14 marca - Polski Serwis Naukowy

14 marca jest 73. (w latach przestępnych 74.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 292 dni.

Saint Lucia – państwo w Ameryce Środkowej na Morzu Karaibskim, na wyspie o tej samej nazwie należącej do archipelagu Wysp Zawietrznych, części Małych Antyli.

Narodowy socjalizm (z pewnymi elementami wewnętrznej polityki . Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945. Ideologami narodowego socjalizmu byli: Adolf Hitler (Mein Kampf) oraz Alfred Rosenberg i Joseph Goebbels.

Święta

imieniny obchodzą: Afrodyzja, Afrodyzjusz, Afrodyzy, Bożeciecha, Eutychiusz, Ewa, Fawila, Jakub, Jarmiła, Leon, Leona, Łazarz, Matylda, Piotr i Pamela.

Andora – Święto Konstytucji

Estonia – Dzień Języka Estońskiego

Korea Południowa, Japonia – Biały Dzień

Tajlandia – Święto Słoni

międzynarodowe

Międzynarodowy Dzień Sprzeciwu Wobec Tam ang. International Anti-Dam Day (koordynowany przez International Rivers Network z USA, w Polsce przez Klub Gaja)

Dzień Liczby Pi (π)

wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

św. Ewa z Leodium

św. Leobin, Lubin (zm. 14 marca ok. 557; biskup Chartres)

św. Matylda (królowa Niemiec)

Wydarzenia w Polsce

1440 – w Kwidzynie zawiązano Związek Pruski.

1570 – opracowano konstytucje (statuty Karnkowskiego) regulujące sprawy władztwa Polski nad Bałtykiem. Akcentowały one zwierzchnie prawa nad Gdańskiem króla Polski i Korony, a dopiero na dalszym miejscu wymieniały uprawnienia władz gdańskich. Władze Gdańska protestowały, gdyż statuty były sprzeczne z przywilejami Gdańska.

1633 – król Władysław IV Waza uznał formalnie kościół prawosławny na ziemiach polskich.

1745 – w warszawskim kościele Świętego Krzyża odbył się chrzest Kazimierza Pułaskiego.

1813 – Wasyl Łanskoj został generałem-gubernatorem Księstwa Warszawskiego.

1905 – założono angielski klub piłkarski Chelsea F.C.

1919 – utworzono Instytut Wojskowo-Techniczny.

1924 – Rada Ligi Narodów przyznała Polsce teren na półwyspie Westerplatte, u ujścia kanału portowego do morza, naprzeciw przedmieścia Nowy Port.

1928 – prezydent Ignacy Mościcki wydał dekret o Prawie lotniczym.

1938 – ustanowiono herb Chorzowa.

1943 – zakończyła się likwidacja krakowskiego getta.

1946 – 5 górników zginęło w pożarze w KWK "Jan Kanty" w Jaworznie.

1947 – zmieniono nazwę miasta i gminy Rychwałd na Bogatynia.

1948:

w swoim debiucie w pierwszej lidze Widzew Łódź pokonał Lecha Poznań 4:3.

założono Muzeum Północno-Mazowieckie w Łomży.

1952 – premiera filmu Młodość Chopina w reżyserii Aleksandra Forda.

1964 – Antoni Słonimski złożył w kancelarii premiera tzw. List 34 w sprawie ograniczenia cenzury.

1970:

Piotr Olszowy, domniemany "wampir z Zagłębia", zamordował żonę i dzieci po czym podpalił siebie i dom.

w Teatrze Wielkim w Łodzi odbyła się prapremiera baletu Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków z muzyką Bogdana Pawłowskiego.

1978 – premiera filmu Pasja w reżyserii Stanisława Różewicza.

1980 – w pobliżu warszawskiego lotniska Okęcie doszło do katastrofy lecącego z Nowego Jorku samolotu PLL LOT Ił-62 "Mikołaj Kopernik"; zginęło 87 osób.

1983 – premiera filmu Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny w reżyserii Janusza Majewskiego.

