13 maja - Polski Serwis Naukowy

13 maja jest 133. (w latach przestępnych 134.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 232 dni.

Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.

Sir Arthur Seymour Sullivan (ur. 13 maja 1842 – zm. 22 listopada 1900) – angielski kompozytor, współtwórca (wraz z W. S. Gilbertem) operetek, spośród których najpopularniejsze są H.M.S. Pinafore, Piraci z Penzance i Mikado. Ponadto twórca oper, dzieł symfonicznych oraz chorałów, baletów, ballad itp.

Święta

imieniny obchodzą: Agnieszka, Andrzej, Aaron, Ciechosław, Cieszmir, Dobiesław, Dobiesława, Gerard, Gerarda, Gliceria, Jan, Magdalena, Maria, Mucjusz, Natalis, Robert, Roberta i Serwacy.

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

Najświętsza Maryja Panna Fatimska (na pamiątkę pierwszego objawienia Matki Bożej trojgu pasterzy z Fatimy)

św. Serwacy (biskup Maastricht, jeden z tzw. trzech zimnych ogrodników)

Wydarzenia w Polsce

1433:

Wojna polsko-krzyżacka: w bitwie pod Trzebnicą książę raciborski Mikołaj V pokonał księcia głogóweckiego Bolka V.

Wojny husyckie: zwycięstwem wojsk antyhusyckich zakończyła się bitwa żorska.

1534 – (lub 3 marca) Andrzejewo uzyskało prawa miejskie.

1657 – Potop szwedzki: wojska szwedzkie i siedmiogrodzkie zdobyły Brześć Litewski.

1733 – Z terenu Polski widoczne było całkowite zaćmienie Słońca.

1779 – Zawarto pokój cieszyński, kończący wojnę o sukcesję bawarską.

1831 – Powstanie listopadowe: wygrana powstańców w bitwie pod Jędrzejowem.

1937 – Po zabójstwie polskiego policjanta dokonanym przez Żyda doszło do pogromu w Brześciu nad Bugiem.

1944:

215 amerykańskich bombowców dokonało bombardowania Szczecina.

Rozpoczęła się bitwa pod Murowaną Oszmianką, w której wojska AK pokonały kolaboracyjny Litewski Korpus Lokalny.

1953 – W Lublinie utworzono Wieczorową Szkołę Inżynierską, która później przekształciła się w Politechnikę Lubelską.

1964 – Wprowadzono nowy wzór tablic rejestracyjnych (2 litery + 4 cyfry).

1966 – Premiera filmu Pieczone gołąbki.

1967 – Otwarto Park Mikołaja Kopernika we Wrocławiu.

1979 – Premiera 1. odcinka serialu Doktor Murek.

1986 – Rzecznik rządu Jerzy Urban zapowiedział wysłanie bezdomnym w Nowym Jorku 5 tysięcy koców i śpiworów.

1994 – Sejm przyjął ustawę o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego.

Wydarzenia na świecie

Wielka Kometa z roku 1861

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
13 maja

535 – Agapit I został papieżem.

1239 – Francuski inkwizytor Robert le Bougre wysłał na stos 183 katarów.

1324 – Hugo IV został koronowany na króla Cypru i Jerozolimy.

1344 – W bitwie morskiej w Zatoce Smyrneńskiej flota wenecka pokonała piratów emira Ajdynu.

1497 – Papież Aleksander VI ekskomunikował Girolamo Savonarolę.

1572 – Grzegorz XIII został papieżem.

1647 – Trzęsienie ziemi zniszczyło Santiago de Chile zabijając 12 tys. osób.

1781 – Powstanie Tupaca Amaru II: rozpoczęła się bitwa pod górą Condorcuyo w Peru, zakończona następnego dnia zwycięstwem wojsk hiszpańskich.

1783 – Kombatanci wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych założyli Towarzystwo Cyncynatów.

1787 – Brytyjska Pierwsza Flota wypłynęła z 1487 osobami (w tym 778 skazańcami), w celu założenia pierwszej europejskiej kolonii na kontynencie australijskim, w Nowej Południowej Walii.

1830 – Ekwador wystąpił z Wielkiej Kolumbii.

1844 – Królewskim dekretem powołano w Hiszpanii Guardia Civil.

1846 – Kongres USA podjął decyzję o wypowiedzeniu wojny Meksykowi.

1848 – Po raz pierwszy wykonano publicznie pieśń Maamme – hymn Finlandii.

