy ze Szwajcarią.

Historia

Początki

Klub powstał w 1905 roku po rozpadzie drużyny SV Frisch Auf Kattowitz, która również dała początek klubom Diana Kattowitz i Germania Kattowitz. Za ojców klubu uznaje się dwóch braci: Emila i Rudolfa Fonfara. Początkowo FC Kattowitz było znane jako Preussen 05 i pod taką nazwą został on pięciokrotnym mistrzem Górnego Śląska (górnośląskiej ligi): 1907, 1908, 1909 i 1913, a także w sezonie 1922. W 1922 roku, po plebiscycie i powstaniach śląskich, zakończyły się występy w niemieckich rozgrywkach, później przez następne 17 lat klub uczestniczył w rozgrywkach polskich (do 1939 roku kiedy województwo śląskie wraz z Katowicami jako stolicą przyłączono do III Rzeszy). 1. FC Kattowitz był drużyną mieszczańską, wspieraną przez drobny kapitał i pozostający głównie w rękach niemieckich. W zespole grali wyłącznie Ślązacy, niektórzy z nich słabo mówili po polsku.

Górny Śląsk (, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien, czes. Horní Slezsko, łac. Silesia Superior) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.
Ulica Jana Nepomucena Stęślickiego w Katowicach (niem. Waterloostraße) − jedna z ważniejszych ulic w katowickiej dzielnicy Śródmieście. Ulica jest także granicą między dzielnicami Dąb i Koszutka. Rozpoczyna swój bieg od skrzyżowania z ulicą Misjonarzy Oblatów MN, krzyżuje się z ulicą Widok. Kończy swój bieg przy skrzyżowaniu z ulicą Chorzowską (DK 79, część Drogowej Trasy Średnicowej) obok placu Alojzego Budnioka.

Lata 20. XX wieku

W latach 20. XX wieku 1. FC Kattowitz był jedną z najsilniejszych drużyn na Śląsku i w Polsce oraz jedną z silniejszych drużyn w Niemczech. W rozgrywkach niemieckich najpierw walczono o mistrzostwo swojego okręgu (w tym wypadku Górnego Śląska), później o mistrzostwo Południowo-Wschodnich Niemiec (niem: Sud-Ost-Deutschland). Mistrz Południowo-Wschodnich Niemiec grał już systemem pucharowym play-off (16 drużyn) o mistrzostwo całego kraju. W sezonie 1922 FC Kattowitz zajął 3 miejsce w rozgrywkach południowo-wschodnich Niemiec. W 1922 roku po naciskach polskich władz administracyjnych nastąpiła zmiana nazwy, najpierw na I Klub Piłkarski, ale później, po przegranej sprawie sądowej, na Erster Fussball-Club Kattowitz. W pierwszym swoim występie w I lidze polskiej w 1927 roku drużyna ta wywalczyła wicemistrzostwo Polski. W decydującym meczu katowiczanie przegrali z Wisłą Kraków 0:2. Wynik był wypaczony na niekorzyść Ślązaków przez sędziego Zygmunta Hanke z Łodzi. Opracowania takie jak "Kattowitz" Helmuta Kostorza przytaczają wypowiedź Hankego po latach, w którym sędzia przyznał się, że był pod politycznym naciskiem, bo nieszczęściem byłoby, gdyby niemiecka drużyna działająca w Polsce zdobyłaby mistrzostwo. Wicemistrzostwo Polski było zasługą m.in. bramkarza Emila Goerlitza (pierwszego reprezentanta Polski z Górnego Śląska), obrońcy Eryka Heidenreicha (uważanego za jednego z najlepszych obrońców w Europie lat dwudziestych), napastnika Karola Kossoka (również reprezentanta Polski), Jerzego Goerlitza (który zdobył w tym sezonie 21 goli) oraz Tadeusza Geisslera (który zdobył w tym sezonie 19 goli). Eryk Heidenreich odmówił gry w reprezentacji Polski, bo nawet w najmniejszej części nie czuł się Polakiem. W następnym sezonie 1928 klub uplasował się w ekstraklasie na 5 miejscu (po rundzie wiosennej był wicemistrzem, aczkolwiek byłby pierwszy gdyby nie walkower w meczu z Warszawianką).

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Okręgowy związek piłki nożnej (OZPN) — okręgowy lub wojewódzki związek sportowy (stowarzyszenie), działający na terenie okręgu lub województwa (rzadziej), posiadający osobowość prawną, będący jedynym prawnym reprezentantem okręgowej piłki nożnej (jedenastoosobowej, trawiastej, halowej, plażowej; zarówno mężczyzn, jak i kobiet; we wszystkich kategoriach wiekowych).

