14 maja - Polski Serwis Naukowy

14 maja jest 134. (w latach przestępnych 135.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 231 dni.

Krzak - polska formacja rockowa z pierwszej połowy lat 70. Krzak zdobył dwie złote płyty. Zespół wznowił działalność w 2002 roku, lecz powrót przerwała śmierć basisty, Jurka Kawy Kawalca w 2003 roku.

Jan Ignacy Korytkowski (ur. 31 grudnia 1824 w Gnieźnie, zm. 14 maja 1888 w Gnieźnie) – duchowny katolicki, historyk, archiwista, bibliotekarz, biskup-nominat pomocniczy gnieźnieński.

Święta

imieniny obchodzą: Ampelia, Ampeliusz, Bonifacy, Dobiesław, Dominika, Egidia, Fenenna, Idzi, Jeremi, Jeremiasz, Koryna, Maciej, Maria, Michał, Tina i Wiktor.

Liberia – Dzień Jedności

Polska – Dzień Farmaceuty

Samoa – Dzień Matek Samoa

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

św. Bonifacy z Tarsu (męczennik, jeden z tzw. trzech zimnych ogrodników)

św. Maciej Apostoł (męczennik)

św. Maria Dominika Mazzarello (salezjanka)

św. Teodora Guérin (zakonnica)

Wydarzenia w Polsce

1590 – Cieszanów otrzymał prawa miejskie.

1772 – I rozbiór Polski: wojska austriackie przekroczyły polską granicę.

1792 – Targowica nad Siwuchą: ogłoszono zawiązanie przez polskich magnatów konfederacji przeciwko reformom Sejmu Wielkiego.

1809 – Wojna polsko-austriacka: zajęcie Lublina przez Polaków.

1831 – Powstanie listopadowe: klęska Polaków w bitwie pod Daszowem.

1906 – Członek Organizacji Bojowej PPS Baruch Szulman dokonał w Warszawie udanego zamachu bombowego na podkomisarza policji carskiej N. Konstantinowa. Podczas ucieczki z miejsca zdarzenia został zastrzelony.

1920:

Wojna polsko-bolszewicka: rozpoczęła się kontrofensywa wojsk bolszewickich.

W Warszawie rozpoczął się I Kongres Klasowych Związków Zawodowych.

Został założony Związek Literatów Polskich.

W Bydgoszczy powstał Klub Sportowy Polonia.

1928 – Powstał klub piłkarski Włókniarz Łódź.

1944 – II wojna światowa: nierozstrzygnięta bitwa pod Rąblowem pomiędzy polsko-radzieckimi oddziałami partyzanckimi a siłami niemieckimi.

1948 – Została utworzona Centralna Szkoła Prawnicza w Warszawie.

1952 – Ustanowiono odznakę "Wzorowy Kierowca".

1955 – Podpisano Układ Warszawski.

1983 – W niewyjaśnionych do dziś okolicznościach zginął Grzegorz Przemyk.

1984 – Premiera filmu Seksmisja.

1999 – W Alei Gwiazd w Łodzi odsłonięto gwiazdę Bogumiła Kobieli.

2004 – Premier Marek Belka wygłosił exposé sejmowe.

Wydarzenia na świecie

Izraelscy żołnierze podnoszą flagę w zajętym Ejlat

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
14 maja

1027 – Henryk II został koronowany vivente rege w katedrze w Reims na króla Francji.

1097 – I wyprawa krzyżowa: rozpoczęło się oblężenie Nikei.

1264 – II wojna baronów w Anglii: bitwa pod Lewes.

1450 – Armia turecka rozpoczęła oblężenie albańskiej twierdzy Kruja.

1509 – Wojny włoskie: siły francuskie pokonały Wenecjan w bitwie pod Agnadello.

1541 – Została erygowana diecezja Lima.

1560 – Zwycięstwem Turków zakończyła się bitwa o Dżerbę. Flota chrześcijańska utraciła 60 okrętów i 20 tys. ludzi.

1607 – Założono Jamestown (Wirginia), pierwszą stalą osadę angielską w Ameryce Północnej.

1608 – W niemieckim Auhausen została zawiązana Unia Ewangelicka.

1610 – Katolicki fanatyk François Ravaillac zasztyletował w Paryżu króla Henryka IV.

1643 – Ludwik XIV został królem Francji.

1692 – Została utworzona prowincja Massachusetts Bay.

1747 – Wojna o sukcesję austriacką: flota brytyjska pokonała Francuzów w I bitwie pod Finisterre.

