14 grudnia - Polski Serwis Naukowy

14 grudnia jest 348. (w latach przestępnych 349.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 17 dni.

Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.

Prezydent Stanów Zjednoczonych – głowa państwa, szef administracji federalnej, naczelny dowódca sił zbrojnych, szef rządu, a także lider swojej partii. Konstytucja nadała mu wiele prerogatyw, co sprawia, iż zajmuje on kluczowe miejsce w systemie politycznym Stanów Zjednoczonych.

Święta

Imieniny obchodzą: Agnellus, Arseniusz, Bertold, Druzus, Eutropia, Gorzysław, Heron, Izydor, Jan, Nahum, Nikazjusz, Nikazy, Noemi, Pompejusz, Sławobor, Teodor, Wenancjusz, Wenanty, Wiator i Zozym.

Indie – National Energy Conservation Day

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

Św.Jan od Krzyża (prezbiter i doktor Kościoła)

Św. Wenancjusz Fortunat (biskup Poitiers)

Św. Nikazy (Nikazjusz – biskup Reims)

Św. Pompejusz (drugi biskup Pawii)

Wydarzenia w Polsce

1547 – Radziwiłłowie zostali rodem książęcym.

1575 – Stefan Batory został obwołany królem Polski.

1701 – Pod Tryszkami na Żmudzi hetman Grzegorz Antoni Ogiński zaatakował szwedzki obóz Karola XII, co spowodowało wkroczenie wojsk szwedzkich na Litwę na początku 1702 roku.

1740 – I wojna śląska: antyaustriacki bunt we Wrocławiu.

1807 – Ludwik Szymon Gutakowski został mianowany prezesem Rady Stanu i Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego.

1902 – Inauguracja zajęć w nowym gmachu Instytutu Politechnicznego im. Mikołaja II w Warszawie.

1922:

Prezydent Gabriel Narutowicz przyjął dymisję rządu Juliana Nowaka.

Prezydent Gabriel Narutowicz przybył do Belwederu, gdzie uroczyście odbył się akt przekazania mu władzy przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego.

1923 – Upadł drugi rząd Wincentego Witosa.

1939 – W Bydgoszczy powstał pierwszy niemiecki teatr w okupowanej Polsce.

1948 – Założono klub piłkarski Górnik Zabrze.

1950:

Czechowice-Dziedzice (jako Czechowice) otrzymały prawa miejskie.

Rząd podjął uchwałę o budowie metra w Warszawie.

1957 – W Warszawie rozpoczął się zjazd założycielski TKKF.

1962 – Wystartowała Telewizja Wrocław.

1970 – Grudzień 1970: robotnicy ze Stoczni Gdańskiej im. Lenina odmówili podjęcia pracy i wielotysięczny tłum przed południem udał się pod siedzibę Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku.

1981 – Pierwszy dzień roboczy stanu wojennego. "Solidarność" w odpowiedzi na wprowadzenie stanu wojennego zaczęła organizować strajki. Wojsko otoczyło Stocznię Gdańską.

1990 – Sejm przyjął dymisję rządu Tadeusza Mazowieckiego.

1991 – Uchwalono Kodeks Etyki Lekarskiej.

1993 – Premiera filmu Samowolka.

1994 – Utworzono Bankowy Fundusz Gwarancyjny.

1995 – Premiera filmu Tato.

Wydarzenia na świecie

Roald Amundsen w drodze na biegun południowy – 1911

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
14 grudnia

867 – Hadrian II został papieżem.

872 – Jan VIII został papieżem.

1287 – Powódź św. Łucji: dziesiątki tysięcy osób zginęły na przybrzeżnych terenach Holandii i Niemiec, wskutek powodzi wywołanej przez sztorm na Morzu Północnym.

1542 – Maria I Stuart została królową Szkotów.

1658 – Kawaleria polska pod wodzą Stefana Czarnieckiego przeprawiła się przez cieśninę morską w Danii. Wydarzenie, opisane przez Jana Chryzostoma Paska, zostało uwiecznione przez Józefa Wybickiego w Mazurku Dąbrowskiego.

1697 – Karol XII został koronowany na króla Szwecji.

1751 – Cesarzowa Maria Teresa założyła w Wiener Neustadt Terezjańską Akademię Wojskową.

1782 – Bracia Montgolfier wypuścili z przydomowego ogródka swój pierwszy balon o objętości 18 m³, który osiągnął wysokość 250 m. Dwa dni później sporządzili i wysłali notatkę o tym fakcie do paryskiej Akademii Nauk.

1788 – Karol IV został królem Hiszpanii.

1819 – Alabama jako 22. stan dołączyła do Unii.

1896 – Uruchomiono metro w Glasgow.

1900 – W Berlinie Max Planck przedstawił teorię kwantową.

1903 – Wilbur Wright na samolocie Flyer I pokonał w 4 sekundy dystans 34 metrów. Oficjalnie za pierwszy w historii lot samolotem uznaje się próbę Orvilla Wrighta z 17 grudnia.

1906 − Wszedł do służby pierwszy niemiecki okręt podwodny SM U-1.

1907 – Amerykański żaglowiec Thomas W. Lawson, płynący do Londynu z ładunkiem ropy naftowej, zatonął niedaleko brytyjskich wysp Scilly.

