Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
RSS
Warto przeczytać:
Bitwa graniczna i wojna koalicyjnaBitwa graniczna z Niemcami została przegrana w ciągu kilku pierwszych dni. 3 września Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę III Rzeszy. Konflikt z Polską przekształcił się tym samym w wojnę światową. Wybuch wojny w krótkim cz...
Materski: Bitwa 1920 roku na lata zaważyła na losach PolskiBitwa Warszawska 1920 roku i sukces II Rzeczypospolitej w konfrontacji z bolszewikami na lata zaważył na losach Polski, a być może pozwolił też uniknąć zapaści cywilizacyjnej i politycznej, jeżeli chodzi o całą Europę - ocenia historyk prof. Wojciech Materski...
Bitwa Warszawska 1920 rokuW dniach 13-15 sierpnia 1920 r. na przedpolach Warszawy rozegrała się decydująca bitwa wojny polsko-bolszewickiej. Określana mianem "cudu nad Wisłą" i uznawana za 18. przełomową bitwę w historii świata zadecydowała o...
Bitwa nad NiemnemBitwa nad Niemnem, rozegrana pod koniec września 1920 r., ostatecznie przypieczętowała polskie zwycięstwo w wojnie z bolszewicką Rosją, potwierdzając militarne zdolności marszałka Józefa Piłsudskiego. Po klęsce pod Wa...
Reklama:
10 maja
10 maja jest 130. (w latach przestępnych 131.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 235 dni.
Święta
Imieniny obchodzą: Antonin, Antonina, Beatrycze, Blanda, Celzjusz, Chociesław, Chocsław, Cyryn, Cyryna, Częstomir, Epimach, Feliks, Filadelf, Filadelfia, Gordian, Gordiana, Innocenty, Jan, Łazarz, Nazariusz, Nazary, Samuel, Sofronia, Sylwester, Sylwestra, Symplicjusz, Symplicy i Wiktoryna.
Gwatemala, Meksyk, Salwador – Dzień Matki
Mikronezja – Święto Federacji Stanów Mikronezji
Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
bł. Beatrycze d'Este († 1226, księżniczka – córka Azzo VI z rodu D'Este, mniszka)
św. o. Damian (prezbiter)
bł. Henryk Rebuschini (kamilianin)
św. Jan z Ávili (franciszkanin)
Wydarzenia w Polsce
1789 – Jean-Pierre Blanchard odbył pierwszy w Polsce lot balonu załogowego.
1794 – Insurekcja kościuszkowska: Tadeusz Kościuszko powołał Radę Najwyższą Narodową, która miała pełnić funkcje cywilnej władzy powstania.
1831 – Powstanie listopadowe: nierozstrzygnięta bitwa pod Lubartowem. Początek bitwy pod Połągą.
1893 – W Krakowie założono pierwszy klub szachowy w Polsce.
1919 – Do Białegostoku przyłączono 13 okolicznych wsi.
1920 – Rozpoczął się strajk powszechny na Górnym Śląsku w proteście przeciwko niemieckiemu terrorowi.
1922 – Powstała Stocznia Marynarki Wojennej.
1923 – Założono klub sportowy Górnik Radlin.
1926 – Utworzono trzeci rząd Wincentego Witosa.
1933 – Utworzono rząd Janusza Jędrzejewicza.
1943 – Grupa Specjalna Armii Ludowej przeprowadziła zamach przy użyciu granatów na Bar Podlaski w Warszawie. Zginęło 6 Niemców, a kilkunastu zostało rannych.
1945 – Otwarto Teatr Mały w Warszawie.
1964 – Na terenie byłego obozu w Treblince odsłonięto pomnik ku czci ofiar.
1978 – Rzekome lądowanie UFO w Emilcinie.
1990 – W warszawskim klubie Hybrydy odbył się pierwszy koncert Elektrycznych Gitar.
1994 – Częściowe zaćmienie słońca.
1996 – Premiera filmu Pułkownik Kwiatkowski.
2003 – Uruchomiono kanał TVN Meteo.
2006 – Wmurowano kamień węgielny pod budowę Sea Towers w Gdyni.