1861 – Australia: odkryto Wielką Kometę z roku 1861.

1864 – Wojna secesyjna: taktycznym zwycięstwem wojsk Unii zakończyła się bitwa pod Rocky Face Ridge.

1865 – Wojna secesyjna: zwycięstwo Konfederatów w bitwa pod Palmito Ranch.

1873 – Opatentowano uchwyt lampki do maszyny do szycia.

1888 – Zniesiono niewolnictwo w Brazylii.

1894 – Po raz pierwszy zaprezentowano publicznie obraz panoramiczny Przybycie Węgrów Árpáda Feszty'ego i jego pomocników.

1899 – Założono brazylijski klub piłkarski Vitória Salvador.

1902 – W Madrycie rozegrano pierwszy mecz Real Madryt-FC Barcelona (1:3).

1903 – Założono niemiecki klub piłkarski FC Carl Zeiss Jena.

1909 – Wystartował pierwszy wyścig kolarski Giro d'Italia.

1912 – W Wielkiej Brytanii utworzono Royal Flying Corps (obecnie Royal Air Force).

1913 – Igor Sikorski odbył pierwszy lot czterosilnikowym samolotem.

1917:

Eugenio Pacelli (późniejszy papież Pius XII) otrzymał sakrę biskupią.

Otwarto Stadion Letná w Pradze.

Troje dzieci z wioski w pobliżu miasta Fátima w Portugalii miało doznać objawienia Matki Bożej.

1920 – Otwarto Fritz-Walter-Stadion w Kaiserslautern.

1923 – Chadecy wygrali wybory parlamentarne na Litwie.

1927 – Założono klub piłkarski Dynamo Kijów.

1931 – Paul Doumer wygrał wybory prezydenckie we Francji.

1940 – Front zachodni: wojska niemieckie przerwały francuskie linie obronne na Mozie.

1941 – Feldmarszałek Wilhelm Keitel wydał w imieniu Hitlera rozkaz o "Jurysdykcji Barbarossa", regulujący zasady postępowania Wehrmachtu na terenach przyszłej okupacji niemieckiej w ZSRR.

1943 – II wojna światowa w Afryce: skapitulowały ostatnie oddziały niemiecko-włoskie.

1947 – Utworzono Specjalną Komisję Narodów Zjednoczonych do sprawy Palestyny (UNSCOP).

1948 – Wojna domowa w Mandacie Palestyny: oddziały żydowskiego Irgunu zaatakowały opuszczoną przez Brytyjczyków Jaffę.

1949 – Dokonano oblotu brytyjskiego bombowca odrzutowego English Electric Canberra.

1950 – Pierwszy w historii wyścig Formuły 1 – Grand Prix Wielkiej Brytanii na torze Silverstone.

1952:

Po raz pierwszy zebrała się Rajya Sabha, izba wyższa indyjskiego parlamentu.

Została utworzona Australijska Tajna Służba Wywiadowcza (ASIS).

1960:

Dokonano pierwszego wejścia na himalajski ośmiotysięcznik Dhaulagiri.

Wystrzelono pierwszego satelitę telekomunikacyjnego Echo 1.

1967:

Odbyła się podróż apostolska Pawła VI do Portugalii.

Zakir Hussain został prezydentem Indii.

1976 – Pol Pot został premierem Kambodży.

1977 – W katastrofie polskiego samolotu transportowego An-12 w Bejrucie zginęła cała 9-osobowa załoga.

1981 – Na Placu św. Piotra w Rzymie Turek Mehmet Ali Ağca dokonał nieudanego zamachu na papieża Jana Pawła II.

1982 – Został wystrzelony Sojuz T-5, pierwsza załogowa misja kosmiczna na stację Salut 7.

1984 – Doszło do serii eksplozji w głównym składzie amunicji radzieckiej Floty Północnej w Siewieromorsku. Zginęło od 200 do 300 osób.

1990:

Na stadionie Maksimir w Zagrzebiu, w trakcie meczu ligi jugosłowiańskiej między miejscowym Dinamem a Crveną Zvezdą Belgrad, doszło do starć kibiców, w wyniku których rannych zostało 60 osób.

Powstała Socjaldemokratyczna Partia Mołdawii (PSD).

1991 – Wystartował kanał telewizyjny Rossija 1.

1992:

Jan Paweł II ustanowił Światowy Dzień Chorego obchodzony 11 lutego.

