13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy - Polski Serwis Naukowy

13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy (13 pplot) – oddział Wojsk Obrony Przeciwlotniczej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Pułk wchodził w skład 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka. Stacjonował w garnizonie Elbląg.

Tradycje

13 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 1950-1967
13 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej 1967-1992
13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy od 1992

Historia

37 mm armata wz. 39 – pierwsze uzbrojenie jednostki

85 mm armata wz. 39 – uzbrojenie jednostki w latach 1955-1960

57 mm armata S-60 – uzbrojenie jednostki od 1960 do połowy lat 80.

Dywizjon został powołany rozkazem Ministra Obrony Narodowej nr 092/50 z dnia 1 września 1950, jako 13 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej. Pierwszym dowódcą został mjr Kazimierz Pundyk. Jednostka składała się z trzech baterii przeciwlotniczych uzbrojonych w 21 37 mm armat przeciwlotniczych wz. 1939, które w 1955 zmieniono na 85 mm armaty przeciwlotnicze wz. 1939. Do końca 1960 baterie przezbrojono z kolei w armaty kalibru 57 mm (S-60).

Obrona przeciwlotnicza jest to całokształt sił, środków i przedsięwzięć mających na celu niedopuszczenie lub ograniczenie do minimum oddziaływania lotnictwa nieprzyjaciela na wojska, ludność i obiekty na polu walki i na tyłach wojsk własnych.
Pomorski Okręg Wojskowy (POW) – terenowy organ wykonawczy Ministra Obrony Narodowej w sprawach operacyjno-obronnych i rządowej administracji niezespolonej (art. 14 Ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej). Siedziby dowództwa Okręgu: Toruń (1945-1946), Bydgoszcz, Gdańsk, Koszalin, Bydgoszcz – od 1947 ul. gen. J. Dwernickiego 1, od 2007 ul. Szubińska 105

5 listopada 1961 roku jednostka otrzymała swój pierwszy sztandar bojowy ufundowany przez społeczeństwo Elbląga, który wręczył w imieniu Rady Państwa dowódca 16 Dywizji Pancernej gen. bryg. Eugeniusz Molczyk. Sztandar przyjął dowódca jednostki kpt. Józef Ładyński.

W grudniu 1967 (rozkaz Szefa Sztabu POW nr 060 z dnia 13.10.1967) dywizjon został rozwinięty w pułk artylerii przeciwlotniczej, liczącej w latach 1968-1986 cztery baterie ogniowe po 6 armat przeciwlotniczych 57 mm (S-60) każda. W 1974 do pułku zostały wprowadzone ZRP WAZA i RSWP JAWOR.

Tczew (kaszb. Dërszewò, koc. Derszewo, niem. Dirschau, łac. Trsovia) – miasto i gmina w województwie pomorskim, siedziba powiatu tczewskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.
1) pododdział stanowiący zazwyczaj część składową dywizjonu lub pułku artylerii (np. bateria artylerii, bateria artylerii przeciwlotniczej, bateria moździerzy) lub rakiet (bateria rakietowa). Jest ona uzbrojona w działa samobieżne, holowane lub wyrzutnie rakiet. Składa się zwykle z pododdziału dowodzenia i plutonów ogniowych. Rozmieszcza się ją na jednym stanowisku ogniowym (stanowisku startowym) lub plutonami, niekiedy nawet poszczególnymi działonami. Może wykonywać jedno lub więcej zadań ogniowych - zależnie od liczby dział (wyrzutni) i rodzaju amunicji (konwencjonalna, jądrowa). Może strzelać z zakrytych (ogniem pośrednim) lub odkrytych (ogniem na wprost) stanowisk ogniowych;

Na przełomie lat 1986 i 1987 pułk został przezbrojony w zestawy rakietowe małego zasięgu KUB i wyposażony w zautomatyzowany system kierowania ogniem ZENIT. W 1994 w ramach restrukturyzacji w pułku utworzono dywizjon przeciwlotniczy, a w 2001 kolejny, w skład którego weszło pięć baterii startowych i bateria techniczna.

Restrukturyzacja – są to gwałtowne zmiany w aktywach, pasywach lub organizacji firmy. Celem restrukturyzacji jest stworzenie przesłanek do wzrostu wartości przedsiębiorstwa. Restrukturyzacja jest równoważna z transformacją.
Gen. dyw. dr Tadeusz Jauer (ur. 29 października 1939 w Luboniu, zm. 6 maja 2006 w Warszawie) - polski wojskowy, generał dywizji, szef Wojsk Obrony Przeciwlotniczej.

W 1992 w uznaniu zasług dla miasta i regionu zgodnie z uchwałą Rady Miasta Elbląga decyzją Ministra Obrony Narodowej nr 68/MON z dnia 29 sierpnia 1992 pułk otrzymał wyróżniającą nazwę "Elbląski" (13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy). W dniu 3 września 1994 pułk otrzymał nowy sztandar, który w imieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wręczył ówczesny dowódca Wojsk Obrony Przeciwlotniczej, gen. dyw. dr Tadeusz Jauer. Sztandar przyjął dowódca jednostki Andrzej Matuszak.

