13 listopada - Polski Serwis Naukowy

13 listopada jest 317. (w latach przestępnych 318.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 48 dni.

Tragedia w Armero (hiszp.: Tragedia de Armero) miała miejsce w wyniku erupcji wulkanu Nevado del Ruiz (dep. Tolima w Kolumbii) dnia 13 listopada 1985 r. Gwałtowny wybuch lawy spowodował błyskawiczne stopienie pokrywy lodowej w górnych partiach góry, w wyniku tego doszło do tragicznej w skutkach powodzi błotnej połączonej z laharem.

Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) (SSS) - Siły Zbrojne w Kraju podczas II wojny światowej, w okresie od 13 listopada 1939 do 14 lutego 1942, a następnie przemianowane na Armię Krajową.

Święta

imieniny obchodzą: Alojzy, Antonin, Arkadia, Arkadiusz, Arkady, Augustyna, Benedykt, Brykcjusz, Dydak, Eugeniusz, Eutychian, German, Izaak, Jan, Kalikst, Krystyn, Liwia, Mateusz, Mikołaj, Nicefor, Paschazy, Probus, Stanisław, Stanisława, Walenty, Walentyn, Wiktor i Włodzisław.

międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Niewidomych (od 1946 roku, w rocznicę urodzin Valentina Haüya, założyciela pierwszej szkoły dla niewidomych)

Polska – Święto Służby Uzbrojenia i Elektroniki (od 2009 r.)

wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

św. Abbo z Fleury (opat)

św. Augustyna Pietrantoni (dziewica i zakonnica)

bł. Eugeniusz Bosiłkow (męczennik)

św. Eugeniusz z Toledo (biskup)

św. Kalikst Caravario (salezjanin, jeden ze 120 męczenników chińskich)

bł. Karol Lampert (męczennik)

św. Mikołaj I (papież)

Pięciu Braci Męczenników (Pierwsi Polscy Męczennicy – św. Benedykt, Jan, Izaak i Mateusz, Krystyn)

św. Stanisław Kostka (w Kościele katolickim w Polsce, od reformy Soboru II, obchodzone 18 września)

Wydarzenia w Polsce

1308 – Krzyżacy zajęli Gdańsk i dokonali masakry jego mieszkańców (tzw. rzeź Gdańska).

1521 – Utworzono II Księstwo opolsko-raciborskie.

1817 – Założono Zakład Narodowy im. Ossolińskich (Ossolineum) we Lwowie.

1904 – Na Placu Grzybowskim w Warszawie Organizacja Bojowa PPS starła się po raz pierwszy z oddziałami wojska rosyjskiego.

1918 – PPS zorganizowała w Warszawie wielką demonstrację przeciwko rządom Rady Regencyjnej.

1921 – W Krakowie została opublikowana w formie plakatu druga jednodniówka futurystów polskich Nuż w bżuhu.

1924 – Władysław Reymont otrzymał Nagrodę Nobla za powieść Chłopi.

1939 – Służbę Zwycięstwu Polski przemianowano na Związek Walki Zbrojnej (późniejsza Armia Krajowa).

1945:

Na mocy dekretu rządowego utworzono państwowe przedsiębiorstwo Film Polski.

Władysław Gomułka został ministrem nowo utworzonego Ministerstwa Ziem Odzyskanych w Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej.

1953 – Założono Olsztyński Teatr Lalek.

1954 – Brzeg Dolny, Dęblin, Jaworzyna Śląska, Luboń, Niedobczyce, Pionki, Pszów, Radlin, Rumia, Strzemieszyce Wielkie, Świdnik i Żarów uzyskały prawa miejskie.

1962 – Założono Ligę Obrony Kraju.

1974 – Zakończono budowę Obserwatorium Wysokogórskiego na Śnieżce.

1975 – Utworzono Morską Jednostkę Działań Specjalnych "Formoza".

1976 – W magazynie telewizyjnym Studio 2 wyemitowano recital szwedzkiego zespołu ABBA.

1998 – Premiera filmu U Pana Boga za piecem.

2000 – Upadły Zakłady Metalowe Łucznik w Radomiu.

2009 – Premiera filmu Rewers.

Wydarzenia na świecie

Wolontariusze oczyszczający wybrzeże Galicji po katastrofie tankowca MT Prestige – 2002

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
13 listopada

1002 – Anglosaski król Ethelred II wydał rozkaz wymordowania duńskich osadników, którzy przebywali wtedy w królestwach Anglów.

1160 – Król Francji Ludwik VII ożenił się z Adelą z Szampanii.

1239 – Wyprawy krzyżowe: klęska krzyżowców w bitwie z wojskami egipskim pod Gazą.

1244 – Arcybiskup Zygfryd III z Eppstein przekazał mieszczanom Moguncji dokument "Wolność miasta", gwarantujący szereg przywilejów i zatwierdzający powstanie 24-osobowej Rady Miejskiej.

1474 – Wojna szwajcarsko-burgundzka: zwycięstwo Szwajcarów w bitwie pod Hericourt.

1475 – Wojna szwajcarsko-burgundzka: zwycięstwo Szwajcarów w bitwie pod Sion.