Wydarzenia na świecie
70 – Rzymianie rozpoczęli oblężenie Jerozolimy.
946 – Agapit II został papieżem.
1503 – Krzysztof Kolumb odkrył Kajmany.
1508 – Michał Anioł rozpoczął malowanie fresków w Kaplicy Sykstyńskiej.
1534 – Jacques Cartier odkrył Nową Fundlandię.
1638 – Przyszły polski król Jan Kazimierz Waza został aresztowany we Francji pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Hiszpanii. Zwolniono go po interwencji poselstwa Rzeczypospolitej w lutym 1640.
1650 – Kampania Cromwella w Irlandii: klęska Irlandczyków w bitwie pod Macroom.
1655 – Anglicy rozpoczęli inwazję na hiszpańską Jamajkę, zajmując ją następnego dnia.
1774 – Ludwik XVI został królem Francji.
1775:
W Filadelfii zebrał się II Kongres Kontynentalny.
Wojna o niepodległość USA: oddział amerykański pod dowództwem Benedicta Arnolda i Ethana Allena zajął Fort Ticonderoga.
1796 – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo Francuzów w bitwie pod Lodi.
1802 – Berard z Marsi został beatyfikowany przez papieża Piusa VII.
1857 – W Indiach wybuchło powstanie sipajów.
1865 – Jedyny prezydent Skonfederowanych Stanów Ameryki Jefferson Davis został schwytany w Georgii przez żołnierzy Unii.
1869:
Japońska flota cesarska odniosła zwycięstwo nad flotą Republiki Ezo podczas bitwy w zatoce Hakodate.
Została otwarta Pierwsza Kolej Transkontynentalna łącząca sieć kolejową na wschodzie USA z Kalifornią i wybrzeżem Pacyfiku.
1871 – Zawarto traktat pokojowy kończący wojnę francusko-pruską.
1900 – Przyszły japoński cesarz Yoshihito poślubił Sadako Kujō.
1906 – Muhammad Jamalul Alam II został sułtanem Brunei.
1918 – I wojna światowa: Brytyjczycy przeprowadzili II rajd na Zeebrugge i Ostendę.
1921 – W Niemczech został utworzony pierwszy rząd Josepha Wirtha.
1922 – USA zaanektowały rafę koralową Kingman.
1924 – John Edgar Hoover został na następnych 48 lat dyrektorem Biura Śledczego (od lipca 1935 roku FBI).
1930 – Powstał Czukocki Okręg Autonomiczny.
1932 – Pieśń Het Wilhelmus została ustanowiona hymnem Holandii.
1933 – Przed gmachem opery w Berlinie naziści rozpoczęli palenie książek.
1940:
II wojna światowa: Niemcy zaatakowali Francję, Belgię, Holandię i Luksemburg.
Winston Churchill zastąpił Neville'a Chamberleina na stanowisku premiera Wielkiej Brytanii.
Wojska brytyjskie wkroczyły na Islandię.
1941 – Zastępca Hitlera w NSDAP Rudolf Hess poleciał pilotowanym przez siebie myśliwcem do Szkocji, gdzie został aresztowany.
1944 – Na XXVI Międzynarodowej Konferencji Pracy przyjęto Deklarację Filadelfijską.
1948 – I wojna arabsko-izraelska: oddziały izraelskie zdobyły miasto Safed.
1949 – Bonn zostało stolicą RFN.
1950 – W wojskowym zamachu stanu na Haiti został obalony prezydent Dumarsais Estimé.
1953 – Ciudad Constitución na meksykańskim Półwyspie Kalifornijskim uzyskało prawa miejskie.
1955 – Na Morzu Północnym zatonął polski statek rybacki MT Czubatka; zginęło 12 członków załogi.
1967 – Założono holenderski klub piłkarski AZ Alkmaar.
1973 – W Saharze Zachodniej założono Front Polisario.
1979 – Utworzono Sfederowane Stany Mikronezji.
1981 – Socjalista François Mitterrand wygrał wybory prezydenckie we Francji, pokonując w drugiej turze urzędującego prezydenta Valérego Giscarda d'Estainga.