1796 – Edward Jenner pierwszy raz zaszczepił 8-letniego chłopca wirusami ospy krowianki, uzyskując dzięki temu jego odporność na wirusy ospy prawdziwej.

1804 – USA: rozpoczęła się ekspedycja Lewisa i Clarka, która jako pierwsza dotarła drogą lądową do wybrzeży Pacyfiku.

1858 – John McDouall Stuart rozpoczął pierwszą podróż przez Australię, od południowego wybrzeża do brzegów Pacyfiku na północy.

1864 – We Francji spadł meteoryt Orgueil.

1889 – W Paryżu odbyła się prapremiera opery Esclarmonde Julesa Masseneta.

1890 – Papież Leon XIII zatwierdził Zgromadzenie Księży Misjonarzy Saletynów.

1892 – Założono holenderski klub piłkarski Vitesse Arnhem.

1899 – W Montevideo założono Club Nacional de Football.

1900 – Otwarto II Letnie Igrzyska Olimpijskie w Paryżu.

1908 – Bracia Wright odbyli pierwszy lot samolotowy z pasażerem.

1912 – Chrystian X został królem Danii.

1913 – Gubernator stanu Nowy Jork, William Sulzer wydał zgodę na założenie Fundacji Rockefellera.

1926 – Zakończył się lot sterowca Norge ze Spitsbergenu na Alaskę nad Biegunem Północnym.

1930 – W stanie Nowy Meksyk utworzono Park Narodowy Carlsbad Caverns.

1938 – Chile wystąpiły z Ligi Narodów.

1939 – Peruwianka Lina Medina w wieku 5 lat, 7 miesięcy i 21 dni została najmłodszą matką w historii medycyny.

1940 – II wojna światowa:

Po zbombardowaniu Rotterdamu skapitulowała Holandia.

W Norwegii został zatopiony przez niemieckie lotnictwo statek pasażerski MS Chrobry.

Zakończyła się Bitwa o Afsluitdijk.

1943:

Japoński okręt podwodny zatopił australijski okręt szpitalny AHS Centaur; zginęło 299 osób.

W Sielcach nad Oką sformowano 1. Dywizję Piechoty im. Tadeusza Kościuszki.

1945:

Płynący do Japonii z ładunkiem 560 kg tlenku uranu niemiecki okręt podwodny U-234 poddał się na Atlantyku Amerykanom.

W wyniku amerykańskiego nalotu bombowego spłonął zamek w japońskiej Nagoi.

1948 – Proklamowano państwo Izrael. Wybuchła pierwsza wojna izraelsko-arabska.

1955 – Amerykanie przeprowadzili na Pacyfiku operację "Wigwam", mającą na celu sprawdzenie podatności okrętów podwodnych na atak nuklearny.

1962 – Odbył się ślub księcia Jana Karola i księżniczki greckiej i duńskiej Zofii, późniejszej hiszpańskiej pary królewskiej.

1963 – Kuwejt wstąpił do ONZ.

1966 – Założono chilijski klub piłkarski Deportes Antofagasta.

1970:

Frakcja Czerwonej Armii odbiła z więzienia Andreasa Baadera.

Stolica Dagestanu Machaczkała została znacznie uszkodzona w wyniku trzęsienia ziemi.

1972 – Przed Teatrem Miejskim w Kownie 19-letni Romas Kalanta dokonał samospalenia w proteście przeciwko radzieckiej okupacji Litwy.

1973 – Wystrzelono na orbitę pierwszą amerykańską załogową stację kosmiczną Skylab.

1978 – W Mendozie otwarto Stadion Malvinas Argentinas.

1979 – Terroryści z OWP zdetonowali bombę ukrytą w koszu na śmieci w izraelskiej Tyberiadzie. Zginęły 2 osoby, a 32 zostały ranne.

1981 – Dumitru Prunariu na pokładzie Sojuza 40 jako pierwszy Rumun odbył lot kosmiczny.

1983 – Na Sycylii wybuchł wulkan Etna.

1985 – W ataku Tamilskich Tygrysów na święte miejsce buddystów w Anuradhapura na Sri Lance zginęło 146 Syngalezów.

1987:

Pułkownik Sitiveni Rabuka dokonał bezkrwawego zamachu stanu na Fidżi, odsuwając od władzy premiera Timociego Bavadrę.

W Monako rozpoczęły się II Igrzyska Małych Państw Europy.

1992 – Janez Drnovšek został premierem Słowenii.

1993 – Estonia, Litwa i Słowenia zostały przyjęte do Rady Europy.

1994 – Bakili Muluzi wygrał pierwsze demokratyczne wybory prezydenckie w Malawi.

