10 Kaniowski Pułk Artylerii Lekkiej

Ten artykuł dotyczy 10 Pułku Artylerii Lekkiej II RP. Zapoznaj się również z: 10 Pułk Artylerii Lekkiej – stronę ujednoznaczniającą.

10 Kaniowski Pułk Artylerii Lekkiej (10 pal) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP

Pułk walczył w składzie 10 DP

Armata 75 mm wz. 1897

Pułk stacjonował w garnizonie Łódź. Wchodził w skład 10 Dywizji Piechoty. Pod względem wyszkolenia podlegał dowódcy 4 Grupy Artylerii.

Formowanie

Powstał jako 10 Pułk Artylerii Polowej. Swoimi korzeniami sięgał 1 Dywizjonu Artylerii 4 Dywizji Strzelców Polskich gen. Żeligowskiego. Formowanie pułku rozpoczęto w drugiej połowie 1919 roku w Łodzi.

Michał Dobulewicz (ur. 5 października 1884 w Michaliszkach, Suwalszczyzna, zm. 17 grudnia 1970 w Pabianicach) - doktor medycyny, chirurg, pułkownik Wojska Polskiego.

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

Pierwszy dywizjon osiągnął gotowość bojową na początku listopada 1919 i wszedł w skład 10 DP. Tworzony 2 dywizjon uzupełnienie otrzymał z Przemyśla, a działa z dostaw francuskich. Na front dywizjon wyruszył 13 kwietnia 1920 roku. Na bazie baterii zapasowej, przedyslokowanej do Łodzi z Przemyśla, organizowano 7 i 8 baterię trzeciego dywizjonu.

4 Dywizja Strzelców Polskich (4 DSP) – wielka jednostka piechoty Armii Polskiej we Francji, zorganizowana i działająca, od jesieni 1918 r. do lipca 1919 r., na obszarze południowej Rosji i Besarabii.

Garnizon – to stałe miejsce stacjonowania danej jednostki wojskowej w czasie pokoju. Funkcje garnizonu pełnią najczęściej miasta, miasteczka, forty, zamki, czy osady. Miasto garnizonowe to powszechne określenie miasta, w którym wybudowano koszary.

Z dniem 1 stycznia 1932 roku jednostka została przemianowana na 10 Pułk Artylerii Lekkiej .

Kaniowscy artylerzyści

Dowódcy pułku:

płk Klemens Ostrowski – od 21 VII 1919

ppłk Adolf Engel

ppłk Feliks Piekucki – od VII 1920

płk Gerard Długowski – od X 1920

płk Jan Skrutkowski – od XII 1920

płk Jan Medwadowski – od 14 XI 1921

płk Gwidon Śliwka – od 10 II 1924

ppłk/płk Michał Zdzichowski – od 15 IX 1926

płk Zygmunt Łakiński – od 2 V 1934

płk Józef Kossarek – od 24 VIII 1939

Oficerowie pułku:

Przemyśl (ukr. Перемишль, ros. Перемышль, niem. Prömsel, czes. Přemyšl, łac. Praemislia) – miasto w województwie podkarpackim nad Sanem, liczące 66 389 mieszkańców (XII 2009), co czyni je drugim pod względem ludności miastem województwa podkarpackiego.

Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie pod Wilnem, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik państwa polskiego w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, Pierwszy Marszałek Polski od 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczpospolitej wprowadzonych w 1926 po zamachu stanu.

mjr Michał Dobulewicz (naczelny lekarz)

kpt. Stefan Franciszek Piotrowski (adiutant pułku i dowódca baterii, † 1940 Katyń)

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920

Symbole pułkowe

Sztandar

4 grudnia 1937 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór sztandaru 10 pal .

26 maja 1938 roku na Polu Mokotowskim w Warszawie gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki, w imieniu Prezydenta RP, wręczył dowódcy pułku sztandar ufundowany przez społeczeństwo Łodzi.

Artyleria lekka - dawniej, artyleria wyposażona w armaty o kalibrze do 90 mm i haubice kalibru do 130 mm. Służyła do bezpośredniego wspierania wojsk na polu walki (artyleria bezpośredniego wsparcia) i w związku z tym była przystosowana zarówno do prowadzenia ognia na wprost jak i pośredniego. Działa artylerii lekkiej miały dużą szybkostrzelność, ale niewielką donośność i siłę wybuchu pocisków. Działa artylerii lekkiej miały początkowo ciąg konny, później głównie mechaniczny, a w czasie II wojny światowej powstały także samobieżne działa artylerii lekkiej.

Jan Aleksander Florian Medwadowski (ur. 21 czerwca 1871 w Gostyninie na Mazowszu, zm. 1957 w Łodzi) - pułkownik artylerii Armii Imperium Rosyjskiego i generał brygady Wojska Polskiego.

Odznaka

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 26, poz. 326 z 17 września 1927 roku. Stanowi ją krzyż maltański o ramionach pokrytych ciemnozieloną emalią z obramowaniem czarnym. Między ramionami krzyża dwie skrzyżowane lufy armatnie barwy złocistej. W centrum krzyża nałożona okrągła tarcza ze srebrną miniaturą Krzyża Kaniowskiego na tle czerwonej emalii, okolona napisem na tle białej emalii 10 KANlOWSKI PUŁK ART. POL. Dwuczęściowa - oficerska wykonana w srebrze i emaliowana, łączona dwoma nitami. Wymiary: 47x47 mm. Projekt: Rudolf Leroch-Orlat. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa.

Tadeusz Adam Kasprzycki (ur. 16 stycznia 1891 w Warszawie, zm. 4 grudnia 1978 w Montrealu) – generał dywizji Wojska Polskiego, Minister Spraw Wojskowych w latach 1935-1939.

Przypisy

Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych marszałka Józefa Piłsudskiego z 31 grudnia 1931 roku (Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 36, poz. 473.
Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 18 z 31.12.1937 r., poz. 229.
Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 283.
Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 242.

Bibliografia

Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Wydawnictwo Bellona. Warszawa 1991. ISBN 83-11-07772-X.

Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1990 ISBN-83-211-1104-1.

Piotr Zarzycki: 10 KANIOWSKI PUŁK ARTYLERII LEKKIEJ. Pruszków 1997. Oficyna Wydawnicza "Ajaks" ISBN 83-87103-33-0. ISSN 0860-2360.

Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.