10 stycznia - Polski Serwis Naukowy

10 stycznia jest 10. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 355 (w latach przestępnych 356) dni.

Maria Brabancka franc. Marie de Brabant, (ur. 13 maja 1256, w Leuven – zm. 10 stycznia 1321, w Meulan) - córka Henryka III, diuka Brabancji i Adelajdy Burgundzkiej (córki Huga IV Burgundzkiego). Królowa Francji jako druga żona Filipa III Śmiałego.

Egidia - imię żeńskie pochodzenia greckiego, żeński odpowiednik imienia Egidiusz, które funkcjonuje w Polsce przede wszystkim w formie Idzi. Patronem tego imienia jest św. Idzi i inni święci o tym imieniu. To imię nosiły córki królów szkockich, np. Roberta II.

Święta

Imieniny obchodzą: Agaton, Anna, Dobrosław, Egidia, Grzegorz, Idzi, Jan, Kolumba, Leonia, Marcjan, Mojmir, Nikanor, Nikanora, Paweł, Piotr i Wilhelm.

Benin – Święto Suwerenności Ludowej

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

św. Agaton (papież)

bł. Grzegorz X (papież)

św. Grzegorz z Nyssy (ojciec Kościoła)

św. Wilhelm z Donjeon (Wilhelm z Bourges, Wilhelm Wyznawca, †1209, biskup)

Wydarzenia w Polsce

1569 – Na zamku w Lublinie rozpoczęły się obrady Sejmu, poprzedzające zawarcie unii polsko-litewskiej.

1654 – Rosja wypowiedziała wojnę Rzeczypospolitej.

1935 – Wodowanie trałowca ORP Mewa.

1957 – Utworzono Wojskową Służbę Wewnętrzną.

1967 – Ukazało się premierowe wydanie programu telewizyjnego Latający Holender.

1981 – Zakończono akcję gaszenia pożaru szybu naftowego we wsi Krzywopłoty koło Karlina.

1982:

Stan wojenny: przywrócono łączność telefoniczną w miastach.

Wisła przerwała wały w okolicach Płocka i zatopiła część miasta i okoliczne wsie. Powódź spowodował zator lodowy na Zbiorniku Włocławskim.

1983 – Premiera filmu Filip z konopi.

1987 – Premiera filmu Przypadek.

1989 – Reaktywowano towarzystwo gimnastyczne "Sokół".

1990 – 19 górników zginęło w wybuchu metanu w KWK "Halemba" w Rudzie Śląskiej.

1991 – 10 policjantów zginęło w katastrofie śmigłowca Mi-8 w Bieszczadach.

1993 – Premiera filmu Trzy kolory. Niebieski.

1998 – W Słupsku został śmiertelnie pobity przez policjanta 14-letni kibic miejscowej drużyny koszykarskiej, co wywołało kilkudniowe zamieszki w mieście.

1999 – Odbył się VII finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.

2003 – Sejm powołał komisję śledczą w sprawie afery Rywina.

2007 – Sławomir Skrzypek został wybrany przez Sejm na urząd prezesa NBP.

2008 – Rada Miasta uchwaliła Statut Miasta Stołecznego Warszawy.

2009 – Tomasz Sikora jako pierwszy Polak w historii został liderem Pucharu Świata w biathlonie.

2010 – Odbył się XVIII Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.

Wydarzenia na świecie

Zgromadzenie Ogólne ONZ w trakcie obrad

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
10 stycznia

49 p.n.e. – Juliusz Cezar przekroczył Rubikon, czym wywołał wojnę domową.

9 – Wang Mang ogłosił się cesarzem Chin; koniec pierwszego okresu rządów dynastii Han.

236 – święty Fabian został wybrany papieżem.

976 – Bazyli II został cesarzem bizantyjskim.

1072 – Normanowie pod wodzą Roberta Guiscarda zdobyli będące pod panowaniem arabskim Palermo.

1289 – Książę bytomski Kazimierz złożył w Pradze hołd lenny królowi Czech Wacławowi II.

1356 – Została ogłoszona Złota Bulla Karola IV; dokument reformujący ustrój Niemiec.

