Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
RSS
Warto przeczytać:
Bitwa graniczna i wojna koalicyjnaBitwa graniczna z Niemcami została przegrana w ciągu kilku pierwszych dni. 3 września Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę III Rzeszy. Konflikt z Polską przekształcił się tym samym w wojnę światową. Wybuch wojny w krótkim cz...
W najbliższy weekend w Polsce zimowe liczenie ptakówNa łąkach, w lasach, ale i w miastach ornitolodzy i miłośnicy przyrody będą w całej Polsce liczyć ptaki. Akcję po raz siódmy organizuje Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (OTOP). Liczący będą przede wszystkim zwracać uwagę na ptaki żyjące najbliż...
Zmarł prof. Aleksander Abłamowicz Nie żyje współtwórca śląskiej romanistyki prof. Aleksander Abłamowicz. W maju skończyłby 79 lat. Wiadomość o śmierci uczonego, który zmarł w sobotę, przekazała w poniedziałek PAP rzeczniczka Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Magd...
Zimowe Ptakoliczenie pod znakiem mazurkaKażdy z nas może pomóc ornitologom w badaniach najczęściej spotykanych zimą gatunków. Wystarczy policzyć ptaki napotkane w parkach i ogrodach całej Polski. W weekend 28 i 29 stycznia obędzie się Zimowe Ptakoliczenie - akcja organizowana prz...
Reklama:
13 lutego
Czy wiesz że...?Inkwizycja ( łac. Inquisitio – śledztwo, badanie) – potoczna nazwa systemu śledczo-sądowniczego powołanego w Kościele katolickim w XIII wieku do tropienia, nawracania i karania heretyków, działająca w oparciu o postanowienia ujęte w dokumentach soborowych, synodalnych oraz bullach papieskich. W skład systemu wchodziły trybunały biskupie i urzędy inkwizytorów mianowanych bezpośrednio przez papieża, oraz współpracujące z nimi władze świeckie. W ściślejszym sensie procedura śledcza, którą posługiwali się inkwizytorzy, oparta na oskarżeniu publicznym, starannym śledztwie i archiwizowaniu wyników dochodzeń. W czasach nowożytnych zbiorcza nazwa osobnych instytucji powołanych przez papieża, królów Hiszpanii i Portugalii, formalnie w tym samym celu co inkwizycja średniowieczna. W mowie potocznej termin ten bywa używany jako synonim kontroli sumień i poglądów przez władzę. Jeden z najbardziej kontrowersyjnych tematów z historii Kościoła katolickiego, obecny w polemikach antyreligijnych i antyklerykalnych. Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/ i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego. Adam Michnik (ur. 17 października 1946 w Warszawie) – polski publicysta, eseista, pisarz, historyk i działacz polityczny. Od 1989 redaktor naczelny „Gazety Wyborczej”. 13 lutego jest 44. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 321 (w latach przestępnych 322) dni.
Święta
imieniny obchodzą: Beatrycze, Benignus, Benigny, Emnilda, Eulogiusz, Gilbert, Grzegorz, Humbelina, Jakub, Jan, Jordan, Jordana, Julian, Kastor, Katarzyna, Krystyna, Licyniusz, Martynian, Maura, Paweł, Polieukt, Stefan i Toligniew.
wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:
św. Eulogiusz z Aleksandrii (patriarcha) (wg Martyrologium Rzymskiego 13 września)
bł. Jakub z Viterbo (†1308; biskup)
bł. Jordan z Saksonii (prezbiter)
Wydarzenia w Polsce
1241 – I najazd mongolski na Polskę: zwycięstwo Mongołów w bitwie pod Turskiem.
1511 – Albrecht Hohenzollern został Wielkim Mistrzem Zakonu Krzyżackiego.
1706 – wielka wojna północna: zdecydowane zwycięstwo Szwedów w bitwie pod Wschową nad dwukrotnie liczniejszą armią sasko-rosyjską.
1813 – wojny napoleońskie: wygrana Rosjan w bitwie pod Kaliszem.
