14 czerwca - Polski Serwis Naukowy

14 czerwca jest 165. (w latach przestępnych 166.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 200 dni.

Falklandy (ang. Falkland Islands, hiszp. Islas Malvinas) – terytorium zależne na południowym Atlantyku, około 480 km od wybrzeży Argentyny obejmujące wyspy o tej samej nazwie. Wyspy znajdują się pod administracją brytyjską, ale prawa do nich rości sobie także Argentyna, z tego powodu czasem również zwane, od nazwy hiszpańskiej, Malwinami.

Ninogniew, Minogniew – staropolskie imię męskie, złożone z członów Nino- ("nowy, młody") oraz -gniew. Mogło oznaczać "ten, którego gniew jest świeży".

Święta

imieniny obchodzą: Alojzy, Anastazy, Digna, Eliza, Elizeusz, Feliks, Justyn, Konstancja, Marcjan, Metody, Michał, Myślibor, Ninogniew, Rufin, Ryszard i Walery.

Falklandy – Święto Wyzwolenia

Malawi – Dzień Wolności

Polska:

Dzień Dziennikarza Obywatelskiego (od 2010 z inicjatywy Jolanty Paczkowskiej, Dziennikarki Obywatelskiej 2009 Roku)

Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych

Stany Zjednoczone – Dzień Flagi

międzynarodowe – Światowy Dzień Krwiodawcy (ang. World Blood Donor Day, ustanowione przez m.in. WHO, 14 czerwca 2004, w dzień urodzin Karla Landsteinera)

wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

św. Metody Wyznawca (Metody I, patriarcha Konstantynopola)

bł. Michał Kozal (polski biskup katolicki, męczennik)

Wydarzenia w Polsce

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
14 czerwca

1276 – Pierwsza historyczna wzmianka o Gliwach.

1572 – W Elblągu zwodowano galeon Smok.

1634 – Rzeczpospolita Obojga Narodów i Rosja podpisały pokój w Polanowie.

1651 – Na Podhalu wybuchło powstanie chłopskie pod wodzą Kostki-Napierskiego.

1792 – Wojna polsko-rosyjska: porażka Polaków w bitwie pod Boruszkowcami.

1845 – Otwarto Kolej Warszawsko-Wiedeńską, pierwszą linię kolejową w Królestwie Kongresowym (otwarcie pierwszego odcinka).

1911 – Rozpoczęto budowę Domu Sierot w Warszawie.

1920 – Na inauguracyjnym posiedzeniu zebrało się Zgromadzenie Konstytucyjne Wolnego Miasta Gdańska.

1927 – Warszawski magistrat przyjął uchwałę o utworzeniu na Pradze Miejskiego Ogrodu Zoologicznego.

1932 – Doszło do tzw. kryzysu gdańskiego. Niszczyciel ORP Wicher wszedł do miejscowego portu, wymuszając prawa port d'attache dla Polski.

1940 – Do obozu Auschwitz dotarł z Tarnowa pierwszy transport 728 polskich więźniów politycznych.

1944 – Polscy i radzieccy partyzanci odnieśli zwycięstwo nad wojskiem niemieckim w bitwie na Porytowym Wzgórzu na Równinie Biłgorajskiej, największej bitwie partyzanckiej na ziemiach polskich.

1945 – Powstała Opera Śląska w Bytomiu.

1956 – Powstała Organizacja Harcerska Polski Ludowej.

1958 – W Instytucie Badań Jądrowych w Świerku pod Warszawą (obecnie Instytut Energii Atomowej) uruchomiono pierwszy w Polsce doświadczalny reaktor jądrowy Ewa.

1959 – Edmund Piątkowski, podczas Memoriału Kusocińskiego na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie, ustanowił rekord świata w rzucie dyskiem wynikiem 59,91 m.

1960 – Uchwalono Kodeks postępowania administracyjnego.

1985 – Otwarto ekspozycję Panoramy Racławickiej we Wrocławiu.

1987 – Zakończyła się trzecia pielgrzymka Jana Pawła II do Polski.

2005 – Powstała piłkarska Ekstraklasa SA.

