10 marca - Polski Serwis Naukowy

10 marca jest 69. (w latach przestępnych 70.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 296 dni.

Luizjana (ang. Louisiana) – stan na południu USA, nad Zatoką Meksykańską. Luizjana graniczy na północy z Arkansas, na wschodzie z Missisipi, a na zachodzie z Teksasem. Nad Zatoką Meksykańską rozpościerają się obszary nizinne. W części południowo-wschodniej duży obszar zajmuje delta Missisipi. Na wybrzeżu występują liczne jeziora i bagna.

Czterdziestu męczenników z Sebasty, cs. Sorok muczenikow siewastijskich (zm. 9 marca 320 w Sebaście w ówczesnej Armenii) – żołnierze XII legionu rzymskiego zwanego Błyskawicą (Legio XII Fulminata), męczennicy chrześcijańscy i święci Kościoła katolickiego, ewangelickiego, koptyjskiego, ormiańskiego oraz prawosławnego.

Święta

imieniny obchodzą: Aleksander, Cyprian, Eugenia, Gaja, Gajusz, Makary, Piotr, Porfirion, Symplicjusz, Symplicy i Zwnisława.

Birma – Święto Pory Bezdeszczowej

Polska – Dzień Mężczyzn (w Dzień 40 Męczenników)

USA – Narodowy Dzień Spódnicy (ang. National Skirt Day – NSD, po raz pierwszy obchodzony 10 marca 1998 r., amer. sposób zapisu daty: 03.10.1998 w Polsce obchodzony 30 października)

wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

czterdziestu męczenników z Sebasty (Kościół katolicki w Polsce; na świecie 9 marca)

św. Jan Ogilvie (męczennik)

św. Makary (biskup Jerozolimy)

św. Maria Eugenia od Jezusa Milleret (zakonnica)

św. Symplicjusz (papież)

Wydarzenia w Polsce

1296 – książęta kujawski Władysław Łokietek i głogowski Henryk III zawarli układ w Krzywiniu o podziale Wielkopolski.

1646 – król Władysław IV Waza ożenił się z księżniczką francuską Marią Ludwiką Gonzagą de Nevers.

1813 – król Prus Fryderyk Wilhelm III ustanowił we Wrocławiu odznaczenie wojskowe Krzyża Żelaznego.

1863 – Marian Langiewicz został dyktatorem powstania styczniowego.

1920 – wojna polsko-bolszewicka: wojska rosyjskie rozpoczęły ofensywę na zachód.

1922 – został utworzony drugi rząd Antoniego Ponikowskiego.

1930 – w Chojnicach oficjalnie utworzono Miejski Klub Sportowy Chojniczanka.

1934 – uchwalono pierwszą ustawę o ochronie przyrody, która dała m.in. podstawy prawne do tworzenia parków narodowych.

1944 – kilkuset ukraińskich mieszkańców Sahrynia zostało zamordowanych przez polskie podziemie.

1945 – wojska radzieckie zdobyły Lębork i Łebę

1947 – Polska i Czechosłowacja podpisały układ o przyjaźni.

1952 – dokonano oblotu szybowca SZD-9 Bocian.

1954 – rozpoczął się II Zjazd PZPR.

1959 – rozpoczął się III Zjazd PZPR.

1981 – doszło do pierwszego spotkania Wojciecha Jaruzelskiego i Lecha Wałęsy.

1986 – premiera filmu Wkrótce nadejdą bracia.

1990 – rozpoczęło emisję zakopiańskie Radio Alex.

1994 – utworzono Uniwersytet Opolski.

2000 – ukazało się pierwsze wydanie tygodnika Fakty i Mity.

2008 – Hosni Mubarak jako pierwszy prezydent Egiptu złożył wizytę w Polsce.

2009:

arcybiskup Józef Michalik, metropolita przemyski został wybrany na drugą kadencję na stanowisku Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski.

do Nowego Zoo w Poznaniu przywieziono z Węgier dwa samce słonia afrykańskiego: Ninio i Yzika.

2011 – odbyła się wielka parada z okazji urodzin Chucka Norrisa na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie

Wydarzenia na świecie

Pokonana armia rosyjska w czasie odwrotu spod Mukdenu – 1905

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
10 marca

241 p.n.e. – I wojna punicka: zwycięstwo Rzymian nad flotą kartagińską w bitwie koło Wysp Egadzkich.

1045 – Benedykt IX po wypędzeniu Sylwestra III objął po raz drugi tron papieski.

1098 – Baldwin I został hrabią Edessy.

