10 grudnia - Polski Serwis Naukowy

10 grudnia jest 344. (w latach przestępnych 345.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 21 dni.

Ludwik Brzozowski (ur. 22 czerwca 1833 w Opaczy Wielkiej – zm. 10 grudnia 1873 w Paryżu), polski pisarz i poeta. Uczestnik powstania styczniowego, po jego upadku wyemigrował do Francji. Na emigracji publikował poezję i prozę o tematyce patriotycznej.

Theodor Dannecker (ur. 27 marca 1913 w Tybindze, zm. 10 grudnia 1945 w Bad Tölz) - niemiecki zbrodniarz hitlerowski, nazistowski specjalista od organizacji deportacji Żydów do obozów zagłady i jeden z najbliższych współpracowników Adolfa Eichmanna.

Święta

Imieniny obchodzą: Andrzej, Bogdał, Bogdan, Bogodał, Brajan, Daniel, Donat, Eulalia, Grzegorz, Hermogenes, Judyta, Julia, Loreta, Maria, Maur, Melchiades, Menas, Polidor, Switun, Tomasz, Unierad i Unirad.

Międzynarodowe

Dzień Praw Człowieka (święto państwowe w: Gwinei Równikowej, Namibii, Kambodży, Kiribati, Turks i Caicos)

Międzynarodowy Dzień Praw Zwierząt (w dzień ratyfikacji przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1948 roku Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka; uchwalony 21 września 1977 roku w Londynie przez Międzynarodową Federację Praw Zwierzęcia)

Polska – Dzień Odlewnika (święto branżowe)

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

Najświętsza Maryja Panna Loretańska (zob. litania loretańska)

bł. Adolf Kolping

św. Deusdedit z Canterbury (biskup)

św. Grzegorz III (papież)

bł. Marcin od św. Mikołaja (męczennik)

bł. Melchior od Św. Augustyna

św. Milcjades (papież)

Wydarzenia w Polsce

1279 – W krypcie kościoła franciszkanów w Krakowie pochowano księcia Bolesława V Wstydliwego.

1671 – Sułtan turecki Mehmed IV wypowiedział wojnę Polsce.

1875 – Otwarto jednotorową linię kolejową Poznań-Kluczbork.

1920 – Utworzono diecezję łódzką.

1956:

Rada Państwa wydała dekret przywracający Katowicom i województwu katowickiemu pierwotne nazwy.

Została powołana tzw. Komisja Mazura, mająca zbadać przypadki łamania prawa w naczelnych organach ścigania i wymiaru sprawiedliwości do 1956 roku.

1959 – Sejm przyjął ustawę o Służbie Więziennej.

1966 – Grupa Czerwone Gitary wydała swój pierwszy album To właśnie my.

1972 – Premiera filmu Trzeba zabić tę miłość.

1980 – Powstał Instytut Nauk Ekonomicznych PAN.

1982 – Mieczysław Młynarski, podczas meczu Górnik Wałbrzych-Pogoń Szczecin, ustanowił rekord rzuconych punktów (90) polskiej ekstraklasy koszykarskiej.

1989:

Premiera filmu telewizyjnego Dekalog I.

Zdemontowano pomnik Lenina w Nowej Hucie.

1993 – Instytut Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego powołał organizowaną corocznie olimpiadę informatyczną, skierowaną do uczniów szkół średnich i gimnazjów.

2004 – Po wieloletniej przebudowie otwarto nowoczesny gmach Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina.

2007 – Wystartowała Biełsat TV.

Wydarzenia na świecie

Marcin Luter pali bullę Exsurge Domine – 1520

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
10 grudnia

741 – Zachariasz został papieżem.

1041 – Michał V Kalafates objął tron Bizancjum.

1260 – Zwycięstwo Mameluków nad Mongołami w pierwszej bitwie pod Homs.

1508 – Wojny włoskie: z inicjatywy papieża Juliusza II sformowano antywenecką Ligę z Cambrai.

1520 – W Wittenberdze Marcin Luter spalił publicznie papieską bullę Exsurge Domine, wzywającą go do odwołania 95 tez.

1541 – Wykonano wyroki śmierci na Francisie Derehamie i Thomasie Culpeperze, kochankach (byłym i aktualnym) Katarzyny Howard, piątej żony króla Anglii Henryka VIII.

1652 – I wojna angielsko-holenderska: flota holenderska pod dowództwem admirała Maartena Trompa pokonała Anglików w bitwie pod Dungeness.

1684 – Praca De Motu Corporum nad pojęciem grawitacji i jej wpływem na orbity planet Isaaca Newtona, odwołująca się do praw Keplera, została odczytana w Royal Society przez Edmunda Halleya. Praca ta obejmowała początki praw ruchu, które zostały szerzej omówione w Principiach.

1710 – Wojna o sukcesję hiszpańską: wojska francusko-hiszpańskie pokonały Austriaków pod Villaviciozą.

1716 – W Lipsku powstało stowarzyszenie studentów Sorabija.

1726 – Agnieszka z Montepulciano została kanonizowana przez papieża Benedykta XIII.

1768 – W Londynie odbyło się zebranie założycielskie Royal Academy of Arts.

1817 – Missisipi jako 20. stan dołączyło do Unii.

1821 – W Santiago de Chile otwarto Cmentarz Generalny, będący chilijską nekropolią narodową.

1834 – W Wielkiej Brytanii powstał pierwszy rząd Roberta Peela.

1848 – Ludwik Napoleon został wybrany na prezydenta Francji.

1861 – Wojna secesyjna: Kentucky jako 12. stan przystąpiło do Skonfederowanych Stanów Ameryki.

1865 – Leopold II Koburg został królem Belgów.

1868 – W Londynie uruchomiono pierwszą na świecie uliczną sygnalizację świetlną.