Wydarzenia na świecie

1158 – Cesarz Fryderyk I Barbarossa przyznał Monachium prawo do monety i cła.

1170 – Henryk Młody Król został koronowany na króla Anglii.

1276 – Zhao Shi został cesarzem Chin.

1381 – Król Anglii Ryszard II udzielił przywilejów żądanych przez okupujących Londyn uczestników rebelii ludowej pod wodzą Wata Tylera. Następnego dnia Tyler został zabity podczas dalszych pertraktacji przez świtę króla, a rebelia upadła w ciągu kilku tygodni.

1615 – Jacob Le Maire i Willem Corneliszoon Schouten wypłynęli z holenderskiego Texel w pierwszą wyprawę do Indii Holenderskich trasą zachodnią.

1645 – Angielska wojna domowa: siły Parlamentu pokonały rojalistów w bitwie pod Naseby.

1658 – Wojna francusko-hiszpańska: zwycięstwo Francuzów w bitwie pod Dunkierką.

1666 – II wojna angielsko-holenderska: zwycięstwem floty holenderskiej zakończyła się bitwa czterodniowa.

1770 – Została odkryta Kometa Lexella.

1775 – Została utworzona amerykańska Armia Kontynentalna.

1777 – Kongres Kontynentalny uznał Stars and Stripes za oficjalną flagę Stanów Zjednoczonych.

1789 – Kapitan William Bligh i wierni mu członkowie załogi okrętu Bounty, wyrzuceni z niego przez buntowników, dopłynęli po 48 dniach na szalupie na holenderską wyspę Timor.

1791 – We Francji uchwalono ustawę zabraniającą pracownikom najemnym tworzenia zrzeszeń, organizowania strajków i innych wspólnych akcji.

1800 – Napoleon Bonaparte pokonał armię austriackiego generała Michaela von Melasa pod Marengo.

1807 – Napoleon Bonaparte odniósł zwycięstwo nad generałem rosyjskim Levinem Benningsenem pod Frydlandem.

1830 – Armia francuska wylądowała w Algierii i rozpoczęła podbój kraju.

1846 – Amerykańscy osadnicy w Kalifornii wszczęli antymeksykańskie powstanie i ogłosili utworzenie Republiki Kalifornii ze stolicą w Sonoma.

1872 – W Kanadzie zalegalizowano związki zawodowe.

1900 – Hawaje ustanowiono terytorium Stanów Zjednoczonych.

1904 – Powstała firma motoryzacyjno-lotnicza Hispano-Suiza.

1906 – W stoczni w Bremie został zwodowany niemiecki krążownik pancerny Gneisenau.

1911 – Transatlantyk brytyjski RMS Olympic wyruszył w dziewiczy rejs.

1913:

Stojan Danew został po raz drugi premierem Bułgarii.

Został założony hiszpański klub piłkarski Racing Santander.

1914 – Międzynarodowy Komitet Olimpijski zaprezentował flagę olimpijską.

1919 – John Alcock i Arthur Whitten Brown rozpoczęli pierwszy, nieprzerwany przelot samolotem przez Atlantyk (Nowa Fundlandia-Irlandia).

1926 – Brazylia wystąpiła z Ligi Narodów.

1927 – Na paryskim Cmentarzu Montmartre ekshumowano szczątki Juliusza Słowackiego, które następnie na polecenie Józefa Piłsudskiego zostały przewiezione do Polski.

1934:

Adolf Hitler złożył pierwszą wizytę we Włoszech, spotykając się w Wenecji z Benito Mussolinim.

Gabinet Kimona Georgiewa wydał rozporządzenie o delegalizacji wszystkich partii i ugrupowań politycznych w Bułgarii.

1940 – Wehrmacht zajął Paryż.

1941 – Rozpoczęły się masowe deportacje obywateli Litwy, Łotwy i Estonii na Syberię.

1942 – AS Roma zdobyła po raz pierwszy tytuł piłkarskiego mistrza Włoch.

1944 – W nocy z 13/14 czerwca Niemcy odpalili 10 pierwszych pocisków V-1 w kierunku Londynu.