1528 – przywódca anabaptystów Baltazar Hubmaier został spalony na stosie w Wiedniu.

1535 – zostały odkryte Wyspy Galapagos.

1629 – król Anglii Karol I Stuart rozwiązał parlament i rozpoczął 11-letnie dyktatorskie rządy.

1649 – król Portugalii Jan IV wydał dekret o utworzeniu Kompanii Handlowej w Brazylii.

1710 – III wojna północna: zwycięstwo Szwedów nad Duńczykami w bitwie pod Helsingborgiem.

1785 – późniejszy prezydent Thomas Jefferson został amerykańskim ambasadorem we Francji.

1791 – papież Pius VI potępił francuską Konstytucję cywilną kleru.

1793:

rewolucja francuska: powołano Trybunał Rewolucyjny w celu walki z kontrrewolucją.

w departamencie Wandea zachodniej Francji wybuchło rojalistyczne powstanie (wojny wandejskie).

1801 – w Wielkiej Brytanii odbył się pierwszy spis ludności.

1804 – w Saint Louis odbyła się uroczystość przekazania przez Francję Luizjany Stanom Zjednoczonym.

1814 – VI koalicja antyfrancuska: porażką wojsk francuskich zakończyła się bitwa pod Laon.

1831 – została utworzona francuska Legia Cudzoziemska.

1848 – Senat USA ratyfikował traktat z Guadalupe Hidalgo, kończący wojnę amerykańsko-meksykańską.

1876 – Alexander Graham Bell przeprowadził pierwszą rozmowę telefoniczną.

1896 – Charilaos Vasilakos wygrał pierwszy bieg maratoński, uzyskując czas 3 godz. 18 min.

1905:

wojna rosyjsko-japońska: zwycięstwem Japończyków zakończyła się bitwa pod Mukdenem.

założono angielski klub piłkarski Chelsea F.C.

1906 – Francja: w katastrofie w kopalni Courrières zginęło 1099 górników.

1912 – Yuan Shikai został drugim prezydentem Chin.

1919 – uchwalono konstytucję Ukrainy radzieckiej.

1923 – założono hiszpański klub piłkarski Villarreal CF.

1925 – założono grecki klub sportowy Olympiakos Pireus.

1933 – 115 osób zginęło w trzęsieniu ziemi w Long Beach (Kalifornia).

1938 – odbyła się 10. ceremonia wręczenia Oscarów.

1939 – w Moskwie rozpoczął się XVIII Zjazd WKP (b).

1944 – otwarto Park Meir w Tel Awiwie.

1945:

wojna na Pacyfiku: Amerykanie dokonali nocnego nalotu dywanowego na Tokio. Zginęło ponad 100 tys. osób.

na Filipinach zniesiono ruch lewostronny.

1946 – zakończył się zwołany przez władze stalinowskie tzw.pseudosobór lwowski; zlikwidowano unię brzeską i przyłączono Ukraińską Cerkiew Greckokatolicką do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.

1948:

czechosłowacki minister spraw zagranicznych Jan Masaryk zginął wypadając w niewyjaśnionych okolicznościach z okna gmachu ministerstwa.

w Norymberdze zakończył się proces członków organizacji zajmujących się nazistowskimi programami rasowymi.

1949 – I wojna izraelsko-arabska: wojska izraelskie zajęły Ejlat nad Morzem Czerwonym.

1951 – Henri Queuille został trzeci raz premierem Francji.

1952 – na Kubie generał Fulgencio Batista dokonał przewrotu wojskowego i doszedł do władzy.

1953 – premiera filmu Lili.

1959:

dokonano oblotu amerykańskiego samolotu szkolno-treningowego Northrop T-38 Talon.

w Tybecie wybuchło antychińskie powstanie, w którym zginęło ok. 86 tys. Tybetańczyków.

1966 – odbył się ślub obecnej królowej holenderskiej Beatrycze z niemieckim dyplomatą Clausem von Amsbergiem.

1969 – zabójca Martina Luthera Kinga, James Earl Ray, został skazany na 99 lat więzienia.

1971 – William McMahon został premierem Australii.

1972 – marszałek Lon Nol rozwiązał parlament i przejął pełnię władzy w Kambodży.

1973 – gubernator Bermudów Richard Sharples i jego asystent zostali zamordowani przez skrajne ugrupowanie "Czarne Berety".

1977 – dokonano odkrycia pierścieni Urana.

1978:

dokonano oblotu francuskiego myśliwca Mirage 2000.

zakończyła się misja kosmiczna Sojuz 28.

1982 – wszystkie planety ustawiły się w jednej linii.