1825 – car Aleksander I wprowadził poprawkę do konstytucji znoszącą jawność obrad Sejmu.
1857 – założono Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
1938 – w Przemyślu utworzono Związek Szlachty Zagrodowej.
1945 – wojska 1. Frontu Ukraińskiego zamknęły pierścień okrążenia wokół Wrocławia.
1978 – premiera filmu Akcja pod Arsenałem.
1980 – PKP wycofały z użytku ostatni egzemplarz parowozu Pt31.
1982 – stan wojenny: 45 osób zostało pobitych przez służbę więzienną w ośrodku dla internowanych w Wierzchowie Pomorskim.
1984 – Sejm przedłużył swoją kadencję o półtora roku.
1985 – Służba Bezpieczeństwa zatrzymała w Gdańsku 7 działaczy "Solidarności". Aresztowano trzech z nich: Władysława Frasyniuka, Bogdana Lisa i Adama Michnika.
1986 – dowódcą Marynarki Wojennej wyznaczono kontradmirała Piotra Kołodziejczyka.
1992 – Tadeusz Zieliński został Rzecznikiem Praw Obywatelskich.
1998 – zakończono produkcję samochodu dostawczego FSC Żuk.
2009 – Sejm powołał Komisję śledczą do zbadania okoliczności porwania i zabójstwa Krzysztofa Olewnika.
Wydarzenia na świecie
1141 – Gejza II został królem Węgier.
1542 – Katarzyna Howard, piąta żona króla Anglii Henryka VIII, została ścięta w Tower of London.
1575 – Henryk III został koronowany na króla Francji.
1582 – papież Grzegorz XIII wydał bullę o wprowadzeniu kalendarza gregoriańskiego.
1633 – Galileo Galilei przybył do Rzymu, aby stanąć przed inkwizycją.
1642 – angielski Długi Parlament uchwalił ustawę pozbawiającą duchownych prawa zasiadania w parlamencie i Tajnej Radzie oraz pełnienia innych świeckich godności.
1660 – Karol XI został królem Szwecji.
1668 – w Lizbonie podpisano układ pokojowy kończący wojnę hiszpańsko-portugalską, w którym Hiszpania uznała niepodległość Portugalii.
1692 – żołnierze króla Anglii Wilhelma III dokonali rzezi w Glencoe (Szkocja).
1782 – Francja zajęła karaibską wyspę Saint Kitts.
1820 – przed paryską operą został zasztyletowany książę Karol Ferdynand, najmłodszy syn króla Francji Karola X.
1858 – Richard Francis Burton i John Hanning Speke jako pierwsi Europejczycy dotarli do jeziora Tanganika.
1880 – Thomas Edison odkrył zjawisko emisji termoelektronowej.
1895 – bracia Auguste Lumière i Louis Lumière złożyli patent na kinematograf.
1911 – powstał chorwacki klub piłkarski Hajduk Split.
1918 – w południowochińskim mieście Shantou ponad tysiąc osób zginęło w wyniku trzęsienia ziemi o sile 7,3 stopnia w skali Richtera.
1917 – holenderska tancerka Mata Hari została aresztowana przez władze francuskie pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Niemiec.
1922 – założono Uniwersytet Witolda Wielkiego w Kownie.
1934 – na Morzu Czukockim zatonął unieruchomiony i zmiażdżony przez lód radziecki parowiec SS Czeluskin. 110 osób na pokładzie zeszło na zamarznięte morze, skąd ewakuowano ich drogą lotniczą.
1935 – 34-letni niemiecki emigrant Bruno Hauptmann został skazany na karę śmierci za porwanie i zamordowanie 1,5-rocznego syna amerykańskiego lotnika, Charlesa Lindbergha.
1943 – Wielka Brytania: został utworzony Polski Zespół Myśliwski.
1945:
Armia Czerwona zdobyła Budapeszt.
lotnictwo alianckie zniszczyło nalotami dywanowymi Drezno; zginęło około 35 tysięcy osób.
1948 – powstał niemiecki klub sportowy 1. FC Köln.