1988 – Michel Rocard został premierem Francji.
1993 – W Kirgistanie weszła do obiegu nowa waluta narodowa som.
1994 – Nelson Mandela został pierwszym czarnoskórym prezydentem RPA.
1995 – John Deutch został dyrektorem CIA.
1996:
Na Mount Everest zginęło w wyniku gwałtownej burzy ośmiu himalaistów.
Premiera filmu Twister.
1997:
Papież Jan Paweł II rozpoczął podróż apostolską do Libanu.
W trzęsieniu ziemi o sile 7,3 stopnia w skali Richtera w północno-wschodnim Iranie zginęło 1567 osób, a ponad 2300 zostało rannych.
2002 – zakończyło się oblężenie Bazyliki Narodzenia Pańskiego w Betlejem
2003 – Na Islandii odbyły się wybory parlamentarne.
2004:
Gloria Macapagal-Arroyo wygrała ponownie wybory prezydenckie na Filipinach.
W Hershey w Pensylwanii urodziły się sześcioraczki Gosselin.
2005:
Doszło do nieudanego zamachu na George'a W. Busha podczas jego przemówienia na Placu Wolności w Tbilisi. Granat rzucony z tłumu przez 27-letniego Vladimira Arutyuniana nie eksplodował.
W Berlinie odsłonięto Pomnik Pomordowanych Żydów Europy.
2006 – Giorgio Napolitano został prezydentem Włoch.
2010:
114 osób zginęło, a około 400 zostało rannych w serii zamachów bombowych na terenie Iraku.
Benigno Aquino III wygrał wybory prezydenckie na Filipinach.
Urodzili się
563 p.n.e. – Budda Siakjamuni, czyli Siddhartha Gautama (data przypuszczalna)
1272 – Bernard Tolomei, włoski zakonnik, założyciel oliwetanów, święty katolicki (zm. 1348)
1520 – Stanisław Karnkowski, polski duchowny katolicki, prymas Polski (zm. 1603)
1770 – Louis Nicolas Davout, marszałek Francji, dowódca wojen napoleońskich (zm. 1823)
1775 – Antoni Karol Ludwik de Lasalle, francuski generał, dowódca wojen napoleońskich (zm. 1809)
1786 – Esther Copley, angielska pisarka (zm. 1851)
1788 – Augustin-Jean Fresnel, francuski inżynier, fizyk (zm. 1827)
1799 – Franciszek Gagelin, francuski misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1833)
1838 – John Wilkes Booth, amerykański aktor, zabójca prezydenta USA Abrahama Lincolna (zm. 1865)
1841 – James Gordon Bennett Jr., amerykański dziennikarz i wydawca prasowy (zm. 1918)
1830 – François-Marie Raoult, francuski fizyk i chemik (zm. 1901)
1843 – Benito Pérez Galdós, hiszpański pisarz (zm. 1920)
1855 – Śri Jukteśwar Giri, indyjski guru, jogin (zm. 1936)
1870 – Julian Szymański, polski lekarz okulista, polityk, marszałek Senatu (zm. 1958)
1872 – Marcel Mauss, francuski socjolog i antropolog (zm. 1950)
1874 – Mojżesz Schorr, polski orientalista, znawca prawa babilońskiego, rabin, senator II RP (zm. 1941)
1878 – Gustav Stresemann, niemiecki polityk, kanclerz Republiki Weimarskiej, laureat Nagrody Nobla (zm. 1929)
1886 – Karl Barth, szwajcarski teolog ewangelicko-reformowany (zm. 1968)
1888 – Max Steiner, amerykański kompozytor pochodzenia austriackiego, twórca muzyki filmowej (zm. 1971)
1890:
Alfred Jodl, niemiecki generał Wehrmachtu, szef OKW (zm. 1946)
Barbara Siemiennikowa, rosyjska rekordzistka długowieczności (zm. 2008)
1899 – Fred Astaire, amerykański aktor, tancerz (zm. 1987)
