13 grudnia - Polski Serwis Naukowy

13 grudnia jest 347. (w latach przestępnych 348.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 18 dni.

Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.

Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. Viadua, Viadrus) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).

Święta

Imieniny obchodzą: Antioch, Antoni, Aubert, Auksencja, Auksencjusz, Auksenty, Edburga, Eugeniusz, Jodok, Łucja, Orestes, Otylia, Róża, Samboja, Walenty i Walentyn.

Malta – Święto Republiki

Polska:

Dzień Pamięci Ofiar Stanu Wojennego

Dzień Księgarza

Saint Lucia, Szwecja – Dzień Świętej Łucji

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

Bł. Antoni Grassi (†1671, oratorianin)

Św. Autbert z Cambrai (biskup)

Św. Jodok (eremita)

Św. Łucja z Syrakuz (dziewica i męczennica)

Bł. Maria Magdalena od Męki Pańskiej (zakonnica)

Wydarzenia w Polsce

1253 – Książę Konrad I lokował Głogów na lewym brzegu Odry oraz nadał mu prawa miejskie.

1345 – Henryk Dusemer został wielkim mistrzem Zakonu krzyżackiego.

1534 – Zebrał się Sejmik Trzebiatowski, który zapoczątkował reformację na Pomorzu Zachodnim.

1570 – Zawarto pokój w Szczecinie, kończący I wojnę północną.

1575 – Anna Jagiellonka została w Warszawie wybrana w wolnej elekcji królem Polski i wielkim księciem litewskim, a dzień później stronnictwo szlacheckie pod przewodnictwem Jana Zamoyskiego uznało ten fakt, przydając jej na małżonka Stefana Batorego.

1830 – Sejm ogłosił powstanie listopadowe powstaniem narodowym.

1860 – W Warszawie powstało Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych, organizacja skupiająca artystów i miłośników sztuki działająca na terenie zaboru rosyjskiego.

1911 – Premiera filmu Sąd Boży.

1913 – Powstało PSL "Lewica".

1919 – Powstał rząd Leopolda Skulskiego.

1922 – Józef Piłsudski wraz z rodziną przeprowadził się z Belwederu do Kamienicy Próchnickich przy ul. Koszykowej w Warszawie.

1923 – Polska uznała ZSRR.

1927 – Rozporządzeniem prezydenta RP odcień czerwieni na fladze Rzeczypospolitej Polskiej zmieniono z karmazynu na cynober.

1930 – Sejm Śląski przyjął uchwałę domagającą się uwolnienia posła Wojciecha Korfantego.

1936:

Dokonano oblotu bombowca PZL.37 Łoś.

Oddano do użytku zaporę na Sole w Porąbce.

W katowickiej kopalni "Eminencja" rozpoczął się strajk okupacyjny w obronie górników zagrożonych zwolnieniami.

1945 – Zakończył się I Zjazd Polskiej Partii Robotniczej. Sekretarzem generalnym został Władysław Gomułka.

1954 – Władysław Gomułka został zwolniony z więzienia.

1961 – W Stoczni Gdańskiej wybuchł pożar na statku MS Maria Konopnicka, w którym zginęło 21 osób.

1967 – 18 osób zginęło we wsi Iwiny (powiat bolesławiecki) w wyniku fali powodziowej wywołanej przerwaniem grobli stawu osadów poflotacyjnych przy kopalni miedzi "Konrad".

1981 – Decyzją Rady Państwa z dnia poprzedniego o północy został wprowadzony stan wojenny, powołano Wojskową Radę Ocalenia Narodowego, władzę w kraju przejęło wojsko, internowano działaczy opozycyjnych, zawieszono naukę w szkołach i na uczelniach, wprowadzono cenzurę korespondencji, przerwano łączność telefoniczną, wprowadzono godzinę milicyjną.

1989 – Premiera filmu Przesłuchanie Ryszarda Bugajskiego.