1911 – Pierwsza ekspedycja prowadzona przez Roalda Amundsena osiągnęła biegun południowy.

1913 – Grecja anektowała Kretę.

1916 – Duńczycy w pierwszym w historii referendum narodowym zgodzili się na sprzedaż Stanom Zjednoczonym Duńskich Indii Zachodnich (obecnie Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych).

1918:

Abdykował król-elekt Finlandii Fryderyk Karol Heski.

Prezydent Portugalii Sidónio Pais został zastrzelony na dworcu kolejowym w Lizbonie.

1927 – Irak ogłosił niezależność (od Wielkiej Brytanii).

1931 – Firma Bentley Motors Limited została kupiona przez Rolls-Royce'a.

1935:

Australijczyk Jack Metcalfe ustanowił w Sydney rekord świata w trójskoku (15,78 m).

Tomáš Garrigue Masaryk z powodu złego stanu zdrowia zrezygnował z funkcji prezydenta Czechosłowacji.

1939 – Po napaści na Finlandię ZSRR został wykluczony z Ligi Narodów.

1946:

Rijad as-Sulh po raz drugi został premierem Libanu.

Zgromadzenie Ogólne ONZ obrało za swą siedzibę Nowy Jork.

1947 – W Madrycie otwarto Stadion Santiago Bernabéu.

1948:

W USA przyznano patent na pierwszą grę komputerową.

W wojskowym zamachu stanu został obalony prezydent Salwadoru Salvador Castro.

1950:

Premiera filmu Franciszek, kuglarz boży.

Zgromadzenie Ogólne ONZ powołało Urząd Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców.

1955:

Albania, Austria, Bułgaria, Finlandia, Hiszpania, Irlandia, Jordania, Laos, Portugalia, Rumunia, Węgry i Włochy stały się członkami ONZ.

Nad północną Afryką, Oceanem Indyjskim i południowo-wschodnią Azją było widoczne obrączkowe zaćmienie Słońca.

1957:

Premiera filmu Pożegnanie z bronią.

Zakończono odbudowę Bramy Brandenburskiej w Berlinie.

1958 – Radziecka wyprawa polarna zdobyła południowy biegun względnej niedostępności.

1960 – Powstała Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).

1962:

NASA: sonda Mariner 2 jako pierwszy ziemski obiekt zbliżyła się do Wenus.

Na pokładzie liniowca SS France dotarł do Nowego Jorku wypożyczony z paryskiego Luwru i ubezpieczony na 100 mln dolarów obraz Leonarda da Vinci Mona Lisa.

W katastrofie samolotu Lockheed Constellation pod brazylijskim Manaus zginęło 50 osób.

1964:

Wojna wietnamska: lotnictwo amerykańskie rozpoczęło w Laosie bombardowania tzw. Szlaku Ho Chi Minha.

W Stambule otwarto stadion Ali Sami Yen.

1969 – Premiera filmu John i Mary.

1971 – Amerykański satelita OSO 7 wykonał pierwszą bezpośrednią obserwację koronalnego wyrzutu masy na Słońcu.

1972 – W trakcie misji Apollo 17 Harrison Schmitt i Eugene Cernan jako ostatni do tej pory ludzie stąpali po powierzchni Księżyca.

1973 – 4 osoby zginęły, a 20 zostało rannych w zamachu bombowym na konsulat algierski w Marsylii.

1977:

Dokonano oblotu śmigłowca transportowego Mi-26.

Premiera filmu Gorączka sobotniej nocy.

1979 – Ukazał się album London Calling grupy The Clash.

1981:

Agent wywiadu PRL Marian Zacharski został skazany na dożywocie przez amerykański sąd. W 1985 odzyskał wolność dzięki przeprowadzonej w Berlinie wymianie agentów.

Izrael anektował Wzgórza Golan.

1989 – Patricio Aylwin zwyciężył w pierwszych od 19 lat demokratycznych wyborach prezydenckich w Chile.

1991 – Erupcja wulkanu Etna.

1992 – Wiktor Czernomyrdin został premierem Rosji.

1995 – Podpisano układ z Dayton, kończący wojnę w byłej Jugosławii.

2001:

Obrączkowe zaćmienie Słońca widoczne w Ameryce Północnej i Środkowej.

Premiera filmu Czasem słońce, czasem deszcz.

2002:

Hans Enoksen został premierem Grenlandii.

Jeden z największych statków pasażerskich MS Navigator of the Seas wypłynął z Southampton w swój dziewiczy rejs.

2003 – Ponownie otwarto Gran Teatro La Fenice w Wenecji, odbudowany po pożarze z 1996 roku.

2004:

Otwarto Wiadukt Millau we Francji, najwyższą tego typu konstrukcję na świecie.

Premiera filmu Aviator.

2006 – Ban Ki-moon został zaprzysiężony na sekretarza generalnego ONZ.

2007 – Ugaszono pożar buszu na Wyspie Kangura (Australia Zachodnia).

2008:

55 osób zginęło, a 10 zostało rannych w katastrofie autokaru w egipskim mieście Al-Minja.

W czasie swej pożegnalnej wizyty w Bagdadzie prezydent USA George W. Bush został nieomal trafiony butami przez irackiego dziennikarza Muntadhara al-Zaidi.

2009 – Wyniesiono na orbitę amerykański teleskop kosmiczny WISE.