1900 – Cecilia Payne-Gaposchkin, anglo-amerykańska astronom (zm. 1979)
1902 – Antoni Koncman, polski kolejarz, działacz Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK) (zm. 1985)
1904 – Bogusław Bobrański, polski chemik i farmaceuta, rektor Akademii Medycznej we Wrocławiu (zm. 1991)
1905 – Jan Bojarczak, polski duchowny katolicki (zg. 1941)
1910:
(lub 17 sierpnia 1908) Papusza, polska poetka pochodzenia cygańskiego (zm. 1987)
Elżbieta Kawenoki-Minc, polski lekarz, prezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego (zm. 2008)
1915 – Zofia Korbońska, polska działaczka niepodległościowa (zm. 2010)
1917 – Jan Lelej, polski wojskowy, oficer Wojska Polskiego, obrońca Westerplatte (zm. 2011)
1918 – Peter Poreku Dery, ghański duchowny katolicki, arcybiskup Tamale, kardynał (zm. 2008)
1919 – Daniel Bell, amerykański socjolog (zm. 2011)
1921 – Wieńczysław Gliński, polski aktor (zm. 2008)
1923 – Hajdar Alijew, azerski polityk, prezydent Azerbejdżanu (zm. 2003)
1924 – Paweł Baldy, polski aktor, reżyser (zm. 1979)
1925:
Jadwiga Dzikówna, polska śpiewaczka operowa (sopran)
Witold Gliński, polski kontradmirał (zm. 1983)
Hasse Jeppson, szwedzki piłkarz
1928 – Arnold Rüütel, estoński polityk, prezydent Estonii
1936 – Jacek Fisiak, polski filolog, pracownik naukowy, polityk, minister
1938:
Borys Polakow, radziecki kosmonauta
Marina Vlady, francuska aktorka pochodzenia rosyjskiego
Juha Vainio, fiński poeta i tłumacz.
1939:
Franco Pacini, włoski astronom (zm. 2012)
Janusz Różycki, polski malarz, szermierz
Witold Woyda, polski szermierz (zm. 2008)
1940:
Arthur Alexander, amerykański piosenkarz (zm. 1993)
Sven-Gunnar Larsson, szwedzki piłkarz, bramkarz
1941 – P. M. Sayeed, indyjski polityk (zm. 2005)
1942 – Pascal Lainé, francuski pisarz
1943 – Andrzej Badeński, polski sprinter (zm. 2008)
1944:
Jim Abrahams, amerykański reżyser filmowy
Jacek Bednarek, polski kompozytor, kontrabasista jazzowy (zm. 1990)
1946:
Donovan, szkocki wokalista, gitarzysta
Piotr Paleczny, polski pianista
1948:
Meg Foster, amerykańska aktorka
Soe Win, birmański wojskowy, polityk, premier
1949 – Tapio Räisänen, fiński skoczek narciarski
1950:
Sabri Hamiti, albański poeta, pisarz, dramaturg
Wojciech Jarociński, polski gitarzysta, wokalista
1951 – Christine Muzio, francuska florecistka
1952:
Kikki Danielsson, szwedzka piosenkarka
Vanderlei Luxemburgo, brazylijski trener piłkarski
1953 – Andrzej Nowicki, polski gitarzysta basowy zespołu Perfect (zm. 2000)
1954 – Björn Rudström, szwedzki curler
1955 – Mark David Chapman, amerykański zabójca
1957 – Sid Vicious, brytyjski basista zespołu Sex Pistols (zm. 1979)
1960:
Bono, irlandzki wokalista zespołu U2
Bruno Madinier, francuski aktor
Merlene Ottey, jamajska sprinterka
1962:
Zenon Kasprzak, polski żużlowiec
John Ngugi, kenijski biegacz długodystansowy
Hugo Pineda, meksykański piłkarz, bramkarz
1963:
Lisa Nowak, amerykańska astronautka
Sławomir Skrzypek, polski inżynier, prezes NBP (zm. 2010)
1964 – Anna Kalata, polska polityk, minister
1965:
Linda Evangelista, kanadyjska modelka
Roswitha Meyer, austriacka aktorka
1966:
Jason Brooks, amerykański aktor
Jonathan Edwards, brytyjski lekkoatleta, trójskoczek
1967:
Antje Harvey, niemiecka biathlonistka, biegaczka narciarska
Przemysław Nikiel, polski aktor
Bob Sinclar, francuski DJ, producent muzyczny
Artur Więcek, polski reżyser filmowy
1968:
Krzysztof Kowalczyk, polski trener siatkówki (zm. 2010)
Erik Palladino, amerykański aktor
Richard Patrick, amerykański muzyk, wokalista grupy Filter
Tatiana Szykolenko, rosyjska oszczepniczka
1969:
Dennis Bergkamp, holenderski piłkarz
Hilary Lindh, amerykańska narciarka alpejska
Zoran Primorac, chorwacki tenisista stołowy
1970:
Gina Philips, amerykańska aktorka
David Weir, szkocki piłkarz
1971:
Kim Jong-nam, północnokoreański polityk, najstarszy syn przywódcy kraju Kim Dzong Ila
Luan Krasniqi, niemiecki bokser pochodzenia albańskiego
Tomasz Lipiec, polski chodziarz, polityk, minister sportu
Doris Neuner, austriacka saneczkarka
Tomasz Wałdoch, polski piłkarz
1972:
Radosław Majdan, polski piłkarz, bramkarz
Katja Seizinger, niemiecka narciarka alpejska
Christian Wörns, niemiecki pilkarz
1973:
Paweł Pawłowski, polski gitarzysta grupy Feel
Rüştü Reçber, turecki piłkarz, bramkarz
1974:
Séverine Caneele, belgijska aktorka
Liu Fang, chińska artystka
Sylvain Wiltord, francuski piłkarz, napastnik
1975:
Hélio Castroneves, brazylijski kierowca wyścigowy
Artur Pontek, polski aktor
Sławomir Toczek, polski strongman
1976 – Nykesha Sales, amerykańska koszykarka
1977:
Henri Camara, senegalski piłkarz
Nick Heidfeld, niemiecki kierowca wyścigowy Formuły 1
1978:
Zoltán Kammerer, węgierski kajakarz
Reinaldo Navia, chilijski piłkarz
Lalla Salma, księżna Maroka
1979 – Lee Hyori, południowokoreańska aktorka, piosenkarka
1980:
Ralph Näf, szwajcarski kolarz górski
Espen Bugge Pettersen, norweski piłkarz, bramkarz
Zaho, francuska piosenkarka
1981:
Aniekan Archibong, amerykański koszykarz pochodzenia nigeryjskiego
Arkadiusz Gołaś, polski siatkarz (zm. 2005)
Humberto Suazo, chilijski piłkarz
1982:
Łukasz Bodnar, polski kolarz szosowy
Fərid Mansurov, azerski zapaśnik
1985 – Jeffrey Ntuka, południowoafrykański piłkarz (zm. 2012)
1988 – Vojo Ubiparip, serbski piłkarz
1993 – Tímea Babos, węgierska tenisistka
1994 – Yūki Itō, japońska skoczkini narciarska
Zmarli
1034 – (lub 11 maja) Mieszko II Lambert, król Polski (ur. 990)
1537 – Andrzej Krzycki, polski duchowny katolicki, prymas Polski (ur. 1482)
1667 – Ludwika Maria Gonzaga, królowa Polski, żona Władysława IV Wazy i Jana II Kazimierza (ur. 1611)
1774 – Ludwik XV, król Francji (ur. 1710)
1822 – Paolo Ruffini, włoski lekarz i matematyk (ur. 1765)
1829 – Thomas Young, angielski fizyk, fizjolog i lekarz (ur. 1773)
1846 – Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki, polski polityk (ur. 1778)
1887 – Marian Langiewicz, polski generał, dyktator powstania styczniowego (ur. 1827)
1904 – Henry Morton Stanley, brytyjsko-amerykański dziennikarz, pisarz, badacz Afryki (ur. 1841)