1948 – Klement Gottwald został prezydentem Czechosłowacji.

1956 – Dokonano oblotu myśliwca MiG-21.

1963 – Walerij Bykowski rozpoczął 5-dniowy lot kosmiczny na pokładzie Wostoka 5.

1966 – Watykan ogłosił zniesienie ustanowionego w 1557 roku Indeksu ksiąg zakazanych (Index librorum prohibitorum).

1967:

Chińska Republika Ludowa przeprowadziła pierwszą próbną eksplozję bomby termojądrowej.

W kierunku Wenus wystrzelono amerykańską sondę Mariner 5.

1972:

86 osób zginęło w katastrofie japońskiego samolotu DC-8 pod New Delhi.

W Belgii rozpoczął się turniej finałowy IV Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej.

1978 – Polska przegrała z gospodarzami 0:2 w rozegranym w Rosario pierwszym meczu II rundy piłkarskich mistrzostw świata w Argentynie.

1982:

Polska zremisowała bezbramkowo z Włochami w rozegranym w Vigo pierwszym meczu grupowym na piłkarskich mistrzostwach świata w Hiszpanii.

Wojna o Falklandy-Malwiny: skapitulowały ostatnie oddziały argentyńskie.

1985 – Podpisano Układ z Schengen tworzący ruch bezwizowy między Francją, Niemcami i krajami Beneluksu.

1989 – Wystrzelono pierwszą amerykańską rakietę modelu Titan IV.

1991 – Została uchwalona Karta Tybetańczyków na Uchodźstwie.

1992 – W Rio de Janeiro zakończył się II Szczyt Ziemi.

1995 – Czeczeńscy separatyści przeprowadzili atak na Budionnowsk.

1998 – W Danii otwarto Most nad Wielkim Bełtem.

2002 – W wybuchu samochodu-pułapki przed konsulatem USA w Karaczi zginęło 12 osób, ponad 50 zostało rannych.

2003 – Czesi opowiedzieli się w referendum za wstąpieniem kraju do Unii Europejskiej.

2006 – W swym drugim meczu grupowym na piłkarskich mistrzostwach świata w Niemczech, Polska przegrała w Dortmundzie z gospodarzami 0:1.

2007 – Hamas, po walkach z Fatahem, przejął całkowitą kontrolę nad Strefą Gazy.

2008 – Rozpoczęła się wystawa Expo 2008 w Saragossie.

2010 – W Basrze zarejestrowano rekordową temperaturę w historii Iraku (+52,0 °C w cieniu).

Urodzili się

1529 – Ferdynand II, austriacki arcyksiążę (zm. 1595)

1736 – Charles Coulomb, francuski fizyk (zm. 1806)

1811 – Harriet Beecher Stowe , amerykańska pisarka (zm. 1896)

1812:

Piotr Pawłowicz Dubrowski, rosyjski filolog (zm. 1882)

Antoni Patek, polski zegarmistrz, pionier przemysłowej produkcji zegarków, działacz emigracyjny (zm. 1877)

1856 – Andriej Markow, rosyjski matematyk (zm. 1922)

1864 – Alois Alzheimer, niemiecki psychiatra (zm. 1915)

1868 – Karl Landsteiner, austriacki lekarz, laureat Nagrody Nobla w 1930 roku (zm. 1943)

1899 – Jan Rzepa, polski żołnierz, uczestnik powstania wielkopolskiego (zm. 2005)

1904:

Margaret Bourke-White, amerykańska fotoreporterka (zm. 1971)

Raymond Rouleau, francuski reżyser filmowy (zm. 1981)

1905 – Tadeusz Dietrich, polski ekonomista, polityk, minister (zm. 1960)

1907:

René Char, francuski poeta (zm. 1988)

Jan Witkowski, polski filatelista (zm. 1996)

1909 – Burl Ives, amerykański aktor (zm. 1995)

1910:

Stefan Arski, polski dziennikarz, działacz komunistyczny, publicysta historyczny (zm. 1993)

Rudolf Kempe, niemiecki dyrygent (zm. 1976)