1960 – na algierskiej Saharze Francja przeprowadziła swój pierwszy próbny wybuch jądrowy.
1961 – władze separatystycznej kongijskiej prowincji Katanga ogłosiły śmierć Patrice'a Lumumby.
1962 – międzynarodowa wyprawa dokonała pierwszego wejścia na najwyższy szczyt Indonezji i Oceanii Puncak Jaya na Nowej Gwinei (4884 m).
1969 – w Monachium dokonano pierwszej w Niemczech transplantacji serca; biorca zmarł po 27 godzinach.
1970 – grupa Black Sabbath wydała swój debiutancki album Black Sabbath.
1974 – Aleksander Sołżenicyn został wydalony z ZSRR.
1975 – proklamowano powstanie autonomicznego Tureckiego Federalnego Państwa Cypru.
1976 – Nigeria: w wyniku zamachu zginął wojskowy przywódca kraju generał Murtala Mohammed; jego miejsce zajął generał Olusẹgun Ọbasanjọ.
1980 – rozpoczęły się XIII Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Lake Placid.
1983 – 64 osoby zginęły w pożarze w kinie Cinema Statuto w Turynie.
1984 – Konstantin Czernienko został wybrany sekretarzem generalnym Komitetu Centralnego KPZR.
1988 – rozpoczęły się XV Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Calgary.
1991:
I wojna w Zatoce Perskiej: amerykańskie bomby trafiły w schron przeciwlotniczy w Bagdadzie; zginęły 403 osoby.
René Préval został premierem Haiti.
1997 – Stefan Sofijanski został premierem Bułgarii.
2001 – w trzęsieniu ziemi o sile 6,6 stopnia w Salwadorze zginęło około 400 osób.
2002 – w trakcie igrzysk w Salt Lake City Adam Małysz zdobył srebrny medal w konkursie na dużej skoczni.
2004 – Ad-Dauha, Katar: w zamachu bombowym dokonanym przez dwóch agentów rosyjskiej FSB zginął były prezydent Czeczenii, Zelimchan Jandarbijew.
2005 – amerykański koszykarz Karl Malone zakończył karierę sportową.
2007:
3 osoby zginęły, a około 20 zostało rannych w wyniku eksplozji bomb w dwóch autobusach w Bejrucie.
firma D-Wave Systems zaprezentowała pierwszy na świecie komputer kwantowy.
2008 – premier Australii Kevin Rudd wygłosił w parlamencie przemówienie, w którym publicznie przeprosił Aborygenów za dyskryminację i prześladowania, w tym praktyki tzw. "skradzionego pokolenia".
2009 – co najmniej 40 osób zginęło w samobójczym zamachu bombowym w irackim mieście Iskandariya.
2010:
16 osób zginęło w zamachu bombowym na niemiecką piekarnię w mieście Pune w zachodnich Indiach.
Dominik Duka został nominowany arcybiskupem metropolitą praskim i prymasem Czech.
podczas igrzysk olimpijskich w Vancouver Adam Małysz zdobył srebrny medal w konkursie na normalnej skoczni.
wojska ISAF rozpoczęły największą operację w Afganistanie pod kryptonimem "Musztarak".