1995:

XIV Dalajlama uznał sześcioletniego Gendun Czokji Nimę za jedenaste wcielenie Panczenlamy.

Biało-czerwono-biała flaga Białorusi została w wyniku referendum zastąpiona sztandarem nawiązującym do czasów BSRR.

Urzędujący prezydent Prezydent Argentyny Carlos Menem został wybrany na drugą kadencję

1999 – Malam Bacai Sanhá został prezydentem Gwinei Bissau.

2002 – Urzędujący prezydent Sierra Leone Ahmad Tejan Kabbah został wybrany na drugą kadencję.

2004 – Duński następca tronu książę Fryderyk poślubił Australijkę Mary Elizabeth Donaldson.

2005 – Demokratyczna Partia Postępowa wygrała wybory do konstytuanty na Tajwanie.

2006 – René Préval został po raz drugi prezydentem Haiti.

2009 – Europejska Agencja Kosmiczna wystrzeliła z kosmodromu w Gujanie Francuskiej Kosmiczne Obserwatorium Herschela i satelitę Planck.

2010 – Rozpoczęła się misja STS-132 wahadłowca Atlantis.

Urodzili się

1316 – Karol IV Luksemburski, król rzymski, król Czech, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (zm. 1378)

1553 – Małgorzata de Valois, królowa Francji, żona Henryka IV (zm. 1615)

1666 – Wiktor Amadeusz II, książę Sabaudii, król Sycylii i Sardynii (zm. 1732)

1699 – Hans Joachim von Ziethen, pruski generał kawalerii (zm. 1786)

1759 – Alojzy I, książę Liechtensteinu (zm. 1805)

1771 – Robert Owen, walijski polityk (zm. 1858)

1814 – Szymon Berneux, francuski misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (zm. 1866)

1832 – Rudolf Lipschitz, niemiecki matematyk (zm. 1903)

1852 – Jan Żarnowski, polski działacz państwowy, prezes Najwyższej Izby Kontroli (zm. 1926)

1867 – Adam Stefan Sapieha, książę, polski duchowny katolicki, kardynał, biskup i arcybiskup krakowski (zm. 1951)

1872 – Zofia Kirkor-Kiedroniowa, polska działaczka społeczna (zm. 1952)

1884

Claudius Dornier, niemiecki konstruktor samolotów, pionier lotnictwa (zm. 1969)

Paweł Błoński, rosyjski pedagog i psycholog (zm. 1941)

1897 – Sidney Bechet, amerykański saksofonista, klarnecista jazzowy, kompozytor (zm. 1959)

1905:

Jean Daniélou, francuski teolog, kardynał, jezuita, pionier odnowy teologii katolickiej (zm. 1974)

Ary Sternfeld, rosyjski teoretyk kosmonautyki pochodzenia polskiego (zm. 1980)

Nikołaj Tichonow, radziecki polityk, premier ZSRR (zm. 1997)

1907 – Vicente Enrique y Tarancón, hiszpański duchowny katolicki, kardynał (zm. 1994)

1910:

Stanisław Maciaszczyk, polski inżynier elektryk, propagator turystyki (zm. 1977)

Opilio Rossi, włoski duchowny katolicki, kardynał (zm. 2004)

1916 – Lance Dossor, australijski pianista, laureat Konkursu Chopinowskiego (zm. 2005)

1918:

James Gordon Bennett, amerykański dziennikarz i wydawca prasowy, entuzjasta sportu (ur. 1841)

Marie Smith, amerykańska językoznawczyni, ostatnia osoba posługująca się językiem eyak (zm. 2008)

1921 – Stanisław Jasiukiewicz, polski aktor (zm. 1973)

1922:

Sinan Hasani, polityk kosowski, serbski i jugosłowiański, prezydent Jugosławii (zm. 2010)

Franjo Tuđman, chorwacki generał, polityk, prezydent Chorwacji (zm. 1999)

1925 – Yuval Neeman, izraelski polityk, fizyk (zm. 2006)

1927 – Wacław Świerzawski, polski duchowny katolicki, biskup sandomierski

1928:

Władysław Hasior, polski rzeźbiarz (zm. 1999)

Henry McGee, brytyjski aktor (zm. 2006)

1930 – Barbara Horawianka, polska aktorka

1932 – Ewa Rzetelska-Feleszko, polska językoznawczyni, onomasta (zm. 2009)

1933 – Laszlo Kovacs, węgierski operator filmowy (zm. 2007)

1936:

Bobby Darin, amerykański piosenkarz (zm. 1973)