Pierwsze publiczne nauczanie Falun Dafa w Changchun przez Li Hongzhi, stąd: Światowy Dzień Falun Dafa.

1993 – Ezer Weizman został prezydentem Izraela.

1995 – W Dublinie odbył się 40. Konkurs Piosenki Eurowizji.

1998 – USA i Japonia wprowadziły sankcje gospodarcze wobec Indii po wznowieniu przez nie testów broni atomowej.

2000:

W holenderskim Enschede 23 osoby zginęły w wyniku eksplozji w fabryce sztucznych ogni.

W Sztokholmie odbył się 45. Konkurs Piosenki Eurowizji.

Załoga amerykańskiego samolotu wojskowego zrzuciła omyłkowo 6 bomb na wioskę w Korei Płd.

2001 – Centroprawicowa koalicja Dom Wolności wygrała wybory parlamentarne we Włoszech.

2005:

Ponad 200 osób zginęło w mieście Andiżan w czasie rebelii w Uzbekistanie.

Papież Benedykt XVI ogłosił rozpoczęcie procesu beatyfikacyjnego Jana Pawła II.

2006 – Otwarto Muzeum Śląskie w Görlitz.

2007:

Co najmniej 50 osób zginęło, a 115 zostało rannych w samobójczym zamachu bombowym na siedzibę Demokratycznej Partii Kurdystanu w mieście Makhmur na północy Iraku.

Na granicy bułgarsko-rumuńskiej na Dunaju rozpoczęto budowę mostu Widin-Calafat.

2008:

80 osób zginęło, a 216 zostało rannych w serii 7 zamachów bombowych w indyjskim mieście Jaipur.

Królowa brytyjska Elżbieta II przybyła z pierwszą od 1971 roku oficjalną wizytą do Turcji.

Urodzili się

1472 – Elżbieta II Jagiellonka, królewna polska, księżniczka litewska, córka Kazimierza Jagielończyka (zm. po 1480)

1655 – Innocenty XIII, papież (zm. 1724)

1717 – Maria Teresa Habsburg, cesarzowa rzymsko-niemiecka, królowa Czech i Węgier (zm. 1780)

1753 – Lazare Nicolas Marguerite Carnot, francuski polityk i matematyk (zm. 1823)

1767 – Jan VI, król Portugalii (zm. 1826)

1785 – Friedrich Christoph Dahlmann, niemiecki historyk i polityk (zm. 1860)

1792 – Pius IX, papież (zm. 1878)

1828 – Hannes Finsen, duński polityk, prefekt Wysp Owczych (zm. 1892)

1842 – Arthur Sullivan, angielski kompozytor (zm. 1900)

1856 – Reinhard Mannesmann, niemiecki inżynier i przemysłowiec (zm. 1922)

1859 – Teodor Axentowicz, polski malarz, przedstawiciel kierunku Młodej Polski (zm. 1938)

1878 – Muriel Robb, brytyjska tenisistka, mistrzyni Wimbledonu (zm. 1907)

1879 – Władysław Szenajch, polski lekarz pediatra, społecznik i organizator służby zdrowia, kierownik resortu zdrowia (zm. 1964)

1882 – Georges Braque, francuski malarz, rzeźbiarz i grafik (zm. 1963)

1888 – Stefan Michałek, polski adwokat, działacz społeczno-polityczny (zm. 1955)

1894 – Ásgeir Ásgeirsson, islandzki polityk, prezydent i premier Islandii (zm. 1972)

1896 – Władysław Mergel, polski dyplomata, polityk, nauczyciel (zm. ?)

1901 – Witold Pilecki, polski wojskowy, żołnierz podziemia, organizator ruchu oporu w Auschwitz-Birkenau (zm. 1948)

1907 – Daphne du Maurier, angielska pisarka (zm. 1989)

1908 – Tadeusz Stępowski, polski pisarz, poeta, publicysta (zm. 1971)

1914 – Joe Louis, amerykański bokser (zm. 1981)

1916 – Franciszek Sławski, polski językoznawca, slawista (zm. 2001)

1919 – Pierre Sudreau, francuski polityk, minister (zm. 2012)

1920 – Bob Lewandowski, polski podchorąży, aktor, dziennikarz polonijny, właściciel stacji radiowej i telewizyjnej (zm. 2006)

1922:

Lillian Adams, amerykańska aktorka (zm. 2011)