1910 – Stanislao Cannizzaro, włoski chemik (ur. 1826)
1934 – Wiaczesław Mienżyński, polski funkcjonariusz policji politycznej i bezpieczeństwa (ur. 1874)
1940 – Xawery Czernicki, polski kontradmirał (ur. 1882)
1945 – Konrad Henlein, niemiecki działacz nazistowski, przywódca Niemców sudeckich (ur. 1898)
1947 – Juliusz Osterwa, polski aktor (ur. 1885)
1951 – Józef Padewski, polski duchowny, biskup polskokatolicki (ur. 1894)
1967 – Lorenzo Bandini, włoski kierowca wyścigowy (ur. 1935)
1974 – Józef Putek, polski prawnik, pisarz, działacz ruchu ludowego, minister (ur. 1892)
1975 – Zygmunt Haupt, polski pisarz, malarz, architekt (ur. 1907)
1976 – Tadeusz Schmidt, polski aktor (ur. 1920)
1977 – Joan Crawford, amerykańska aktorka (ur. 1904)
1986 – Anna Kamieńska, polska poetka, tłumaczka (ur. 1920)
1992 – Andrzej Waligórski, polski poeta, satyryk, autor tekstów piosenek (ur. 1926)
1995 – Jimmy Raney, amerykański gitarzysta jazzowy (ur. 1927)
2002:
David Riesman, amerykański socjolog (ur. 1909)
Bogna Sokorska, polska śpiewaczka operowa (sopran koloraturowy) (ur. 1927)
2004:
Orvar Bergmark, szwedzki piłkarz (ur. 1930)
Rajmund Jakubowicz, polski aktor (ur. 1931)
2006 – Aleksandr Zinowiew, rosyjski socjolog, filozof (ur. 1920)
2008 – Leyla Gencer, turecka śpiewaczka operowa (sopran) (ur. 1928)
2009:
Andrzej Flis, polski antropolog, socjolog (ur. 1953)
Zbigniew Łagocki, polski fotograf, artysta, pedagog (ur. 1927)
2010:
Frank Frazetta, amerykański artysta-plastyk, pochodzenia włoskiego (ur. 1928)
Wołodymyr Płoskyna, ukraiński piłkarz, trener piłkarski (ur. 1954)
Zygmunt Syrokomski, polski pedagog, instruktor harcerski, harcmistrz, wychowawca młodzieży (ur. 1908)
2011 – Edmund Kaczmarek, polski dyplomata, Konsul RP w Bombaju (ur. 1935)
Przypisy
Czy wiesz że...? beta
Czukocki Okręg Autonomiczny, Czukotka (ros. Чукотский автономный округ) – jednostka terytorialna Federacji Rosyjskiej, położony na północnym wschodzie państwa. Powierzchnia 737 700 km².
Prezydent Stanów Zjednoczonych – głowa państwa, szef administracji federalnej, naczelny dowódca sił zbrojnych, szef rządu, a także lider swojej partii. Konstytucja nadała mu wiele prerogatyw, co sprawia, iż zajmuje on kluczowe miejsce w systemie politycznym Stanów Zjednoczonych.
Perfect – polski zespół rockowy, założony w 1977 roku. Największą popularnością cieszył się do rozwiązania w 1983 roku. Z tego okresu pochodzą największe przeboje grupy: Nie płacz Ewka, Chcemy być sobą, Ale wkoło jest wesoło, Niewiele ci mogę dać, Autobiografia. W 1993 roku zespół reaktywował się (bez dotychczasowego lidera i autora większości kompozycji Zbigniewa Hołdysa) i działa do dziś.
Nykesha Simone Sales (ur. 10 maja 1976) amerykańska koszykarka występująca w zawodowej lidze WNBA od 1999 r. wyłącznie w zespole Connecticut Sun (wcześniej Orlando Miracle). Druga zawodniczka po Sheryl Swoopes, która ma w dorobku 3000 punktów, 500 asyst i 400 przechwytów w WNBA. Jedna z dwóch zawodniczek, które wystąpiły we wszystkich meczach gwiazd ligi (WNBA All-Star Game).
|