1869 – Wyoming (wówczas terytorium) przyznało prawa wyborcze kobietom.

1870 – Wojna francusko-pruska: zwycięstwo wojsk pruskich w bitwie pod Beaugency.

1877 – X wojna rosyjsko-turecka: po 5 miesiącach oblężenia wojska rosyjsko-rumuńskie zdobyły Plewen.

1889 – George Stafford Parker opatentował swoje pierwsze wieczne pióro.

1898 – W Paryż zawarto pokój kończący wojnę amerykańsko-hiszpańską.

1899 – II wojna burska: zwycięstwo wojsk brytyjskich w bitwie pod Stormbergiem.

1901 – Przyznano po raz pierwszy Nagrody Nobla.

1902:

Na Tasmanii kobiety uzyskały prawa wyborcze.

W Egipcie otwarto Tamę Asuańską.

1903 – Maria Skłodowska-Curie, Pierre Curie i Henri Becquerel odebrali Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. W 1911 roku Maria Skłodowska-Curie odebrała nagrodę w dziedzinie chemii.

1905 – Henryk Sienkiewicz odebrał literacką nagrodę Nobla.

1910 – W nowojorskiej Metropolitan Opera odbyła się premiera opery Dziewczyna ze Złotego Zachodu Giacomo Pucciniego.

1924 – Władysław Reymont odebrał literacką nagrodę Nobla.

1928 – Wilhelm Miklas został prezydentem Austrii.

1931:

Niceto Alcalá-Zamora został wybrany przez parlament na pierwszego prezydenta II Republiki Hiszpańskiej.

Uruchomiono kombinat hutniczy w Magnitogorsku.

1932 – Tajlandia została monarchią konstytucyjną.

1936 – Król Wielkiej Brytanii Edward VIII Windsor zrzekł się tronu z powodu planów zawarcia małżeństwa z amerykańską rozwódką Wallis Simpson.

1941 – Wojna na Pacyfiku: doszło do bitwy pod Kuantanem; pierwszego w czasie wojny starcia brytyjsko-japońskiego.

1944 – W Moskwie zawarto sojusz radziecko-francuski.

1945 – Alcide De Gasperi został premierem Włoch.

1948 – ONZ uchwaliła Powszechną Deklarację Praw Człowieka.

1949 – Chińska wojna domowa: wojska komunistyczne podeszły pod Chengdu, ostatnie miasto na kontynencie znajdujące się pod kontrolą Kuomintangu. Tego samego dnia Czang Kaj-szek ewakuował się samolotem na Tajwan.

1954 – Ichirō Hatoyama został premierem Japonii.

1957 – Dokonano oblotu włoskiego myśliwca Aermacchi MB-326.

1961 – ZSRR zerwał stosunki dyplomatyczne z Albanią.

1962 – Premiera filmu Lawrence z Arabii.

1963:

Brytyjski protektorat Zanzibar otrzymał niepodległość jako sułtanat.

Wybuchło powstanie antybrytyjskie w Jemenie.

1969:

Premiera filmu Czyż nie dobija się koni?

Została wręczona po raz pierwszy Nagroda Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii.

1974 – Premiera filmu Płonący wieżowiec.

1975 – Utworzono Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego.

1977 – Rozpoczęła się załogowa misja Sojuz 23 na stację orbitalną Salut 6.

1980:

Czesław Miłosz odebrał literacką nagrodę Nobla.

W Ugandzie odbyły się pierwsze od 1962 roku wybory parlamentarne, w których zwyciężył Kongres Ludowy Ugandy, co umożliwiło powrót do władzy prezydentowi Miltonowi Obote, obalonemu w 1971 roku przez generała Idi Amina.

1982:

Premiera filmu Spokojnie, to tylko awaria.

W Montego Bay na Jamajce podpisano Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza.

1983:

Danuta Wałęsa, w imieniu swego męża Lecha, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.

Raúl Alfonsín został prezydentem Argentyny.

1984 – Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Konwencję w sprawie zakazu stosowania tortur.

1988 – W amerykańskim Lake Placid szwedzki skoczek narciarski Jan Boklöv po raz pierwszy wygrał zawody o Pucharu Świata dzięki zastosowaniu "stylu V".

1989 – Marián Čalfa został premierem Czechosłowacji.

1990 – Rada Najwyższa Gruzji podjęła decyzję o likwidacji Południowoosetyjskiego Obwodu Autonomicznego.

1991 – Władze Górskiego Karabachu przeprowadziły referendum, w którym przygniatająca większość mieszkańców opowiedziała się za niepodległością.

1993 – Premiera gry komputerowej Doom

1996 – Wisława Szymborska odebrała literacką nagrodę Nobla.

1999 – Fernando de la Rúa został prezydentem Argentyny.

2000 – Ion Iliescu został ponownie prezydentem Rumunii. Poprzednio sprawował urząd w latach 1989-1996.

2002 – Premiera filmu Chicago.

2005:

W Nigerii w katastrofie lotu Sosoliso Airlines 1145 zginęło 108 osób, ocalały 2.

W Sanya (Chiny) Islandka Unnur Birna Vilhjálmsdóttir zdobyła tytuł Miss Świata.

Wystartowała rosyjska telewizja informacyjna w języku angielskim Russia Today.

2007:

Cristina Fernández de Kirchner jako druga kobieta (po Isabel Perón) objęła urząd prezydenta Argentyny.

Koncert Led Zeppelin w Londynie (reaktywacja zespołu).

2009 – W Dublinie otwarto Most im. Samuela Becketta.

2010 – Były premier Chorwacji Ivo Sanader został aresztowany na autostradzie w Austrii, dokąd uciekł po uchyleniu mu immunitetu parlamentarnego w związku z zarzutami korupcyjnymi.