12 IX - Polski Serwis Naukowy

12 września jest 255. (w latach przestępnych 256.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 110 dni.

Henry Louis Mencken (ur. 12 września 1880 w Baltimore, zm. 29 stycznia 1956 tamże), amerykański dziennikarz, eseista, redaktor czasopisma, satyryk, krytykujący amerykański styl życia i kulturę. Był też badaczem amerykańskiej wersji języka angielskiego (wielotomowe studium "The American Language").

Iwencjusz (Ewencjusz) z Pawii, łac. Inventius [wynalazca] lub Eventius, mylony z łac. Iuventius, ang. Juventius - trzeci biskup Pawii, święty Kościoła katolickiego.

Święta

imieniny obchodzą: Amadeusz, Cyrus, Franciszek, Gwido, Gwidon, Juwencjusz, Macedoniusz, Maja, Maria, Marlena, Sylwin, Sylwina, Tacjan i Teodulf.

międzynarodowe

Dzień Programisty (tylko w latach przestępnych)

Światowy Dzień Zdrowia Jamy Ustnej

Polska – Święto Wojsk Lądowych (od 1996 na pamiątkę odsieczy wiedeńskiej Jana III Sobieskiego w 1683)

Republika Zielonego Przylądka – Święto Narodowe

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

św. Gwidon z Anderlecht (pokutnik i pielgrzym)

Najświętsze Imię Maryi, imieniny Matki Bożej (obchodzone w Hiszpanii w XVII wieku na pamiątkę odniesionego w tym dniu (1683) zwycięstwa przez polskiego króla Jana III Sobieskiego nad Turkami; wprowadził je bł. Innocenty XI także w Austrii, Polsce i Niemczech)

Najświętsza Maryja Panna Piekarska (Kościół katolicki w Polsce)

św. Iwencjusz i św. Syrus (biskupi Pawii)

Wydarzenia w Polsce

1635 – W Sztumskiej Wsi zawarto rozejm polsko-szwedzki.

1637 – W Warszawie odbył się ślub króla Władysława IV Wazy i Cecylii Renaty Habsburżanki.

1733 – Stanisław Leszczyński został wybrany królem Polski.

1831 – Powstanie listopadowe: nierozstrzygnięta bitwa pod Kockiem.

1917 – Powstała Rada Regencyjna Królestwa Polskiego.

1939: Kampania wrześniowa:

Bitwa pod Brwinowem.

Konferencja w Jełowej.

Zbrodnia w Szczucinie na 40 polskich jeńcach.

1943 – W nocy na 13-tego września partyzanci z Batalionów Chłopskich wysadzili niemiecki pociąg z amunicją pod Gołębiem (powiat puławski).

1944:

43. dzień powstania warszawskiego: próby zdobycia Czerniakowa przez Niemców.

Pod Ewiną w powiecie radomszczańskim 3 brygady Armii Ludowej stoczyły bitwę z oddziałami hitlerowskimi liczącymi 6 tysięcy żołnierzy, zakończoną przebiciem się partyzantów.

1945 – Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej wypowiedział konkordat z 1925 r..

1954 – Marian Więckowski wygrał 11. Tour de Pologne.

1961 – Zainaugurowała działalność Warszawska Opera Kameralna.

1967 – Prezydent Francji Charles de Gaulle zakończył wizytę w Polsce.

1976 – W Płocku odbyły się Dożynki Centralne.

1978 – Premiera filmu ...Gdziekolwiek jesteś Panie Prezydencie...

1981 – Józef Glemp został mianowany prymasem Polski.

1989 – Sejm udzielił wotum zaufania rządowi Tadeusza Mazowieckiego, pierwszego niekomunistycznego premiera w powojennej historii Polski.

2002 – Sejm przyjął ustawę o elektronicznych instrumentach płatniczych.

2009 – Fundacja Mam Marzenie zorganizowała I Ogólnopolski Dzień Marzeń.

Wydarzenia na świecie

Bitwa pod Wiedniem (1683) na obrazie Józefa Brandta

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
12 września

490 p.n.e. – Bitwa pod Maratonem: wojska ateńskie i platejskie pokonały armię Dariusza, króla Persów.