Lata 30. XX wieku

Pod koniec lat 20. i na początku lat 30. klub wyraźnie osłabł, a efektem tego był spadek do śląskiej ligi okręgowej w 1929 roku (wówczas zwaną Klasą A a od 1931 Ligą Śląską). W 1932 udało się piłkarzom 1. FC wywalczyć w niej pierwsze miejsce, co było równoznaczne ze zdobyciem tytułu mistrza (polskiej części) Górnego Śląska. W barażach o grę w ekstraklasie 1. FC rozegrał dwumecz ze zwycięzcą Kieleckiej Ligi Regionalnej – klubem Warta Zawiercie (oba mecze wygrane – 5:2 i 6:2) oraz dwumecz ze zwycięzcą Krakowskiej Ligi Regionalnej – klubem Podgórze Kraków (oba mecze przegrane – 1:2 i 1:3). W 1934 klub został ukarany grzywną za "prowokacyjne, antypolskie stanowisko". Tego samego roku 1. FC dokonało sprzedaży swojego wychowanka – Ernesta Wilimowskiego do Ruchu Hajduki Wielkie za 1000 zł (odpowiednik 10 pensji listonosza) i rozegranie dwóch meczów Ruchu z 1. FC, z których dochód miał trafić do kasy katowiczan. W latach 1934-1945 w klubie grał Richard Herrmann, późniejszy reprezentant Niemiec. Klub zawieszono w czerwcu 1939 roku, gdyż w tym czasie grupował już środowiska niemieckie o skrajnie nacjonalistycznych sympatiach.

Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.
Play-off – system rozgrywek sportowych, odmiana systemu pucharowego, stosowany po zakończeniu sezonu zasadniczego, mający na celu wyłonienie drużyny mistrzowskiej. W systemie play-off zwycięzcę każdej kolejnej rundy wyłania kilka meczów, a do następnej fazy awansuje (bądź ostatecznie zostaje mistrzem) ta drużyna, która jako pierwsza zwycięży przeciwnika w uzgodnionej liczbie meczów. Do rozgrywek play-off kwalifikują się najlepsze drużyny sezonu zasadniczego, czasem przy zastosowaniu kryterium geograficznego (tzn. najlepsze w regionach, zwanych zwykle konferencjami czy dywizjami).

Lata II wojny światowej

Klub został jednak reaktywowany przez niemieckie władze podczas II wojny światowej, które starały się zrobić z niego niemiecką wizytówkę piłkarskiego Śląska i sprowadzili do niego byłych reprezentantów pochodzących z Katowic, jak Ewald Dytko, Erwin Nyc i Ernest Wilimowski. Jednak klub nie osiągnął zbytnich sukcesów w rozgrywkach "Gauliga Schlesien" (śląskiej ligi). W sezonie 1941 klub uplasował się na 4 pozycji, w sezonie 1942 na 7 pozycji, w sezonie 1943 na 8 pozycji, a w sezonie 1944 na 7 pozycji. Wielu piłkarzy odeszło z drużyny, Erwina Nyca i Ewalda Dytka wcielono do Wehrmachtu, Wilimowski wyjechał w głąb Niemiec. W ostatnim niedokończonym sezonie – 1945 1. FC zajmował pierwsze miejsce w tabeli. Klub przestał istnieć w 1945 roku wraz z wkraczaniem oddziałów Armii Czerwonej do III Rzeszy.

Barwa – wrażenie psychiczne wywoływane w mózgu człowieka (i zwierząt), gdy oko odbiera promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu światła, a pisząc dokładniej, z widzialnej części fal świetlnych. Główny wpływ na to wrażenie ma skład widmowy promieniowania świetlnego, w drugiej kolejności ilość energii świetlnej, jednak niebagatelny udział w odbiorze danej barwy ma również obecność innych barw w polu widzenia obserwatora, oraz jego cechy osobnicze, jak zdrowie, samopoczucie, nastrój, a nawet doświadczenie i wiedza w posługiwaniu się zmysłem wzroku.
Tennis Borussia Berlin - niemiecki klub piłkarski, grający obecnie w Berlin-Lidze (odpowiednik szóstej ligi), mający siedzibę w mieście Berlin (okręg - Westend).