Richard John Neuhaus, amerykański kapłan, pisarz, publicysta, działacz społeczny (zm. 2009)

1938 – Elżbieta Czyżewska, polska aktorka (zm. 2010)

1939 – Gerardo Medina, Peruwiańczyk, syn Liny Mediny, najmłodszej matki w historii medycyny (zm. 1979)

1940:

Sir Chay Blyth, szkocki żeglarz

Marta Lipińska, polska aktorka

1941 – Habib Galhia, tunezyjski bokser (zm. 2011)

1942:

Walerij Brumel, rosyjski lekkoatleta, skoczek wzwyż (zm. 2003)

Eugeniusz Get-Stankiewicz, polski rzeźbiarz, grafik (zm. 2011)

1943:

Jack Bruce, brytyjski wokalista i basista zespołu The Cream, kompozytor

Ólafur Ragnar Grímsson, islandzki polityk, prezydent Islandii

1944:

Francesca Annis, brytyjska aktorka

George Lucas, amerykański reżyser, scenarzysta filmowy

1945:

Władysław Ardzinba, abchaski polityk, prezydent Abchazji (zm. 2010)

Yochanan Vollach, izraelski piłkarz

1947 – Karin Struck, niemiecka pisarka (zm. 2006)

1948 – Bob Woolmer, brytyjski gracz, trener krykieta (zm. 2007)

1951 – Roman Nikolski, polski reżyser filmowy

1952:

David Byrne, muzyk amerykański

Robert Zemeckis, amerykański reżyser, pisarz

1953:

Norodom Sihamoni, król Kambodży

Waldemar Szarek, polski operator, reżyser filmowy

1954 – Jerzy Kawalec, polski basista zespołu Krzak (zm. 2003)

1955 – Jarosław Pietras, polski polityk, dyplomata

1956 – Piotr Ikonowicz, polski polityk, dziennikarz

1958 – Andrzej Grubba, polski tenisista stołowy (zm. 2005)

1959 – Steve Hogarth, brytyjski wokalista zespołu Marillion

1961:

Tim Roth, brytyjski aktor, reżyser filmowy

Paweł Zuchniewicz, polski dziennikarz, pisarz

1962:

Ian Astbury, brytyjski wokalista grupy The Cult

Renata Polverini, włoska polityk

Jerzy Sosnowski, polski pisarz, dziennikarz

Jan Urban, polski piłkarz, trener piłkarski

1964 – Eric Peterson, amerykański muzyk, kompozytor, instrumentalista

1965 – Eoin Colfer, irlandzki pisarz

1966 – Mike Inez, amerykański basista grupy Alice in Chains

1967 – Rafał Barycz, polski architekt

1968 – Piotr Gulczyński, polski specjalista ds. reklamy, aktor niezawodowy, uczestnik I edycji reality show Big Brother

1969:

Cate Blanchett, australijska aktorka

Wojciech Tkacz, polski bramkarz hokejowy

1971:

Monika Ambroziak, polska aktorka, piosenkarka

Sofia Coppola, amerykańska aktorka, scenarzystka i reżyser filmowa

Zbigniew Kaleta, polski aktor

Krzysztof Kwiatkowski, polski polityk

Małgorzata Wyszyńska, polska dziennikarka

1972 – Gabriel Mann, amerykański aktor

1973:

Shanice, amerykańska piosenkarka

Indira Varma, brytyjska aktorka

1974 – Piotr Majchrzak, polski kompozytor

1975 – Chris Kramer, kanadyjski aktor

1976:

Sebastian Karpiel-Bułecka, polski skrzypek i wokalista zespołu Zakopower

Martine McCutcheon, brytyjska aktorka, piosenkarka

1977:

Anca Barna, niemiecka tenisistka

Brian Priske, duński piłkarz

Gosia Stępień, polska piosenkarka, wokalistka jazzowa

1978:

Jean Dolabella, brazylijski perkusista grupy metalowej Sepultura

Lee McCulloch, szkocki piłkarz

1979:

Mickaël Landreau, francuski piłkarz, bramkarz

Clinton Morrison, irlandzki piłkarz

Carlos Tenorio, ekwadorski piłkarz

1980:

Zdeněk Grygera, czeski piłkarz

Mervana Jugić-Salkić, bośniacka tenisistka

Monika Mrozowska, polska aktorka

1981 – Sarbel – grecko-cypryjski piosenkarz

1983:

Anahí, meksykańska aktorka

María Emilia Salerni, argentyńska tenisistka

Amber Tamblyn, amerykańska aktorka

1984:

Rafał Augustyn, polski chodziarz

Anna Werblińska, polska siatkarka

Mark Zuckerberg, amerykański przedsiębiorca, programista komputerowy, założyciel Facebooka

1986 – Shelley Glover, amerykańska narciarka alpejska (zm. 2004)

1987 – Ben Woollaston, snookerzysta angielski

1989 – Arthur Pauli, austriacki skoczek narciarski

1990 – Monika Martałek, polska siatkarka

1993:

Miranda Cosgrove, amerykańska aktorka i piosenkarka

Kristina Mladenovic, francuska tenisistka

Zmarli

1313 – Bolko I opolski, książę opolski, niemodliński i strzelecki (ur. 1254/1258)

1608 – Karol III Wielki, książę Lotaryngii (ur. 1543)

1610 – Henryk IV Burbon, król Francji (ur. 1553)

1643 – Ludwik XIII Burbon, król Francji i Nawarry (ur. 1601)

1761 – Thomas Simpson, angielski matematyk (ur. 1710)

1856 – Teodora Guérin, francuska zakonnica, założycielka Sióstr Opatrzności, święta katolicka (ur. 1798)

1888 – Jan Ignacy Korytkowski, polski historyk, archiwista, bibliotekarz, biskup-nominat pomocniczy gnieźnieński (ur. 1824)

1893 – Ernst Eduard Kummer, niemiecki matematyk (ur. 1810)

1912 – August Strindberg, szwedzki pisarz (ur. 1849)

1918 – James Gordon Bennett Jr., amerykański dziennikarz, wydawca prasowy (ur. 1841)

1919 – Henry John Heinz, amerykański twórca znanej marki keczupu (ur. 1844)

1923 – Charles de Freycinet, francuski polityk, premier Francji (ur. 1828)

1927 – Jan Michejda, polski prawnik, działacz narodowy (ur. 1853)

1930 – Władysław Orkan, polski pisarz (ur. 1875)

1940 – Emma Goldman, rosyjsko-amerykańska anarchistka pochodzenia żydowskiego (ur. 1869)

1943 – Henri La Fontaine, belgijski prawnik, laureat Pokojowej Nagrody Nobla (ur. 1854)

1954 – Heinz Guderian, niemiecki generał (ur. 1888)

1971 – Irena Kuczborska, polska grafik (ur. 1908)

1972 – Romas Kalanta, bohater narodowy Litwy (ur. 1953)

1973 – Bohdan Arct, polski pilot, pisarz (ur. 1914)

1975 – Oskar Hammelsbeck, niemiecki pedagog (ur. 1899)

1976 – Keith Relf, brytyjski muzyk zespołu The Yardbirds (ur. 1943)

1983 – Fiodor Abramow, rosyjski pisarz (ur. 1920)

1983 – Grzegorz Przemyk, polski uczeń, syn poetki Barbary Sadowskiej, zamordowany przez Milicję Obywatelską (ur. 1964)

1984 – Andrzej Babiński, polski poeta (ur. 1938)

1987 – Rita Hayworth, amerykańska aktorka pochodzenia hiszpańskiego i irlandzkiego (ur. 1918)

1988 – Willem Drees, holenderski polityk (ur. 1886)

1988 – Nikołaj Makarow, radziecki konstruktor broni strzeleckiej (ur. 1914)

1991 – Bożena Rogalska, polska aktorka (ur. 1952)

1998 – Frank Sinatra, amerykański piosenkarz (ur. 1915)

2000 – Keizō Obuchi, japoński polityk, premier (ur. 1937)

2003 – Dame Wendy Hiller, angielska aktorka (ur. 1912)

2003 – Robert Stack, amerykański aktor (ur. 1919)

2004 – Jesús Gil, hiszpański działacz sportowy (ur. 1933)

2004 – Torsten Johansson, szwedzki tenisista (ur. 1920)

2006 – Magda Leja, polska pisarka, autorka utworów dla dzieci (ur. 1935)

2006 – Bruce Merrifield, amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1921)

2007 – Jean Saubert, amerykańska narciarka alpejska (ur. 1942)

2008 – Roman Wapiński, polski historyk, promotor pracy magisterskiej Donalda Tuska (ur. 1931)

2011 – Teuvo Laukkanen, fiński biegacz narciarski (ur. 1919)

Przypisy

Dzień Farmaceuty. – Wojewódzkie Centrum Zdrowia Publicznego w Łodzi
Chronologiczny spis informacji o świętych i błogosławionych. na brewiarz.katolik.pl
Żywoty Świętych.