1185 – Obalony cesarz bizantyjski Andronik I został zlinczowany przez tłum na hipodromie w Konstantynopolu.

1213 – Krucjata przeciw albigensom: francuscy krzyżowcy dowodzeni przez Szymona de Monford rozbili katarów z Langwedocji w bitwie pod Muret.

1229 – Rekonkwista: król Aragonii Jakub I Zdobywca wyzwolił Majorkę.

1297 – Portugalia i Hiszpania zawarły traktat pokojowy z Alcañices, który m.ín. ustalił obowiązujący do dziś przebieg wspólnej granicy.

1609 – Henry Hudson odkrył ujście dzisiejszej rzeki Hudson.

1683 – bitwa pod Wiedniem, zwana odsieczą wiedeńską. Wojskami Ligi Świętej dowodził król Jan III Sobieski.

1789 – Henry Knox został pierwszym sekretarzem wojny Stanów Zjednoczonych.

1847 – Wojna amerykańsko-meksykańska: bitwa pod Chapultepec.

1848 – Szwajcaria uchwaliła nowy ustrój; została konfederacją o ustroju republikańskim.

1857 – W czasie huraganu zatonął płynący z Panamy do Nowego Jorku statek SS Central America, z około 400 pasażerami i ładunkiem 30 tys. funtów złota. Uratowano ponad 200 osób.

1861 – Wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa pod Cheat Mountain.

1894 – Generał Li Hongzhang wysłał wojska do Pjongjangu w czasie wojny chińsko-japońskiej.

1895 – W Porto uruchomiono komunikację tramwajową.

1906 – Na wody kubańskie wpłynęła amerykańska eskadra w celu obrony proamerykańskiego rządu w Hawanie.

1907 – Założono klub piłkarski Betis Sewilla.

1908 – Winston Churchill ożenił się z Clementine Hozier.

1910 – W Monachium odbyła się premiera VIII Symfonii Gustava Mahlera.

1914 – I wojna światowa: okręty Royal Australian Navy rozpoczęły inwazję na Nową Gwineę Niemiecką.

1919 – Adolf Hitler wziął po raz pierwszy udział w zebraniu Niemieckiej Partii Robotniczej (DAP) w Monachium, wkrótce zostając jej członkiem.

1920 – Zakończyły się VII Letnie Igrzyska Olimpijskie w Antwerpii.

1923 – W Genewie została podpisana Międzynarodowa Konwencja w sprawie Zwalczania Obiegu i Handlu Wydawnictwami Pornograficznymi.

1926 – Otwarto Stadion Metalist w Charkowie.

1928 – Huragan Okeechobee przeszedł nad Gwadelupą i Wyspami Nawietrznymi, zabijając 1 200 osób.

1934 – Utworzono Ententę Bałtycką.

1936 – Hiszpańska wojna domowa: zwycięstwo nacjonalistów w bitwie o Majorkę.

1938 – Neville Chamberlain, premier Wielkiej Brytanii, na spotkaniu w willi Hitlera w Obersalzbergu, omówił sprawę niemieckich roszczeń terytorialnych wobec części Czechosłowacji, zwanej Krajem Sudeckim.

1939 – Na konferencji aliantów w Abbeville we Francji zdecydowano o nieudzielaniu Polsce pomocy w walce z Niemcami.

1940 – Odkryto paleolityczne malowidła naskalne w Lascaux we Francji.

1942:

Niemiecki okręt podwodny U-156 storpedował i zatopił u wybrzeży Afryki Zachodniej brytyjski transportowiec wojska RMS Laconia ze 136-osobową załogą: 80 cywilami, 268 brytyjskimi żołnierzami oraz 1 800 włoskimi jeńcami strzeżonymi przez 160 żołnierzy polskich.

Wojna na Pacyfiku: rozpocząło się japońskie kontruderzenie podczas walk o Guadalcanal na Wyspach Salomona.

Z rozkazu Naczelnego Wodza PSZ, gen. broni Władysława Sikorskiego została utworzona Armia Polska na Wschodzie.