Urodzili się
1457 – Maria Burgundzka, księżna Burgundii, żona cesarza Maksymiliana II (zm. 1482)
1599 – Aleksander VII, papież (zm. 1667)
1664 – Teodor Potocki, polski duchowny katolicki, prymas Polski (zm. 1738)
1743 – Sir Joseph Banks, angielski naturalista, botanik (zm. 1820)
1769 – Iwan Kryłow, rosyjski pisarz (zm. 1844)
1805 – Peter Gustav Lejeune Dirichlet, niemiecki matematyk (zm. 1859)
1806 lub 1807 – Julian Korsak, polski poeta, tłumacz (zm. 1855)
1835 – Mirza Gulam Ahmad, indyjski reformator religijny (zm. 1908)
1848 – Auguste Baud-Bovy, szwajcarski artysta malarz (zm. 1899)
1856 – Paul Deschanel, francuski polityk (zm. 1922)
1870 – Leopold Godowski, amerykański pianista, kompozytor, pedagog pochodzenia polskiego(zm. 1938)
1873 – Fiodor Szalapin, rosyjski śpiewak operowy (bas) (zm. 1938)
1882:
Tadeusz Banachiewicz, polski astronom, geodeta, matematyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1954)
Ignacy Friedman, polski pianista (zm. 1948)
1885 – Bess Truman, pierwsza dama USA, żona prezydenta Harry S. Trumana (zm. 1982)
1889 – Leontine Sagan, austriacka reżyserka filmowa (zm. 1974)
1903 – Georges Simenon, belgijski pisarz (zm. 1989)
1909 – Kazimierz Kucharski, polski lekkoatleta (zm. 1995)
1910 – William Shockley, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1989)
1911:
Faiz Ahmad Faiz, urdyjski poeta (zm. 1984)
Wincenty Urban, polski duchowny katolicki, biskup wrocławski (zm. 1983)
1913 – Jan Piasecki, polski pisarz (zm. 1985)
1914 – Tadeusz Sawicz, polski wojskowy, generał brygady, pilot wojskowy (zm. 2011)
1919 – Bolesław Smela, polski aktor (zm. 1987)
1921 – Dagmar Normet, estońska pisarka (zm. 2008)
1922:
Pati Behrs, rosyjska aktorka (zm. 2004)
Francis Pym, brytyjski polityk, minister w rządach Edwarda Heatha i Margaret Thatcher (zm. 2008)
Gordon Tullock, amerykański ekonomista
1923:
James Abdnor, amerykański polityk
Adam Kilian, polski plastyk, scenograf, grafik
Chuck Yeager, amerykański pilot
1924:
Franciszek Błażejewski, polski zoolog (zm. 2009)
Jean-Jacques Servan-Schreiber, francuski dziennikarz, polityk (zm. 2006)
1925 – Józef Kazimierz Wroniszewski, polski pisarz, historyk
1930 – Ernst Fuchs, austriacki malarz
1931 – Krystyna Strużyna, polska pisarka (zm. 2003)
1933:
Paul Biya, kameruński polityk, prezydent Kamerunu
Costa Gavras, francuski reżyser filmowy
Kim Novak, amerykańska aktorka
1934 – George Segal, amerykański aktor
1937:
Sigmund Jähn, niemiecki kosmonauta
Anna Malewicz-Madey, polska śpiewaczka operowa (mezzosopran)
Susan Oliver, amerykańska aktorka (zm. 1990)
1938 – Oliver Reed, angielski aktor (zm. 1999)
1939 – Walerij Rożdiestwienski, rosyjski kosmonauta (zm. 2011)
1942:
Carol Lynley, amerykańska aktorka
Peter Tork, amerykański muzyk zespołu The Monkees, aktor
1944:
Stockard Channing, amerykańska aktorka
Włodzimierz Gulgowski, polski pianista jazzowy, kompozytor
Jan Peszek, polski aktor
Jerry Springer, amerykański prezenter telewizyjny
1946 – Zbigniew Popek, polski kontradmirał
1948 – Laura Pollán, kubańska nauczycielka, dysydentka, działaczka praw człowieka (zm. 2011)
1949 – Jo Baier, niemiecki reżyser filmowy
1950 – Peter Gabriel, brytyjski muzyk
1952 – Freddy Maertens, belgijski kolarz