1991 – Premiera filmu Rozmowy kontrolowane Sylwestra Chęcińskiego.

2002 – Rząd Leszka Millera zakończył w Kopenhadze polskie negocjacje z Unią Europejską.

2008 – Uroczyście otwarto nowy gmach Opery Krakowskiej.

Wydarzenia na świecie

Obrady Soboru Trydenckiego na obrazie Pasquale'a Cati

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
13 grudnia

522 p.n.e. – Wojska władcy perskiego Dariusza I pokonały w bitwie nad Tygrysem powstańców samozwańczego króla Babilonii Nabuchodonozora III.

115 – Antiochia została zniszczona przez trzęsienie ziemi, w wyniku którego omal nie zginął cesarz Trajan.

862 – W Auxerre odbył się ślub księcia Flandrii Baldwina I i Judyty, uprowadzonej wbrew woli ojca, córki króla zachodniofrankijskiego Karola Łysego.

1250 – Po śmierci cesarza Fryderyka II w Świętym Cesarstwie Rzymskim rozpoczęło się tzw. Wielkie Bezkrólewie.

1294 – Celestyn V jako jedyny do tej pory papież złożył urząd papieski; zostało zwołane konklawe w Castel Nuovo w Neapolu.

1474 – Izabela I Katolicka została koronowana na królową Kastylii i Leónu.

1521 – Jan III został królem Portugalii.

1545 – Rozpoczęły się obrady Soboru trydenckiego.

1577 – Francis Drake wypłynął z angielskiego portu Plymouth w wyprawę dookoła świata.

1642 – Holenderski żeglarz Abel Janszoon Tasman odkrył Nową Zelandię.

1643 – Angielska wojna domowa: okupujące miasto Alton niewielkie oddziały Rojalistów zostały zaskoczone i pokonane przez siły Parlamentu.

1836 – Spłonął Teatro La Fenice w Wenecji.

1861 – Wojna secesyjna: nierozstrzygnięta bitwa pod Camp Allegheny.

1862 – Wojna secesyjna: atak wojsk konfederackich rozbił wojska Unii w trakcie I bitwie pod Fredericksburgiem (11-15 grudnia).

1867 – 12 osób zginęło, a 120 zostało rannych (w tym wielu przechodniów) w wyniku wybuchu bomby pod murem więzienia Clerkenwell w Londynie, podłożonej przez irlandzkich Fenian w celu uwolnienia 2 swoich współtowarzyszy.

1900 – Uruchomiono pierwszą wąskotorową linię kolejową na Bornholmie.

1904 – Wojna rosyjsko-japońska: po wejściu na rosyjską minę zatonął japoński krążownik Takasago; zginęło 280 (wg innych źródeł 204) członków załogi.

1917 – Powstała Krymska Republika Ludowa.

1918 – Prezydent Woodrow Wilson przybył na pokładzie okrętu wojennego do Francji, by wziąć udział w powojennych rokowaniach pokojowych i został w ten sposób pierwszym urzędującym prezydentem USA, który odwiedził Europę.

1921 – Podczas konferencji waszyngtońskiej zwarto 10-letni amerykańsko-brytyjsko-francusko-japoński traktat o wzajemnym poszanowaniu i wspólnej obronie stanu posiadania w rejonie Pacyfiku, w ramach którego został zniesiony brytyjsko-japoński układ sojuszniczy.

1922 – Federacyjny Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Zakaukazia został przekształcony w Zakaukaską Federacyjną Socjalistyczną Republikę Radziecką.

1928 – W nowojorskiej Carnegie Hall odbyła się premiera poematu symfonicznego George'a Gershwina Amerykanin w Paryżu.

1930 – Théodore Steeg został premierem Francji.

1937 – Wojna chińsko-japońska: armia japońska zdobyła Nankin, który stał się stolicą marionetkowego państwa chińskiego. Żołnierze rozpoczęli masakrę ludności cywilnej.

1939 – Bitwa o Atlantyk: morska bitwa u ujścia La Platy.