1989 – 24 osoby zginęły, a 45 zostało rannych w katastrofie lotu Air Ontario 1363 w Dryden (Ontario).

1991 – palestyńscy terroryści zasztyletowali 4 Izraelki na przystanku autobusowym w Jerozolimie.

1992:

Eduard Szewardnadze został przewodniczącym nowo utworzonej Rady Państwa Gruzji.

we Frankfurcie nad Menem w związku z tzw. aferą karabinową aresztowano sześciu obywateli polskich.

1995 – Konstantinos Stefanopulos został prezydentem Grecji.

1997 – Libia i Watykan nawiązały stosunki dyplomatyczne.

2002 – urzędujący prezydent Denis Sassou-Nguesso wygrał w pierwszej turze wybory prezydenckie w Kongo.

2005 – 50 osób zginęło, a ponad 80 zostało rannych w samobójczym zamachu bombowym na szyicki meczet w irackim Mosulu.

2006:

co najmniej 30 osób, w tym 21 dzieci, zginęło po wybuchu miny-pułapki pod autobusem w Dera Bugti w pakistańskiej prowincji Beludżystan.

NASA: sonda Mars Reconnaissance Orbiter weszła na orbitę Marsa.

2008:

5 amerykańskich żołnierzy zginęło w zamachu bombowym w Bagdadzie.

Leonard Cohen został przyjęty do Rock and Roll Hall of Fame.

wystąpienia mieszkańców przeciw władzy chińskiej zapoczątkowały największe od blisku 50 lat zamieszki w Tybecie.

2009 – 11 osób zginęło w strzelaninie w Alabamie.

Urodzili się

1415 – Wasyl II Ślepy, wielki książę moskiewski (zm. 1462)

1452 – Ferdynand II Katolicki, król Aragonii, Sycylii, Kastylii i Neapolu (zm. 1516)

1503 – Ferdynand I Habsburg, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, król Czech i Węgier (zm. 1564)

1574 – Giovanni Antonio Facchinetti de Nuce młodszy, włoski duchowny katolicki, kardynał (zm. 1606)

1628 – Marcello Malpighi, włoski biolog, anatom, lekarz (zm. 1694)

1752 – Józef Zajączek, polski generał (zm. 1826)

1760 – Leonardo Fernández de Moratín, hiszpański dramatopisarz (zm. 1828)

1788 – Joseph von Eichendorff, niemiecki poeta (zm. 1857)

1791 – Józef Grzegorz Wojtarowicz, polski duchowny katolicki, biskup tarnowski (zm. 1875)

1810 – Stanisław Kierbedź, polski budowniczy (zm.1899)

1827 – Józef Bliziński, polski pisarz (zm. 1893)

1833 – Klemens Marchisio, włoski ksiądz, błogosławiony katolicki (zm. 1903)

1844:

Alfred Kamienobrodzki, polski budowniczy, architekt, malarz, akwarelista (zm. 1922)

Pablo de Sarasate, hiszpański skrzypek, kompozytor (zm. 1908)

1845 – Aleksander III Romanow, car Rosji (zm. 1894)

1865 – Julian Nowak, polski lekarz, bakteriolog, polityk, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, premier Polski (zm. 1946)

1867 – Hector Guimard, francuski architekt (zm. 1942)

1870 – Ester Rachel Kamińska, polska aktorka (zm. 1925)

1873:

Witold Noskowski, polski dziennikarz, krytyk teatralny i muzyczny (zm. 1939)

Jakob Wassermann, niemiecki pisarz pochodzenia żydowskiego (zm. 1934)

1884 – Stanisław Jurkiewicz, polski prawnik, polityk, minister zdrowia i opieki społecznej (zm. 1954)

1892 – Arthur Honegger, szwajcarski kompozytor (zm. 1955)

1893 – Paul Turck, niemiecki as myśliwski (zm. 1926)

1902 – Stefan Inglot, polski historyk, profesor, działacz ruchu spółdzielczego (zm. 1994)

1908 – Daniel Cederberg, szwedzki duchowny luterański, działacz ekumeniczny (zm. 1969)

1913 – Adam Schaff, polski filozof (zm. 2006)

1918 – Zygmunt Michałowski, polski dziennikarz, komentator, dyrektor Rozgłośni Radia Wolna Europa w Monachium (zm. 2010)

1918 – Günther Rall, niemiecki pilot, as myśliwski II wojny światowej (zm. 2009)

1920:

Jean Lefebvre, francuski aktor (zm. 2004)

Marcial Maciel, meksykański duchowny katolicki, założyciel zakonu Legion Chrystusa (zm. 2008)