1430 – Książę Burgundii Filip Dobry założył w Brugii rycerski Zakon Złotego Runa.

1475 – Hospodar mołdawski Stefan III pokonał Turków w bitwie pod Vaslui.

1478 – Powstała szkoła Leonarda da Vinci.

1645 – Arcybiskup Canterbury i prymas Anglii William Laud został ścięty w Tower of London.

1776 – Angielski pisarz Thomas Paine opublikował pamflet polityczny Zdrowy rozsądek, w którym opowiedział się za niepodległością Stanów Zjednoczonych.

1863 – W Londynie otwarto pierwszą na świecie linię metra.

1870 – John D. Rockefeller założył firmę Standard Oil.

1889 – Francja ustanowiła protektorat nad Wybrzeżem Kości Słoniowej.

1901 – W Beaumont w Teksasie odkryto duże złoża ropy naftowej.

1910 – Z Mauritiusa wypłynął w rejs na Cejlon brytyjski statek pasażerski Loodiana ze 175 osobami na pokładzie, po czym zaginął bez śladu.

1911 – Jimmy Erickson wykonał pierwsze w historii zdjęcia lotnicze (miasta San Diego w Kalifornii).

1920 – Wszedł w życie Traktat wersalski.

1921 – Wojna grecko-turecka: zwycięstwo wojsk tureckich w bitwie pod Inönü.

1922 – Arthur Griffith został prezydentem Wolnego Państwa Irlandzkiego.

1923 – Wojska litewskie wkroczyły do administrowanego przez Ligę Narodów Okręgu Kłajpedy.

1927 – Premiera filmu Metropolis.

1929 – Debiut Tintina, bohatera komiksu Hergé'a The Adventures of Tintin.

1930 – Amerykański traper Joe Labelle odkrył zniknięcie osady Eskimosów u brzegu jeziora Anjikuni. Zagadka ich zniknięcia po dziś dzień nie została rozwiązana.

1938:

Jan Kiepura wystąpił po raz pierwszy w nowojorskiej Metropolitan Opera.

W katastrofie samolotu Lockheed L-14 w okolicy Bozeman (Montana) zginęło 10 osób.

1941 – Kampania śródziemnomorska: u wybrzeży Sycylii 126 członków załogi lotniskowca HMS Illustrious zginęło w wyniku ataku niemieckiego lotnictwa na konwój, który ochraniał.

1943:

Front wschodni: pod Stalingradem Armia Czerwona rozpoczęła decydujące uderzenie na znajdujące się w okrążeniu wojska niemieckie.

Wojna na Pacyfiku: 105 członków załogi w zatopionym przez japońskie niszczyciele okręcie podwodnym USS Argonaut.

1946:

Korpus Łączności Sił Lądowych Armii Stanów Zjednoczonych rozpoczął badanie powierzchni Księżyca przy pomocy fal radiowych (Projekt Diana).

W Londynie otwarto pierwsze Zgromadzenie Ogólne ONZ, uczestniczyli w nim reprezentanci 51 państw.

1947 – Grecki parowiec Himara wpadł na minę morską na południe od Aten; zginęły 392 spośród 637 osób na pokładzie.

1952 – Premiera filmu Największe widowisko świata.

1954 – 35 osób zginęło w katastrofie brytyjskiego samolotu De Havilland Comet, u wybrzeży włoskiej wyspy Elba.

1957 – Harold Macmillan został premierem Wielkiej Brytanii.

1962 – Około 4 tys. osób zginęło po zejściu lawiny śnieżnej z andyjskiego szczytu Huascarán w Peru.

1964 – Po antyamerykańskich zamieszkach dzień wcześniej, Panama zerwała stosunki dyplomatyczne z USA.

1965 – 18 marynarzy zginęło w wyniku zatonięcia polskiego drobnicowca MS Nysa u wybrzeży Norwegii.

1966 – Indie i Pakistan podpisały w Taszkencie 10-punktową deklarację pokojową przewidującą m.in. wycofanie wojsk na pozycje sprzed wojny o Kaszmir we wrześniu 1965 roku.