Pułk (przestarz. i w większości języków "regiment") – jednostka wojskowa w różnych rodzajach wojsk, pełniąca funkcje administracyjne, szkoleniowe i logistyczne (kwatermistrzowskie).
Edward Pietrzyk (ur. 3 listopada 1949 roku w Rawie Mazowieckiej) – oficer dyplomowany Wojska Polskiego w stopniu generała broni, specjalista artylerii, od 1992 do 1996 roku szef Zarządu Operacyjno-Strategicznego Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, w latach 2000-2006 dowódca Wojsk Lądowych, następnie ambasador nadzwyczajny i pełnomocny Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Iraku i Koreańskiej Republice Ludowo-Demokratycznej, odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

W czerwcu 2001 zgodnie z zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP nr 075/org./P5 z 5 maja 2001 r. w ramach realizacji 6. letniego planu restrukturyzacji Sił Zbrojnych, 13 pplot przeszedł na strukturę dywizjonową oraz dokonał zmiany strukturalnej sztabu i logistyki pułku dostosowując się do standardów NATO. W nowej strukturze pułk przyjął z różnych jednostek Wojsk Lądowych ponad 150 żołnierzy zawodowych, w tym liczny zastęp kadry ze zlikwidowanego 55 Pułku Przeciwlotniczego stacjonującego w Szczecinie Podjuchach.

Rzeczpospolita – ogólnopolski dziennik o charakterze informacyjno-publicystycznym i ekonomiczno-prawnym. Wydawany w nakładzie około 157 tys. egzemplarzy. Właścicielami są Mecom Group (51% udziałów) i Skarb Państwa poprzez Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnicze "Rzeczpospolita" SA (49% udziałów).
Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) – urząd administracji rządowej w Polsce podlegający ministrowi właściwemu do spraw wojska. W okresie II Rzeczypospolitej i II wojny światowej nosił nazwę Ministerstwa Spraw Wojskowych (M.S.Wojsk.). Jest tzw. resortem siłowym, podobnie jak Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Budżet ministerstwa na rok 2008, wliczając koszty wdrażania samolotów wielozadaniowych, wynosi 23,7 mld złotych .

Do ważnych wydarzeń w 2001 należy zaliczyć wizyty takie jak: wizytę przedstawicieli Armii Rumuńskiej pod dowództwem Dowódcy Wojsk Lądowych gen. broni dr Eugena Badalana, wizytę oficerów Bundeswehry z Dowódcą Połączonych Sztabów Europy Środkowej gen. Gotz F. E. Gliemerothem oraz w listopadzie oficerów 3 Dywizji Brytyjskiej. W trakcie pobytu delegacji żołnierze zapoznawali się z organizacją i procesem szkolenia, bazą szkoleniową oraz rejonem stacjonowania pułku.

2K12 Kub (w kodzie NATO SA-6 Gainful) – system kierowanych rakiet ziemia–powietrze opracowanych w ZSRR na początku lat 60., przeznaczony do obrony wojsk i obiektów przed środkami napadu powietrznego lecącymi z prędkością poddźwiękową i naddźwiękową na wysokości od 50 do 10000-14000 m i odległości od 3,5 do 24km.
Eugeniusz Longin Molczyk (ur. 1 października 1925 w Gostyniu, zm. 31 maja 2007 w Warszawie) – polski dowódca wojskowy, generał broni Wojska Polskiego, I zastępca szefa Sztabu Generalnego WP (1968–1971), Główny Inspektor Szkolenia WP, wiceminister obrony narodowej PRL (1972–1986), dowódca Frontu Polskiego na czas wojny, zastępca naczelnego dowódcy Zjednoczonych Sił Zbrojnych Państw Stron Układu Warszawskiego (1972–1984).

13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy, będący w strukturze 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej wszedł w latach 1991-1998 z podporządkowania wojsk OPL POW w skład wojsk OPL WOW. W 1999 powrócił do POW, a w 2001 wszedł w skład 1 Korpusu Zmechanizowanego.

15 lipca 2009 Ministerstwo Obrony Narodowej, w nawiązaniu do artykułu Polityczny wymarsz wojsk do Gołdapi, opublikowanego tego samego dnia na łamach "Rzeczpospolitej", wydało komunikat, w którym ujawniło, że w ramach Programu rozwoju Sił Zbrojnych RP w latach 2007-2012 (wraz z aneksami) 13 pplot zostanie rozformowany, a części jego personelu i sprzętu wojskowego zasilą 15 pplot w Gołdapi.

Kostrzyn (niem. Kostschin) – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kostrzyn. Położone 21 km na wschód od Poznania.
Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej (SZ RP) inaczej Wojsko Polskie - siły i środki wydzielone przez państwo do zabezpieczenia jego interesów i prowadzenia walki zbrojnej

W 2011 pierwszy dywizjon przeciwlotniczy został podporządkowany dowódcy 15 Gołdapskiego Pułku Przeciwlotniczego.

1 grudnia 2011 w Elblągu odbyła się ceremonia pożegnania sztandaru 13 pplot . Z dniem 31 grudnia 2011 Pułk został rozformowany.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)