Traditionsgemeinschaft 1. FC Kattowitz

Po drugiej wojnie światowej mieszkańcy Katowic, którzy mieli pochodzenia niemieckie uciekli lub zostali wypędzenii do Niemiec. Większość z nich udała się do miejscowości Salzgitter. Właśnie tam 1965 roku były prezydent klubu Georg Joschke utworzył "Traditionsgemeinschaft 1. FC Kattowitz" (z niem. wspólnota tradycji klubu 1. FC Kattowitz) podczas których regularnie spotykali się byli piłkarze 1. FC Kattowitz tacy jak: Emil Görlitz, Otto Heidenreich i Ernst Joschke. Miasto Salzgitter sfinansowało także "Izbę Pamięci klubu 1. FC Kattowitz" (Heimatstube des 1. FC Kattowitz).

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).
Richard Herrmann (ur. 28 stycznia 1923 w Katowicach, zm. 27 lipca 1962 we Frankfurcie nad Menem), niemiecki piłkarz, pomocnik i lewoskrzydłowy. Mistrz świata z roku 1954.

W 1980 roku miasto Salzgitter uroczyście obchodziło jubileusz 75. rocznicy utworzenia klubu. Właśnie wtedy przekazano do archiwum miastu Salzgitter cenne dokumenty m.in. Dokument 25-letniej rocznicy klubu, Pierwszej Kronika Klubu oraz Album Klubu, który zawierał setki zdjęć i dokumentów. Album Klubu początkowo sądzono, że zaginął lecz został on ukryty po wojnie w Katowicach, Emil Görlitz przemycił go do Niemiec Wschodnich, a następnie przemycił go do Salzgitter. Tradycja wspólnoty (Traditionsgemeinschaft) istniało do 1990 r.

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.
Muchowiec − część dzielnicy Katowic Osiedle Paderewskiego-Muchowiec powstała w XVII wieku jako przysiółek. Nazwa pochodzi od osadnika o nazwisku Mucha, który miał na tych terenach dom i łąkę. Na przełomie XIX i XX wieku powstała osada domków dla pracowników pobliskiej cegielni oraz myśliwski zameczek. Na początku XX wieku Muchowiec był miejscem wypoczynku, spacerów i majówek miejskiej ludności. W 1924 r. został przyłączony do Katowic. W latach 20. XX w. wybudowano tu lotnisko Katowice-Muchowiec, a w 1926 uruchomiono linię lotniczą Katowice-Warszawa. Z powodu szkód górniczych lotnisko zostało zamknięte dla lotów pasażerskich, pozostało jedynie lotnisko sportowe, zarządzane przez Aeroklub Śląski. Na terenie Muchowca znajdują się także liczne stawy rekreacyjne, hipodrom, mała gastronomia oraz leśniczówka.

Stadion

Początkowo piłkarze grali na dzisiejszym placu Andrzeja (dzieląc go z Dianą Kattowitz). W 1920 roku klub dostał zgodę na dzierżawę terenów niedaleko parku Kościuszki, gdzie wybudował stadion. Okazyjnie grała tu także drużyna Ruchu Hajduki Wielkie. Po II wojnie światowej stadion przejął Wojewódzki Milicyjny Klub Sportowy (późniejsza Gwardia Katowice / Policyjny Klub Sportowy Katowice). Boisko to istnieje do dnia dzisiejszego lecz jest w złym stanie. W 1928 na stadionie 1. FC odbył się pierwszy w historii mecz reprezentacji Polski na Śląsku. Przy 20 000 kibiców Polska wygrała z Szwecją 2:1. Na stadionie tym kilkakrotnie rozegrano mecze pomiędzy reprezentacją polskiego i niemieckiego Śląska. W 1930 władze miasta odmówiły dzierżawy tego stadionu klubowi i drużyna przeniosła się na stadion na Muchowcu, który został otwarty w 1934 roku. W dniu inauguracji nowego stadionu klub przegrał 1:5 z silną wówczas drużyną Tennis-Borussią Berlin.

Nacjonalizm (z łac. natio – naród) - postawa społeczno-polityczna uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze. Głosi solidarność wszystkich grup społecznych danego narodu.
Gauliga – najwyższa w hierarchii klasa ligowych rozgrywek piłkarskich w Niemczech pomiędzy 1933 a 1945 rokiem. Po objęciu władzy przez nazistów w 1933 r. rozgrywki mistrzostw piłki nożnej w Niemczech zostały gruntownie przeorganizowane. Pojęciem Gau określano mistrzów piłki nożnej po I wojnie światowej. Mistrzów Niemiec wyłaniano w turnieju finałowym, w którym brali udział mistrzowie poszczególnych Gaulig.