1940 – Marcel Déat założył w Paryżu kolaboracyjne, faszystowskie Zgromadzenie Narodowo-Ludowe (RNP).

1941:

Incydent na Ni'ihau na Hawajach (7-13 grudnia), który doprowadził do umieszczenia 120 tysięcy mieszkających na terytorium USA Japończyków w obozach internowania.

Kampania śródziemnomorska: w bitwie koło przylądka Bon (Tunezja) alianckie niszczyciele zatopiły dwa włoskie krążowniki; zginęło ponad 900 osób.

Ponad 6 tys. osób zginęło po przerwaniu brzegów górskiego jeziora i zalaniu przez falę powodziową wschodniej dzielnicy miasta Huaraz w Peru.

Wojska japońskie wkroczyły do południowej Birmy.

1944 – Front zachodni: zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie o Metz (27 sierpnia-13 grudnia).

1949 – Sidney Holland został premierem Nowej Zelandii.

1951 – Weszła w życie Karta Organizacji Państw Amerykańskich.

1955 – Założono klub piłkarski Sporting Cristal Lima.

1956 – Togo Brytyjskie zostało przyłączone do Złotego Wybrzeża (Ghana).

1959 – Arcybiskup Makarios III zwyciężył w pierwszych wyborach prezydenckich na Cyprze.

1960 – Pucz wojskowy w Etiopii.

1962 – NASA wystrzeliła pierwszego satelitę telekomunikacyjnego Relay 1.

1967:

Król Grecji Konstantyn II uciekł wraz z rodziną do Włoch, po nieudanej próbie obalenia rządzącej w kraju junty wojskowej.

Wystrzelono amerykańską sondę kosmiczną Pioneer 8.

1972 – Premiery filmów: Tragedia "Posejdona" i Ucieczka gangstera.

1973 – 47 osób zginęło, a 17 zostało rannych w wyniku wybuchu gazu w hotelu robotniczym w czeskim Tachovie.

1974 – Proklamowano Republikę Malty.

1980 – Zlikwidowano komunikację tramwajową na Placu Wacława w Pradze.

1982 – W wyniku trzęsienia ziemi w Jemenie zginęło około 2,8 tys. osób.

1983 – Turgut Özal został premierem Turcji.

1994:

Na Słowacji utworzono trzeci rząd Vladimíra Mečiara.

W Casablance rozpoczął się 7. zjazd Organizacji Konferencji Islamskiej.

2001:

Premiera filmu Piękny umysł.

Uzbrojona grupa islamistów zaatakowała parlament w Delhi. Indie oskarżyły o zamach Pakistan.

2002 – Na szczycie w Kopenhadze zakończyły się negocjacje między Unią Europejską a dziesięcioma państwami kandydującymi: Cyprem, Czechami, Estonią, Litwą, Łotwą, Maltą, Polską, Słowenią, Słowacją i Węgrami.

2003:

Fiaskiem zakończyły się negocjacje na szczycie w Brukseli, dotyczące pierwszego projektu Konstytucji europejskiej.

Obalony dyktator Iraku Saddam Husajn został ujęty przez wojska amerykańskie niedaleko rodzinnego Tikritu.

2004 – Południowokoreański seryjny morderca i kanibal Yoo Young-Chul został skazany na karę śmierci.

2006:

Delfin chiński został uznany za gatunek prawdopodobnie wymarły. Od tego czasu nie zaobserwowano ani jednego osobnika.

Fikcyjne ogłoszenie secesji Flandrii w Belgii.

2007 – W Lizbonie podpisano traktat reformujący Unię Europejską.

2008 – W Johannesburgu Rosjanka Ksenia Suchinowa zdobyła tytuł Miss Świata.

2009 – W trakcie wizyty w Mediolanie premier Włoch Silvio Berlusconi został trafiony w twarz miniaturką miejscowej katedry, wskutek czego doznał złamania nosa i kilku zębów.