1493 – Krzysztof Kolumb odkrył wyspę Saba.

1642 – Wojna domowa w Anglii: zwycięstwo wojsk Parlamentu w bitwie pod Turnham Green.

1775 – Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: wojska amerykańskie pod wodzą gen. Richarda Montgomery'ego zdobyły Montreal.

1805 – Wojska koalicji pod wodzą Napoleona zajęły bez walki Wiedeń.

1864 – Przyjęto nową konstytucję Grecji.

1887 – 3 osoby zginęły, a około 100 zostało rannych w wyniku brutalnego rozpędzenia przez londyńską policję 10-tysięcznej demonstracji przeciwko nadużyciom w Irlandii (tzw. "krwawa niedziela").

1899 – Odbyło się pierwsze publiczne wykonanie hymnu Litwy.

1905 – Norwegowie opowiedzieli się w dwudniowym referendum przeciwko zniesieniu monarchii.

1907 – We francuskim Lisieux Paul Cornu, po raz pierwszy w historii, wzniósł się dwuwirnikowym śmigłowcem własnej konstrukcji na wysokość 30 cm i utrzymał w powietrzu 20 sekund.

1908 – W Australii powołano pierwszy gabinet Andrew Fishera.

1918:

Abdykował ostatni król Saksonii Fryderyk August III.

Król Karol IV wygłosił na zamku Eckartsau deklarację, w której zrzekł się wszystkich swoich kompetencji i władztwa nad Węgrami.

Uchwalono tymczasową konstytucję Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej.

1921 – Takahashi Korekiyo został premierem Japonii.

1923 – W Sydney rozpoczęła nadawanie pierwsza australijska rozgłośnia radiowa.

1924 – Premiera filmu Gabinet figur woskowych.

1928 – W Moskwie utworzono Instytut Mózgu.

1940 – Premiera pierwszego stereofonicznego filmu animowanego Fantazja.

1941 – W Sewastopolu zatonął po zbombardowaniu poprzedniego dnia przez niemieckie lotnictwo krążownik Czerwona Ukraina.

1942:

Pod Guadalcanalem (Wyspy Salomona) japoński okręt podwodny zatopił amerykański krążownik USS "Juneau". Wśród ofiar śmiertelnych było pięciu braci Sullivan.

Wojska brytyjskie zdobyły Tobruk.

1947 – Hans Hedtoft został premierem Danii.

1950 – W wyniku zamachu zginął prezydent Wenezueli Carlos Delgado Chalbaud.

1954 – W Egipcie doszło do zamachu stanu.

1960 – W pożarze kina w leżącym na północy Syrii mieście Amude zginęły 152 osoby, głównie dzieci.

1964 – Rozpoczęła się arabsko-izraelska bitwa o wodę.

1966 – 50 osób zginęło w katastrofie samolotu NAMC YS-11 linii All Nippon Airways w Japonii.

1970 – Minister obrony Syrii Hafiz al-Assad przeprowadził bezkrwawy pucz, w wyniku którego przejął następnie pełnię władzy w kraju.

1971 – Premiera filmu Pojedynek na szosie.

1975 – Palestyńscy terroryści z Al-Fatah zdetonowali bombę na handlowej ulicy Zion Square w centrum Jerozolimy; zginęło 6 Izraelczyków, a 40 osób zostało rannych.

1979 – W wyniku zamachu przeprowadzonego przez palestyńskich terrorystów został ranny izraelski ambasador w Portugalii Efraim Eldar, a jego ochroniarz zginął.

1982:

NASA utraciła kontakt z lądownikiem sondy Viking 1 na Marsie.

W Waszyngtonie otwarto Vietnam Veterans Memorial.

1985 – Tragedia w Armero: w wyniku erupcji kolumbijskiego wulkanu Nevado del Ruiz zginęło 28 700 osób.

1989:

Hans Modrow został ostatnim komunistycznym premierem NRD.

Jan Adam II został księciem Liechtensteinu.

1990:

13 osób zostało zastrzelonych przez szaleńca w nowozelandzkim mieście Aramoana.

Pojawiła się pierwsza strona WWW.

1991 – Premiera filmu Przylądek strachu.

1992 – Premiera filmu Drakula.

1994 – Szwedzi zadecydowali w referendum o przystąpieniu do Unii Europejskiej.

1995:

Premiera filmu GoldenEye.

W wyniku eksplozji dwóch ciężarówek na parkingu koło prowadzonego przez armię amerykańską centrum szkolenia saudyjskiej gwardii narodowej w Rijadzie zginęło 7 osób, w tym 5 Amerykanów, a 60 zostało rannych.

1999 – Chile i Peru zawarły porozumienie kończące ponad stuletni spór graniczny.

2000 – W Hadze rozpoczęła się 6. konferencja państw stron Konwencji Klimatycznej ONZ z Rio de Janeiro z 1992 roku.

2001 – Wojska Sojuszu Północnego zajęły Kabul.

2002 – U wybrzeży hiszpańskiej Galicji został uszkodzony tankowiec MT Prestige z ładunkiem 70 tysięcy ton oleju napędowego.

2004 – Colin Powell złożył rezygnację z funkcji sekretarza stanu w gabinecie George'a W. Busha.