1923:

Halina Cieślińska-Brzeska, polska malarka, animator kultury (zm. 2004)

Val Fitch, amerykański fizyk, laureat Nagroda Nobla

Hedy Schlunegger, szwajcarska narciarka alpejska, mistrzyni olimpijska (zm. 2003)

1926:

Czesław Cywiński, polski wojskowy, kombatant, przewodnik światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (zm. 2010)

Zbigniew Salwa, polski prawnik, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (zm. 2008)

Aleksandr Zacepin, rosyjski kompozytor, twórca muzyki filmowej

1927 – Jupp Derwall, niemiecki piłkarz, trener piłkarski, selekcjoner reprezentacji Niemiec (zm. 2007)

1930 – Justinas Marcinkevičius, litewski poeta (zm. 2011)

1932:

Józef Marek, polski duchowny katolicki, biskup wrocławski (zm. 1978)

Georges Rawiri, gaboński polityk (zm. 2006)

1933 – Bernadetta Matuszczak, polska kompozytorka

1936:

Sepp Blatter, szwajcarski działacz sportowy, sekretarz generalny FIFA

Wojciech Łukaszewski, polski kompozytor (zm. 1978)

1937 – Joe Viterelli, amerykański aktor (zm. 2004)

1939:

Stanisław Radwan, polski kompozytor

Zygmunt Samosiuk, polski operator filmowy (zm. 1983)

1940 – Chuck Norris, amerykański aktor

1947 – Kim Campbell, kanadyjska polityk, premier Kanady

1948 – Zbigniew Grzegorzewski, polski tłumacz języka migowego, pedagog

1949 – Jerzy Melcer, polski piłkarz ręczny

1951 – Andrzej Wasilewicz, polski aktor

1952 – Janusz Byliński, polski polityk, minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej

1953 – Anna Kołyszko, polska tłumaczka literatury angielskiej i amerykańskiej (zm. 2009)

1954 – Luc Dardenne, belgijski reżyser filmowy

1955 – Juliusz Machulski, polski reżyser filmowy

1957:

Osama bin Laden, saudyjski terrorysta, założyciel Al-Kaidy (zm. 2011)

Andrzej Huszcza, polski żużlowiec

1958:

Piotr Jabłkowski, polski szpadzista

Sharon Stone, amerykańska aktorka

1960 – Jan Ottosson, szwedzki biegacz narciarski

1962 – Jasmine Guy, amerykańska aktorka

1963:

Jeff Ament, amerykański muzyk, basista rockowy, członek zespołu Pearl Jam

Olaf Deriglasoff, polski gitarzysta, basista, muzyk sceny niezależnej, kompozytor, autor tekstów, aranżer i producent muzyczny

Rick Rubin, amerykański producent muzyczny

1964:

Neneh Cherry, szwedzka piosenkarka

Anton Polster, austriacki piłkarz

Edward, hrabia Wessex, syn Elżbiety II

1965 – Jacek Grembocki, polski piłkarz, trener piłkarski

1966 – Edie Brickell, amerykańska piosenkarka

1971 – Timbaland, amerykański producent muzyczny

1972 – Paraskevi Tsiamita, grecka trójskoczkini

1973:

Eva Herzigová, czeska modelka, aktorka

Chris Sutton, angielski piłkarz

1974:

Cristián de la Fuente, chilijski aktor

Junior Witter, brytyjski bokser

1975 – Grzegorz Kaliciak, polski piłkarz

1976:

Frantz Granvorka, francuski siatkarz

Natalie Nicholson, amerykańska curlerka

Barbara Schett, austriacka tenisistka

1978 – Camille Dalmais, francuska piosenkarka

1979:

Ashley Callus, australijski pływak

Edi Gathegi, amerykański aktor

1981 – Samuel Eto'o, kameruński piłkarz

1983:

Jelena Bowina, rosyjska tenisistka

Carrie Underwood, amerykańska piosenkarka

1984 – Olivia Wilde, amerykańska aktorka

1985:

Nathalie Kelley, australijska aktorka

Lee Jin-a, koreańska tenisistka

1986 – Jon Aaraas, norweski skoczek narciarski

1988:

Ivan Rakitić, chorwacki piłkarz

Jebichi Yator, kenijska lekkoatletka

1990 – Stefanie Vögele, szwajcarska tenisistka

1992 – Emily Osment, amerykańska aktorka

Zmarli

483 – Symplicjusz, święty, papież (ur. ?)