Gladys Heldman, amerykańska działaczka i dziennikarka tenisowa (zm. 2003)

1924 – Harry Schwarz, południowoafrykański prawnik, dyplomata, polityk (zm. 2010)

1925 – Ratmir Chołmow, rosyjski szachista (zm. 2006)

1926 – Zdzisław Tobiasz, polski aktor

1928 – Enrique Bolaños, nikaraguański polityk, prezydent

1929 – Kazimierz Zieliński, polski neurobiolog (zm. 2004)

1930:

Sammy Baird, szkocki piłkarz (zm. 2010)

Manuel Marulanda, kolumbijski przywódca organizacji terrorystycznej FARC (zm. 2008)

1931 – Andrija Fuderer, belgijski szachista pochodzenia chorwackiego (zm. 2011)

1932 – Ireneusz Paliński, polski sztangista (zm. 2006)

1933 – Henryk Wojtyska, polski duchowny katolicki, teolog, pasjonista (zm. 2009)

1934 – Adolf Muschg, szwajcarski pisarz i literaturoznawca

1935 – Jan Saudek, czeski fotografik

1937:

Yukihiko Ikeda, japoński polityk (zm. 2004)

Roger Zelazny, amerykański pisarz fantastyki naukowej (zm. 1995)

1938 – Giuliano Amato, włoski polityk, premier

1939:

Harvey Keitel, amerykański aktor

Włodzimierz Press, polski aktor

1940 – Bruce Chatwin, brytyjski pisarz, reportażysta (zm. 1989)

1941 – Ritchie Valens, amerykański piosenkarz (zm. 1959)

1942:

Władimir Dżanibekow, rosyjski kosmonauta

Kazimierz Milner, polski polityk, działacz związkowy (zm. 2008)

Pál Schmitt, węgierski szpadzista, dyplomata, polityk, prezydent Węgier

1947 – Janusz Grzywacz, polski pianista, kompozytor

1949 – Piotr Moss, polski kompozytor

1950:

Joe Johnston, amerykański reżyser filmowy

Stevie Wonder, amerykański kompozytor, pianista, piosenkarz

1951 – Marek Galiński, polski zapaśnik

1952 – Jean-Paul Bertrand-Demanes, francuski piłkarz, bramkarz

1954:

Johnny Logan, irlandzki piosenkarz, kompozytor

Peter Onorati, amerykański aktor

Frédéric Pietruszka, francuski florecista

1956:

Aleksandr Kaleri, rosyjski kosmonauta

Marek Kotlinowski, polski polityk, poseł na Sejm

1957:

Alan Ball, amerykański aktor, scenarzysta, reżyser filmowy

Stefano Tacconi, włoski piłkarz, bramkarz

1958:

Karen Cellini, amerykańska aktorka

Stanisław Suchowolec, polski duchowny katolicki (zm. 1989)

Grażyna Trela, polska aktorka, piosenkarka, dziennikarka

1959 – Wiesław Ciesielski, polski poeta

1961 – Dennis Rodman, amerykański koszykarz

1963:

Wally Masur, australijski tenisista

Andrzej Przewoźnik, polski historyk, działacz państwowy, sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (zm. 2010)

1964 – Adam Andryszczyk, polski bard, poeta, autor tekstów piosenek, kompozytor

1966 – Alison Goldfrapp, angielska piosenkarka

1967:

Chuck Schuldiner, amerykański muzyk (zm. 2001)

Melanie Thornton, amerykańska piosenkarka (zm. 2001)

1970:

Hanna Lis, polska dziennikarka telewizyjna

Robert Maćkowiak, polski sprinter

1971 – Espen Lind, norweski muzyk, piosenkarz, producent muzyczny

1972 – Giovanni Tedesco, włoski piłkarz

1973 – Dorota Abbe, polska aktorka, wokalistka

1974 – Brian Geraghty, amerykański aktor

1975 – David Kalousek, czeski piłkarz

1976:

Grzegorz Szamotulski, polski piłkarz, bramkarz

Magdalena Walach, polska aktorka

1978:

Aaron Nguimbat, kameruński piłkarz

Maciej Rock, polski prezenter telewizyjny

1979 – Karol Filip Bernadotte, szwedzki książę

1981:

Nicolás Frutos, argentyński piłkarz

David López García, hiszpański kolarz szosowy

Florent Mothe, francuski muzyk, kompozytor, autor tekstów piosenek

1983 – Grégory Lemarchal, francuski piosenkarz (zm. 2007)

