13 Pułk Artylerii Lekkiej - Polski Serwis Naukowy

13 Kresowy Pułk Artylerii Lekkiej (13 pal) – oddział artylerii lekkiej Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego II RP.

Pułk stacjonował w garnizonie Równe (III dywizjon w Łucku) i był organiczną jednostką artylerii 13 Kresowej Dywizji Piechoty. Pod względem wyszkolenia oddział podlegał dowódcy 2 Grupy Artylerii.

Święto pułkowe obchodzono 9 września – w rocznicę ostatecznego sformowania pułku we Francji w 1918.

Chełm (ukr., ros. Холм – Chołm) – miasto na prawach powiatu we wschodniej Polsce. Znajduje się na południowy wschód od Lublina, na północ od Zamościa oraz na południe od Białej Podlaskiej, w odległości 25 km od granicy z Ukrainą. Leży nad rzeką Uherką, lewym dopływem Bugu.
Garnizon Równe - garnizon w Równem zajmowany kolejno przez instytucje i jednostki wojskowe Armii Imperium Rosyjskiego, Wojska Polskiego II RP, Armii Czerwonej, Wehrmachtu, Armii Radzieckiej i Sił Zbrojnych Ukrainy.

Geneza

Pierwszy oddział artylerii Armii Polskiej we Francji był organizowany w koszarach w Le Mans. W miarę napływu kadr i ochotników były tworzone kolejne grupy (dywizjony):

I grupa – 22 maja 1918 – dowódca kpt./mjr Władysław Sekutowicz

II grupa – 4 września 1918 – dowódca kpt./mjr Kołyszko

III grupa – 28 listopada 1918 – dowódca mjr Mikołaj Gomólicki

1 stycznia 1919 roku na bazie wymienionych dywizjonów powstał 1 Pułk Artylerii Polowej.

Po ześrodkowaniu 1 Dywizji Piechoty w marcu 1919 roku w rejonie Bayonne pułk został przygotowany do transportu do Polski. Dowództwo pułku objął ppłk Gomólicki, dywizjony przejęli:

Władysław Jan Jung (ur. 23 czerwca 1870 w Gorlicach, zm. 1 stycznia 1940 we Lwowie) – pułkownik artylerii Cesarskiej i Królewskiej Armii, generał dywizji Wojska Polskiego.
Eugeniusz Ignacy Luśniak (ur. 18 grudnia 1892 w Przeworsku, zm. 28 października 1954 w Zakładzie Karnym Wronki) - oficer artylerii Cesarskiej i Królewskiej Armii, generał brygady Wojska Polskiego.

I dyon – mjr Kazimierz Schally

II dyon – mjr Kowalski

III dyon – mjr Edward Czopór

Eszelony pułku opuściły Francję między 17 a 21 kwietnia 1919 roku i przez Niemcy przybyły do Polski w ostatnich dniach kwietnia. Pułk wyładowywał się w rejonie Chełma i Kowla.

1 września 1919 roku, w związku z połączeniem "Błękitnej Armii" z Wojskiem Polskim w kraju, jednostka została przemianowana na 13 Kresowy Artylerii Polowej.

Artyleria lekka - dawniej, artyleria wyposażona w armaty o kalibrze do 90 mm i haubice kalibru do 130 mm. Służyła do bezpośredniego wspierania wojsk na polu walki (artyleria bezpośredniego wsparcia) i w związku z tym była przystosowana zarówno do prowadzenia ognia na wprost jak i pośredniego. Działa artylerii lekkiej miały dużą szybkostrzelność, ale niewielką donośność i siłę wybuchu pocisków. Działa artylerii lekkiej miały początkowo ciąg konny, później głównie mechaniczny, a w czasie II wojny światowej powstały także samobieżne działa artylerii lekkiej.
Polskie sztandary wojskowe - znaki polskich jednostek wojskowych, symbole sławy wojennej i tradycji oraz wierności, honoru i męstwa żołnierza polskiego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)