898 – Yogong Tosǒn, koreański mistrz sǒn (ur. 827)

1312 – Kazimierz bytomski, książę opolsko-bytomski (ur. pomiędzy 1253 a 1257)

1526 – Janusz III, książę mazowiecki (ur. ok. 1502)

1615 – Jan Ogilvie, święty katolicki, szkocki jezuita (ur. 1579)

1668 – Johann Rudolf Glauber, niemiecki chemik (ur. 1604)

1822 – Józef Wybicki, polski działacz niepodległościowy, poeta (ur. 1747)

1826 – Jan VI, król Portugalii (ur. 1767)

1861 – Taras Szewczenko, ukraiński poeta, malarz (ur. 1814)

1864 – Maksymilian II Bawarski, król Bawarii (ur. 1811)

1872 – Giuseppe Mazzini, włoski rewolucjonista (ur. 1805)

1884 – Bernardo Guimarães, brazylijski pisarz (ur. 1825)

1898 – Maria Eugenia od Jezusa Milleret, francuska zakonnica, święta katolicka (ur. 1817)

1914 – Bolesław Jędrzejowski, polski publicysta, współzałożyciel PPS (ur. 1867)

1937 – Jewgienij Zamiatin, rosyjski pisarz (ur. 1884)

1938 – Stanisław Nowakowski, polski geograf (ur. 1888)

1940 – Michaił Bułhakow, rosyjski pisarz (ur. 1891)

1942:

William Henry Bragg, brytyjski fizyk, laureat Nagroda Nobla (ur. 1862)

Michał Howorka, polski prawnik, działacz polityczny (ur. 1900)

1948 – Jan Masaryk, czeski polityk, minister spraw zagranicznych (ur. 1886)

1965 – Jean Boyer, francuski reżyser filmowy (ur. 1901)

1966:

Gustáv Nedobrý, – słowacki działacz turystyczny, taternik i ratownik tatrzański (ur. 1893)

Frits Zernike, holenderski fizyk, laureat Nagroda Nobla (ur. 1888)

1970 – Jerzy Lau, polski poeta, krytyk literacki i teatralny, tłumacz (ur. 1917)

1971 – Edmund Nowicki, polski duchowny katolicki, biskup gdański (ur. 1900)

1974 – Bolesław Kominek, polski duchowny katolicki, arcybiskup wrocławski, kardynał (ur. 1903)

1985 – Konstantin Czernienko, rosyjski polityk, przywódca ZSRR (ur. 1911)

1986 – Ray Milland, amerykański aktor (ur. 1905)

1987 – Jakub Gąsienica-Wawrytko, polski ratownik górski, przewodnik tatrzański (ur. 1908)

1993 – Guido Wieland, austriacki aktor (ur. 1906)

1996 – Jerzy Siedlecki (ur. 29 lipca 1907) pułkownik LWP

1997 – LaVern Baker, amerykańska wokalistka bluesowa (ur. 1929)

2000 – William Porter, amerykański lekkoatleta, płotkarz, mistrz olimpijski (ur. 1926)

2003:

Luděk Pachman, czeski szachista (ur. 1924)

Barry Sheene, angielski motocyklista, mistrz świata (ur. 1950)

2004 – Norbert Grupe, niemiecki bokser, aktor (ur. 1940)

2005:

Dave Allen, irlandzki aktor, komik (ur. 1936)

Walter Arendt, niemiecki polityk (ur. 1925)

2006 – John Profumo, brytyjski polityk (ur. 1915)

2007:

Bud Allin, amerykański golfista (ur. 1944)

Richard Jeni, amerykański aktor i komik (ur. 1957)

Alfred Olek, polski piłkarz, reprezentant Polski (ur. 1940)

2008:

Jan Knoppek, polski polityk (ur. 1939)

Radovan Lukavský, czeski aktor (ur. 1919)

Jerzy Wójcik, polski choreograf, artysta baletu, folklorysta, pedagog (ur. 1934)

2009:

Anatolij Sieglin, rosyjski hokeista, trener i sędzia hokejowy (ur. 1922)

Kazimierz Szołoch, polski działacz związkowy, współzałożyciel komitetu strajkowego w Stoczni Gdańskiej im. Lenina (ur. 1932)

Andrzej Wohl, polski reżyser i aktor (ur. 1942)

Przypisy

National Skirt Day (NSD). na Urban Dictionary
Chronologiczny spis informacji o świętych i błogosławionych. na brewiarz.katolik.pl
Żywoty Świętych.
Urodziny Chucka Norrisa na Krakowskim Przedmieściu na gazeta.pl [opublikowano: 2011-03-10]