1986:

Robert Pattinson, brytyjski aktor

Alexander Rybak, norweski piosenkarz, skrzypek, kompozytor i aktor pochodzenia białoruskiego

1987:

Candice Accola, amerykańska aktorka, piosenkarka

1988 – Bibiane Schoofs, holenderska tenisistka

1989:

Fredrik Balkåsen, szwedzki skoczek narciarski

Marta Kubań, polska judoczka

1991 – Anders Fannemel, norweski skoczek narciarski

1993 – Debby Ryan, amerykańska aktorka

Zmarli

1230 – Kazimierz I opolski, książę opolsko-raciborski (ur. 1178/1179)

1826 – Christian Kramp, francuski matematyk zajmujący się teorią silni (ur. 1760)

1832 – Georges Cuvier, francuski zoolog i paleontolog (ur. 1769)

1834 – Andrzej Hubert Fournet, francuski ksiądz, święty katolicki (ur. 1752)

1871 – Daniel Auber, francuski kompozytor (ur. 1782)

1878 – Joseph Henry, amerykański fizyk (ur. 1797)

1878 – Andrzej Towiański, polski mistyk, filozof, prawnik (ur. 1799)

1896 – Thomas H. Stevens, Jr., amerykański kontradmirał marynarki wojennej (ur. 1819)

1904 – Ottokar Lorenz, austriacko-niemiecki historyk i genealog (ur. 1832)

1916 – Szołem Alejchem, żydowski pisarz (ur. 1859)

1921 – Eugeniusz Kiernik, polski zoolog i paleontolog (ur. 1877)

1929 – Artur Scherbius, niemiecki inżynier, założyciel firmy wytwarzającej maszynę szyfrującą Enigma (ur. 1878)

1930 – Arkadiusz Lisiecki, polski duchowny katolicki, biskup katowicki (ur. 1880)

1930 – Fridtjof Nansen, norweski oceanograf, przyrodnik, badacz Arktyki (ur. 1861)

1938 – Charles Édouard Guillaume, szwajcarski fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1861)

1939 – Stanisław Leśniewski, polski filozof, logik, matematyk (ur. 1886)

1953 – Zygmunt Kaczyński, polski działacz polityczny, minister, duchowny (ur. 1894)

1958 – Eugeniusz Mossakowski, polski śpiewak operowy (ur. 1885)

1961 – Gary Cooper, amerykański aktor (ur. 1901)

1962 – Franz Kline, amerykański malarz (ur. 1910)

1972 – Joanna Jedlewska, polska aktorka (ur. 1937)

1983 – Mieczysław Giergielewicz, polski pisarz, historyk literatury (ur. 1901)

1984 – Stanisław Ulam, polski matematyk (ur. 1909)

1986 – Marcelina Grabowska, polska pisarka (ur. 1912)

1988 – Chet Baker, amerykański trębacz jazzowy (ur. 1929)

1991 – Juliusz Troynowski, polski socjolog, historyk

1992 – (lub 12 maja) Wanda Rutkiewicz, polska alpinistka i himalaistka (ur. 1943)

1999 – Jan Świąć, polski autor tekstów piosenek (ur. 1929)

2001 – Paweł Hertz, polski poeta, eseista, tłumacz, wydawca (ur. 1918)

2002 – Walery Łobanowski, ukraiński piłkarz, trener piłkarski (ur. 1939)

2004 – Michael Guttenbrunner, austriacki pisarz (ur. 1919)

2005 – Gunnar Nilsson, szwedzki bokser (ur. 1923)

2006:

Jaroslav Pelikan, amerykański historyk (ur. 1923)

Peter Viereck, amerykański poeta (ur. 1916)

2007 – Ewa Wilczur-Garztecka, polska krytyk sztuki, uczestniczka powstania warszawskiego (ur. 1920)

2008:

Bernardin Gantin, beniński duchowny katolicki, kardynał (ur. 1922)

John Phillip Law, amerykański aktor (ur. 1937)

2009:

Achille Compagnoni, włoski alpinista i himalaista (ur. 1914)

Waldemar Levy Cardoso, brazylijski wojskowy, generał (ur. 1900)

Przypisy

Chronologiczny spis informacji o świętych i błogosławionych. na brewiarz.katolik.pl
Żywoty Świętych.