1953 – Ljupčo Jordanovski, macedoński sejsmolog, polityk, prezydent Macedonii (zm. 2010)
1954:
Grzegorz Balcerek, polski duchowny katolicki, biskup poznański
Paweł Sztompke, polski dziennikarz radiowy
1955 – Piotr Machalica, polski aktor
1956:
Peter Hook, angielski basista zespołu Joy Division
Piotr Woźniak, polski polityk
1958 – Borys Fiodorow, rosyjski ekonomista, polityk, wicepremier (zm. 2008)
1960 – Pierluigi Collina, włoski sędzia piłkarski
1961 – Henry Rollins, amerykański wokalista zespołów: Black Flag, Rollins Band, pisarz, aktor
1964:
Pierre Bottero, francuski pisarz fantasy (zm. 2009)
Stephen Bowen, amerykański astronauta
Jewhen Drahunow, ukraiński piłkarz
1965:
Paweł Gumola, polski muzyk
Kenny Harrison, amerykański trojskoczek
Walerij Kirijenko, rosyjski biathlonista
Artur Miziński, polski duchowny, biskup lubelski
Dariusz Zgutczyński, polski piłkarz
1966 – Jeff Waters, kanadyjski muzyk
1967 – Salman Radujew, czeczeński wojskowy, polityk (zm. 2002)
1968 – Kelly Hu, amerykańska aktorka
1969 – Kate Pace, kanadyjska narciarka alpejska
1970 – Elmer Bennett, amerykański koszykarz
1971:
Marek Mróz, polski żużlowiec
Mats Sundin, szwedzki żużlowiec
1972:
Virgilijus Alekna, litewski dyskobol
Michał Dąbrówka, polski perkusista
1973:
Michał Garbocz, polski hokeista
1974:
Gus Hansen, duński pokerzysta
Artur Pawlak, polski żużlowiec
Ana Patricia Rojo, meksykańska aktorka
Robbie Williams, brytyjski piosenkarz
1975 – Ben Collins, brytyjski kierowca wyścigowy
1976:
Leslie Feist, kanadyjska piosenkarka
Branko Rašić, serbski piłkarz
1977:
Ivan Dudić, serbski piłkarz
Paweł Papke, polski siatkarz
1978:
Mini Anden, szwedzka modelka, aktorka
Niklas Bäckström, fiński hokeista
Hamish Glencross, szkocki muzyk
Rita Kuti-Kis, węgierska tenisistka
1979 – Rafael Márquez, meksykański piłkarz
1981 – Matti Rantanen, fiński kierowca rajdowy
1982 – Sophie Herbrecht, francuska piłkarka ręczna
1983:
Mohammad Gholami, irański piłkarz
Mladen Kašćelan, czarnogórski piłkarz
Dmitrij Kłokow, rosyjski sztangista
Anna Watkins, brytyjska wioślarka
1984 – Iwona Okrasa, polska piłkarka
1985:
Torrell Martin, amerykański koszykarz
1986:
Zach Condon, amerykański wokalista
Jamie Murray, szkocki tenisista
1987 – René Enders, niemiecki kolarz torowy
1991 – Marinus Kraus, niemiecki skoczek narciarski
1992 – Marta Opalińska, polska armwrestlerka
Zmarli
921 – Wratysław I, książę Czech (ur. ok. 888)
1130 – Honoriusz II, papież (ur. ok. 1036)
1141 – Bela II Ślepy, król Węgier (ur. 1110)
1199 lub 1200 – Stefan I Nemanja, wielki żupan Raszki (Serbii) (ur. 1114)
1237 – Jordan z Saksonii, niemiecki dominikanin (ur. ok. 1190)
1332 – Andronik II Paleolog, cesarz bizantyjski (ur. 1259)
1539 – Izabela d'Este, markiza Mantui, pierwsza dama włoskiego renesansu (ur. 1474)
1542 – Katarzyna Howard, królowa Anglii, żona Henryka VIII (ur. 1525)
1543 – Jan Mayer von Eck, teolog, przeciwnik reformacji (ur. 1486)
1608 – Konstanty Wasyl Ostrogski, litewski książę (ur. 1526)
1660 – Karol X Gustaw, król Szwecji (ur. 1622)
1662 – Elżbieta Stuart, królowa Czech, żona Fryderyka V (ur. 1596)
1833 – Stanisław Poniatowski, podskarbi wielki litewski (ur. 1754)
1856 – Wawrzyniec Nguyễn Văn Hưởng, wietnamski ksiądz, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1802)