1943 – Benito Mussolini został odbity z niewoli przez niemieckich spadochroniarzy.

1949 – Theodor Heuss został wybrany pierwszym prezydentem RFN.

1950 – Powstała niemiecka Federalna Agencja Pomocy Technicznej (THW).

1953 – Senator John Fitzgerald Kennedy poślubił młodszą o 12 lat dziennikarkę Jacqueline Lee Bouvier.

1956:

Powstał Kanadyjsko-Polski Instytut Badawczy z siedzibą w Toronto.

W swym debiucie w europejskich rozgrywkach pucharowych Legia Warszawa przegrała w Bratysławie z miejscowym Slovanem 0:4.

1958 – Zaprezentowano pierwszy układ scalony, zaprojektowany przez Jacka Kilby’ego.

1959:

Wyemitowano pierwszy odcinek Bonanzy.

Wystrzelono radziecką sondę księżycową Łuna 2.

1960 – Utworzono Radę Państwa NRD.

1961 – Pod Rabatem w katastrofie należącego do Air France samolotu Sud Aviation Caravelle zginęło 77 osób.

1962 – Wystrzelono niedoszłą sondę wenusjańską Sputnik 21.

1966 – Rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna Gemini 11.

1968:

Albania wystąpiła z Układu Warszawskiego.

Wojska inwazyjne Układu Warszawskiego zostały częściowo wycofane z największych miast Czechosłowacji.

1970:

Na lotnisku Zerqa w Jordanii porywacze z Ludowego Frontu Wyzwolenia Palestyny uwolnili zakładników i wysadzili w powietrze trzy samoloty pasażerskie, uprowadzone 6 i 9 września.

Wystrzelono sondę księżycową Łuna 16.

1974 – W Etiopii obalono cesarza Hajle Syllasje.

1980 – W Turcji doszło do wojskowego zamachu stanu.

1981 – W Berlinie Zachodnim założono Chaos Computer Club, stowarzyszenie hakerów.

1988 – Jamajka została zaatakowana przez huragan Gilbert; zginęło ponad 200 osób.

1990 – Konferencja 2+4: w Moskwie podpisano traktat otwierający drogę do zjednoczenia Niemiec.

1992:

Mae Carol Jemison została pierwszą Afroamerykanką, która poleciała w kosmos.

W Peru został aresztowany Abimael Guzmán, przywódca maoistowskiej organizacji terrorystycznej Świetlisty Szlak.

1994 – Samolot sportowy Cessna 150 rozbił się na trawniku przed Białym Domem w Waszyngtonie. 39-letni pilot Eugene Corder zginął na miejscu.

2001 – Po atakach terrorystycznych na USA, po raz pierwszy w historii uruchomiono procedury związane z tzw. Artykułem Piątym, który mówi, że atak na dowolne państwo należące do NATO jest atakiem na cały Sojusz.

2003 – ONZ zniosła sankcje wobec Libii.

2004 – 3 polskich żołnierzy zginęło, a trzech zostało rannych w wyniku ataku rebeliantów w okolicy miejscowości Maszru w Iraku.

2006 – 4 terrorystów islamskich uzbrojonych w granaty i broń maszynową zaatakowało amerykańską ambasadę w Damaszku. Wszyscy zostali zabici przez syryjską ochronę, zginął też jeden funkcjonariusz.

2007:

Były prezydent Filipin Joseph Estrada został skazany na dożywocie za sprzeniewierzenie funduszy państwowych.

Daniel I został wybrany prawosławnym patriarchą Rumunii.

Premier Japonii Shinzō Abe i premier Rosji Michaił Fradkow podali się do dymisji.

2008:

25 osób zginęło, a 135 zostało rannych w zderzeniu pociągów pasażerskiego i towarowego w Chatsworth Los Angeles.

Co najmniej 32 osoby zginęły w wybuchu samochodu-pułapki w irackim mieście Dujail.

Papież Benedykt XVI rozpoczął wizytę we Francji.

2010 – W referendum w Turcji obywatele opowiedzieli się za nowelizacją konstytucji.