1913 – Zbigniew Rakowiecki, polski aktor (zm. 1944)

1916:

Halina Billing-Wohl, polska aktorka i pedagog (zm. 1995)

Dorothy McGuire, amerykańska aktorka (zm. 2001)

Georg Henrik von Wright, fiński filozof, logik (zm. 2003)

1918:

Timothy Aluko, nigeryjski pisarz (zm. 2010)

Jan Sobczyński, polski malarz (zm. 2007)

1924 – Andrzej Giersz, polski ekonomista, minister (zm. 2004)

1925:

Pierre Salinger, amerykański dziennikarz (zm. 2004)

Czesław Świrta, polski operator filmowy (zm. 2008)

1926:

Hermann Kant, niemiecki pisarz

Kurt Schmied, austriacki piłkarz (zm. 2007)

1928:

Ernesto Guevara, argentyński rewolucjonista (zm. 1967)

Stanisław Kukuryka, polski polityk, minister (zm. 2010)

1929:

Cy Coleman, amerykański kompozytor, autor musicali (zm. 2004)

Johnny Wilson, kanadyjski hokeista (zm. 2011)

1929 – Alfred Farag, egipski dramaturg (zm. 2005)

1930 – Włodzimierz Odojewski, polski pisarz

1930 – Ludwik Flaszen, polski teatrolog, krytyk teatralny, pisarz

1932:

Javier Echevarría Rodríguez, hiszpański duchowny katolicki, prałat Opus Dei

Henri Schwery, szwajcarski duchowny katolicki, arcybiskup Sionu, kardynał

1933:

Lesław Furmaga, polski pisarz

Jerzy Kosiński, amerykański pisarz pochodzenia żydowskiego (zm. 1991)

1939:

Marek Gaszyński, polski dziennikarz muzyczny, autor tekstów piosenek

Czesław Majewski, polski pianista, kompozytor, aranżer, dyrygent, aktor kabaretowy

Manuel Vázquez Montalbán, hiszpański pisarz (zm. 2003)

Peter Mayle, amerykański pisarz powieści obyczajowych

1946 – Donald Trump, amerykański przedsiębiorca

1947 – Philémon Yang, kameruński polityk

1949:

Carlos Abascal, meksykański polityk, publicysta, prawnik (zm. 2008)

Harry Turtledove, amerykański pisarz fantastyki

1952 – Janina Fetlińska, polska polityk, senator, pielęgniarka, doktor nauk medycznych (zm. 2010)

1954 – Juryj Kurnienin, białoruski piłkarz, trener piłkarski (zm. 2009)

1956 – King Diamond, duński wokalista zespołów: Mercyful Fate i King Diamond

1958 – James Gurney, amerykański rysownik-ilustrator, pisarz

1959 – Władysław Pasikowski, polski reżyser filmowy

1961 – Boy George, brytyjski wokalista zespołu Culture Club

1963:

Jarosław Boberek, polski aktor

Daniel Podrzycki, polski polityk (zm. 2005)

1966 – Traylor Howard, aktorka amerykańska

1968 – Jan Dydak, polski bokser

1969:

Michael Gerber, amerykański pisarz

Steffi Graf, niemiecka tenisistka

MC Ren, amerykański raper

1970 – Ray Luzier, amerykański perkusista, członek zespołu Korn

1971 – Ramon Vega, szwajcarski piłkarz

1972:

Danny McFarlane, jamajski sprinter

Steffen Skel, niemiecki saneczkarz

1973 – Płamen Konstantinow, bułgarski siatkarz

1974:

Joanna Szeszko, polska siatkarka

Jang Jin-young, południowokoreańska aktorka (zm. 2009)

1975:

Beata Tadla, polska dziennikarka

Martin Voznik, czeski hokeista

1976:

Norbert Maliszewski, polski psycholog społeczny, publicysta

Tomasz Mandes, polski aktor

Massimo Oddo, włoski piłkarz

1977 – Duncan Oughton, nowozelandzki piłkarz

1978 – Anna Wodzyńska, polska aktorka

1980 – Clay Tucker, amerykański koszykarz

1981:

Elano, brazylijski piłkarz

Alastair Kellock, szkocki rugbysta

1982:

Lang Lang, chiński pianista

Tuni, hiszpański piłkarz

1983 – Louis Garrel, francuski aktor

1984 – Siobhán Donaghy, brytyjska wokalistka

1988 – Adrián Aldrete, meksykański piłkarz

Zmarli

1746 – Colin Maclaurin, szkocki matematyk (ur. 1698)

1800 – Louis Charles Antoine Desaix, francuski generał (ur. 1768)

1800 – Jean Baptiste Kléber, francuski generał (ur. 1753)

1837 – Giacomo Leopardi, włoski poeta (ur. 1798)

1875 – Guillaume Henri Dufour, szwajcarski inżynier, kartograf, generał (ur. 1787)

1927 – Jerome K. Jerome, angielski pisarz (ur. 1859)

1936 – Maksym Gorki, rosyjski pisarz (ur. 1868)

1946 – John Logie Baird, szkocki inżynier, wynalazca pierwszego działającego systemu telewizyjnego (ur. 1888)

1966 – Witold Staniewicz, polski ekonomista, naukowiec, minister (ur. 1887)

1967 – Edward Eagan, amerykański sportowiec (ur. 1898)

1968 – Salvatore Quasimodo, włoski pisarz (ur. 1901)

1969 – Marek Hłasko, polski pisarz (ur. 1934)

1970 – Roman Ingarden, polski filozof, estetyk (ur. 1893)

1971 – Gerard Dillon, irlandzki malarz (ur. 1916)

1979 – David Butler, amerykański reżyser filmowy (ur. 1894)

1986 – Jorge Luis Borges, argentyński pisarz (ur. 1899)

1987 – Stanisław Bareja, polski reżyser filmowy (ur. 1929)

1990 – Kazimierz Ślaski, polski historyk, badacz dziejów Pomorza, profesor (ur. 1912)

1994 – Henry Mancini, amerykański kompozytor i aranżer, autor muzyki filmowej (ur. 1924)

1995 – Roger Zelazny, amerykański pisarz fantastyki naukowej i fantasy (ur. 1937)

1998 – Jerzy Hordyński, polski poeta (ur. 1919)

1999:

Louis Klein Diamond, amerykański hematolog, pionier badań hematologii pediatrycznej (ur. 1902)

1999 – Maciej Piekarski, polski historyk sztuki, dziennikarz, publicysta, varsavianista (ur. 1932)

1999 – La Niña de la Puebla, hiszpańska pieśniarka flamenco (ur. 1909)

2003 – Adam Łopatka, polski prawnik, polityk, minister (ur. 1928)

2007:

Stanisław Cisek, polski żeglarz, plutonowy podchorąży AK (ur. 1924)

Robin Olds, amerykański pilot wojskowy, as myśliwski, generał lotnictwa (ur. 1922)

Toshimichi Takeuchi, japoński sōke, mistrz i instruktor sztuk walki (ur. 1945)

2007 – Kurt Waldheim, austriacki polityk, dyplomata, Sekretarz Generalny ONZ (ur. 1918)

2008:

Jamelão, brazylijski muzyk (ur. 1913)

Esbjörn Svensson, szwedzki pianista, założyciel i lider grupy Esbjörn Svensson Trio (ur. 1964)

2010:

Resi Hammerer, austriacka narciarka alpejska (ur. 1925)

Leonid Kizim, rosyjski kosmonauta (ur. 1941)

Jaroslav Škarvada, czeski duchowny katolicki, biskup tytularny Litomyśla, biskup praski (ur. 1924)

2011:

Ber Haus, polski ekonomista (ur. 1920)

Peter Schamoni, niemiecki reżyser filmowy (ur. 1934)

Przypisy

Dzień Dziennikarza Obywatelskiego – wiadomości24.pl [opublikowano: 2010-05-31]
Światowy Dzień Krwiodawcy. na stronie Ministerstwa Zdrowia
Chronologiczny spis informacji o świętych i błogosławionych. na brewiarz.katolik.pl
Żywoty Świętych.