1858 – Hermann Heinrich Gossen, niemiecki ekonomista (ur. 1810)
1859 – Paweł Lê Văn Lộc, wietnamski ksiądz, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1830)
1874 – Aleksandr Lüders, hrabia, rosyjski generał, namiestnik Królestwa Polskiego (ur. 1790)
1883 – Richard Wagner, niemiecki kompozytor (ur. 1813)
1893 – Wilhelm Czerwiński, polski kompozytor (ur. 1837)
1926 – Edmund Dalbor, polski duchowny katolicki, prymas Polski (ur. 1869)
1929 – Franz Oppenheim, niemiecki chemik (ur. 1852)
1950 – Rafael Sabatini, włoski pisarz (ur. 1875)
1951 – Teodor Kubina, polski duchowny katolicki, biskup częstochowski (ur. 1880)
1952 – Josephine Tey, angielska pisarka (ur. 1896)
1956 – Jan Łukasiewicz, polski logik, matematyk, minister (ur. 1878)
1963 – Bolesław Hryniewiecki, polski botanik, historyk botaniki, profesor i rektor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1875)
1965 – Aleksander Polus, polski bokser (ur. 1914)
1968 – Mae Marsh, amerykańska aktorka (ur. 1895)
1969 – Kazimierz Wierzyński, polski pisarz, krytyk teatralny (ur. 1894)
1976 – Lily Pons, amerykańska śpiewaczka (sopran) (ur. 1898)
1980:
David Janssen, amerykański aktor (ur. 1931)
Marian Rejewski, polski matematyk, kryptolog (ur. 1905)
1981 – Wacław Kuchar, polski lekkoatleta, piłkarz, narciarz, łyżwiarz, hokeista (ur. 1897)
1995 – Edward Bury, polski kompozytor, dyrygent, pedagog (ur. 1919)
1996 – Martin Balsam, amerykański aktor (ur. 1919)
2002 – Waylon Jennings, amerykański muzyk (ur. 1937)
2004:
Zelimchan Jandarbijew, czeczeński polityk, prezydent Czeczeńskiej Republiki Iczkerii (ur. 1952)
Janusz Kulig, polski kierowca rajdowy (ur. 1969)
Irena Orska, polska aktorka (ur. 1915)
2005 – Lúcia Santos, portugalska zakonnica, świadek objawień fatimskich (ur. 1907)
2006:
Andreas Katsulas, amerykański aktor (ur. 1946)
Alan Levin, amerykański reżyser filmów dokumentalnych (ur. 1926)
Peter Frederick Strawson, angielski filozof (ur. 1919)
2008:
Michele Greco, włoski bos mafijny (ur. 1924)
Kon Ichikawa, japoński reżyser filmowy (ur. 1915)
Henri Salvador, francuski piosenkarz, kompozytor (ur. 1917)
2009:
Jerzy Hawrylewicz, polski piłkarz (ur. 1958)
Jerzy Jurga, polski artysta malarz, konstruktor kusz (ur. 1940)
2011:
Arnfinn Bergmann, norweski skoczek narciarski, mistrz olimpijski (ur. 1928)
Inese Jaunzeme, łotewska lekkoatletka, oszczepniczka, mistrzyni olimpijska (ur. 1932)
Przypisy
Czy wiesz że...? beta
Walerij Wiktorowicz Kirijenko ( ros. Валерий Викторович Кириенко, ur. 13 lutego 1965 w Murmańsku) - były rosyjski biathlonista startujący również w barwach WNP, dwukrotny olimpijczyk. Na igrzyskach w 1992 zdobył srebrny medal w sztafecie, ten sam sukces powtórzył dwa lata później. Na mistrzostwach świata wywalczył trzy medale srebrne (jeden w sztafecie i dwa w biegu drużynowym). Trzykrotnie stał na podium zawodów pucharu świata.
Thomas Alva Edison (ur. 11 lutego 1847, zm. 18 października 1931) – jeden z najbardziej znanych i twórczych wynalazców na świecie, przedsiębiorca. Dorobek założonych i administrowanych przez niego laboratoriów to około 5000 patentów, z których 1093 wystawionych jest na jego nazwisko. Założyciel prestiżowego czasopisma naukowego Science (1880).
|