Reaktywacja w XXI wieku

W grudniu 2006 roku miało miejsce pierwsze spotkanie założycielskie w celu reaktywacji klubu. 1. FC Katowice został zarejestrowany w sądzie 13 kwietnia 2007 roku i zgłoszony do Okręgowego Związku Piłki Nożnej (OZPN). Śląski Związek Piłki Nożnej (ŚZPN) przyjął klub w maju 2007 roku. Reaktywowany klub ma tak jak dawniej biało-czarne barwy i ten sam herb. Piłkarze i piłkarki klubu grają w strojach firmy ZINA (białe koszulki i czarne spodenki, rezerwowy strój jest cały czarny). Trenerem został Dariusz Wolny, były piłkarz GKS-u Katowice, w którym grał w latach 1991-1994 strzelając dla niego w ekstraklasie 30 bramek.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Powstania śląskie – trzy konflikty zbrojne na Górnym Śląsku, jakie miały miejsce w latach 1919-1921 między ludnością polską i niemiecką, a przede wszystkim między polskimi lub niemieckimi Ślązakami. Odbyły się one w okresie formowania się państwa polskiego po zakończeniu I wojny światowej.

W sezonie 2007/2008 dopuszczono drużynę męską do rozgrywek B-klasy. W klubie utworzono również drużynę kobiecą występującą obecnie w Ekstralidze i drużynę juniorów grającą w Okręgowej Lidze Juniorów. Planowane jest także utworzenie szkółki piłkarskiej dla dzieci. W sezonie 2007/2008 drużyna męska 1. FC Katowice zajęła 1. miejsce w B-klasie i przez co awansowała do rozgrywek A-klasy sezonu 2008/2009. Obecnie, po reaktywacji klubu stadionem domowym jest boisko "Rapid" będące własnością MOSiR Katowice położone przy placu Alojzego Budnioka w centrum Katowic (pomiędzy ulicą Chorzowską, J. N. Stęślickiego i M. Grażyńskiego). Wstęp na mecze 1. FC Katowice jest bezpłatny.Od 2009 roku męskapilka oddzieliła sie od damskiej

Podgórze Kraków – klub sportowy z Podgórza jest jednym z najstarszych klubów dzielnicowych w Polsce, powstały jeszcze przed I wojną światową. Męska drużyna piłki nożnej występuje obecnie w klasie A (w województwie małopolskim jest to siódmy poziom rozgrywek), żeńska w I lidze.
Ulica Chorzowska w Katowicach − jedna z najważniejszych dróg w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym. Dawniej nazywała się ulica Feliksa Dzierżyńskiego.

Prezesem STOWARZYSZENIA KS.1FC KATOWICE został Wojciech Koczubik a wiceprezesem Krzysztof Ziemba to on wzmocnił tradycje w tym klubie zorganizował turnieje ku pamięci wielkich piłkarzy E.F.C Katowice E.Wilimowskiego . K.Kossoka które odbywają się co rocznie na obiekcie w Szopienicach Dba o tradycje tego wielkiego niegdyś klubu Sląskiego Na ta chwile w szeregach klubu zeaszonych jest 115 zawodników w tym 90 -sioro dzieciaków w wieku od 5 do 13 roku życia

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
Kibic - osoba zainteresowana jakąś publiczną dyscypliną, najczęściej sportową. Uczestniczy w zdarzeniach związanych z jego ulubioną dyscypliną. Do kibiców zalicza się widzów widowisk sportowych na stadionach którzy w sposób aktywny dopingują daną drużynę bądź sportowca. Istnieją specjalne "kluby kibica", tworzone zazwyczaj przy klubach sportowych, a także przez osoby prywatne. Rolą prawdziwego, wiernego kibica powinna być próba wsparcia swojej drużyny zarówno w sytuacjach dobrych, jak i złych.

Kobiety - 4 grudnia 2010 w halowych Mistrzostwach Polski juniorek w piłce nożnej zawodniczki klubu zdobyły Mistrzostwo Polski.

Sukcesy

Wcześniejszy herb klubu

Wicemistrz Polski (x1): 1927

Mistrz Górnego Śląska (x6): 1907, 1908, 1909, 1913, 1922, 1945

Mistrz polskiej części Górnego Śląska (x1): 1932

3 miejsce w mistrzostwach południowo-wschodnich Niemiec (x1): 1922

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)