1968:

Amerykańska sonda Surveyor 7 wylądowała na Księżycu.

John Gorton został premierem Australii.

Stany Zjednoczone straciły podczas nalotów w Wietnamie 10-tysięczny samolot.

1969:

Szwecja jako pierwsze państwo zachodnioeuropejskie uznała Wietnam Północny.

W kierunku Wenus została wystrzelona radziecka sonda Wenera 6.

1970 – Radziecki okręt podwodny K-8 prawdopodobnie rozmieścił zaporę z 20 min nuklearnych w Zatoce Neapolitańskiej.

1973 – W wyniku przejścia tornada nad San Justo w Argentynie zginęły 54 osoby, a 350 zostało rannych.

1975 – W duńskim porcie Hanstholm zatonął polski trawler ST Brda; zginęło 11 członków załogi.

1978 – Rozpoczęła się załogowa misja Sojuz 27 na stację orbitalną Salut 6.

1979 – Kambodża zmieniła nazwę na Ludowa Republika Kampuczy.

1981 – Wojna domowa w Salwadorze: rozpoczęła się generalna ofensywa lewicowych partyzantów z FMLN.

1982 – W szkockim Braemar zmierzono najniższą temperaturę w historii Wielkiej Brytanii (-27,2 °C).

1984:

Po 117 latach Stany Zjednoczone nawiązały ponownie stosunki dyplomatyczne ze Stolicą Apostolską.

W katastrofie bułgarskiego samolotu Tu-134A w Sofii zginęło 50 osób.

1985 – Daniel Ortega został prezydentem Nikaragui.

1989 – Rozpoczęła się ewakuacja interwencyjnych wojsk kubańskich z Angoli.

1990:

Chinski rząd zniósł stan wyjątkowy wprowadzony w maju 1989 roku.

Dokonano oblotu amerykańskiego samolotu pasażerskiego McDonnell Douglas MD-11.

1991 – Premier Litwy Kazimiera Prunskienė podała się do dymisji.

1992 – W czasie sztormu na Pacyfiku z pokładu statku zostały zmyte trzy kontenery z 30 tysiącami gumowych kaczek, które następnie zostały rozniesione przez prądy morskie.

1994 – Podczas szczytu NATO w Brukseli został przyjęty program Partnerstwo dla Pokoju.

1995 – Rozpoczęły się Światowe Dni Młodzieży w Manili na Filipinach.

1997 – Arnoldo Alemán został prezydentem Nikaragui.

1998 – 35 osób zginęło w wyniku burzy lodowej (4-10 stycznia) na atlantyckim wybrzeżu USA i Kanady.

2000 – America Online kupiła Time Warner.

2005:

Długookresowa Kometa Machholza znalazła się najbliżej Ziemi będąc widoczną gołym okiem (osiągnęła jasność ok. 3,5 magnitudo).

Wystartował kanał telewizyjny Eurosport 2.

2006 – Airbus A380 w ramach wysokościowych testów silników wykonał pierwszy lot transatlantycki.

2007 – Karim Masimow został premierem Kazachstanu.

2008:

19 osób, w tym 16 policjantów zginęło w samobójczym zamachu w pakistańskim mieście Lahaur.

Premiera indyjskiego mikrosamochodu Tata Nano, najtańszego samochodu na świecie.

2009:

Lotniskowiec USS George H. W. Bush wszedł do służby w US Navy.

Wojna w Pakistanie: 600 bojowników zaatakowało oddziały rządowe w okręgu Mohmand w pobliżu granicy z Afganistanem. Poległo 46 rebeliantów i 6 żołnierzy.

2010:

Chińskie media poinformowały, że w 2009 roku Chiny wyprzedziły Niemcy i zostały największym eksporterem na świecie. Całkowita wartość chińskiego eksportu wyniosła 1,2 bln, a niemieckiego 1,17 bln dolarów.

W drugiej turze wyborów prezydenckich w Chorwacji Ivo Josipović pokonał Milana Bandicia.

2011 – Powodzie w Queensland (Australia): fala powodziowa określana jako "lądowe tsunami" zalała miasto Toowoomba.