1985:

uchwalono ustawę o Państwowej Inspekcji Sanitarnej,

ustanowiono odznaczenie państwowe Krzyż Oświęcimski.

1986 – premiera filmu Sezon na bażanty w reżyserii Wiesława Saniewskiego.

1990 – Główny Urząd Statystyczny ogłosił, że inflacja w ciągu dwunastu miesięcy wyniosła 1360 procent (najwyższa wartość wskaźnika w historii Polski).

1997:

premiera filmu Deszczowy żołnierz w reżyserii Wiesława Saniewskiego.

w Krakowie śmiertelnie pobito studenta Uniwerstetu Jagiellońskiego Michała Łyska, który zmarł dwa dni później.

2003 – uchwalono ustawę o stopniach i tytułach naukowych.

2007 – został zlikwidowany urząd Rzecznika Interesu Publicznego.

Wydarzenia na świecie

Papież Pius VII na portrecie Jacques-Louis Davida

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
14 marca

190 p.n.e. – zaćmienie Słońca obserwowane w Rzymie.

1489 – królowa Cypru Katarzyna Cornaro sprzedała wyspę Republice Weneckiej.

1590 – VIII wojna z hugenotami: hugenoci pokonali w bitwie pod Ivry wojska Ligi Katolickiej.

1653 – I wojna angielsko-holenderska: zwycięstwo floty holenderskiej w bitwie pod Livorno.

1741 – otwarto wiedeński Burgtheater.

1794 – Eli Whitney opatentował odziarniarkę.

1800 – Pius VII został wybrany 251. papieżem.

1844 – Carlos Antonio López został zaprzysiężony na pierwszego prezydenta Paragwaju.

1871 – w Fomenie (Ghana) podpisano traktat pokojowy po zakończeniu II wojny Brytyjczyków z Aszanti.

1897 – odbyło się pierwsze wykonanie hymnu Gwatemali.

1898 – założono szwajcarski klub piłkarski BSC Young Boys.

1915 – I wojna światowa: ścigany od czasu bitwy pod Falklandami 8 grudnia 1914 roku, niemiecki krążownik SMS Dresden został przechwycony przez krążowniki brytyjskie i zmuszony do samozatopienia koło chilijskiego archipelagu Juan Fernández.

1917 – I wojna światowa: Chiny zerwały stosunki dyplomatyczne z Niemcami.

1920 – w plebiscycie terytorialnym w południowym Szlezwiku 80% głosujących opowiedziało się za przynależnością do Niemiec.

1927 – założono amerykańskie linie lotnicze Pan Am.

1937 – papież Pius XI ogłosił encyklikę Mit brennender Sorge, dotyczącą sytuacji kościoła w III Rzeszy i potępiającą narodowy socjalizm.

1939 – Słowacja proklamowała niepodległość i odłączyła się od Czech (rozpad Czechosłowacji).

1942 – król Włoch Wiktor Emanuel III ustanowił Order Orła Rzymskiego.

1945:

na wiadukt w niemieckim Bielefeld zrzucono raz pierwszy brytyjską 10-tonową bombę burzacą Grand Slam.

powstały linie lotnicze TAP Portugal.

1946 – została uchwalona Konstytucja Albanii.

1947 – podpisano Unię Celną Beneluksu.

1951 – wojna koreańska: wojska ONZ ponownie zajęły Seul.

1954 – polskie partie polityczne w Wielkiej Brytanii podpisały Akt zjednoczenia narodowego.

1957 – podczas podchodzenia do lądowania w Manchesterze rozbił się brytyjski samolot Vickers Viscount; zginęły 22 osoby, w tym 2 na ziemi.

1958 – dokonano oblotu radzieckiego samolotu transportowego An-14.

1964 – Jack Ruby został skazany na dożywocie za zabójstwo domniemanego zabójcy Johna Fitzgeralda Kennedy'ego, Lee Harveya Oswalda.

1970 – w japońskiej Osace otwarto wystawę światową Expo'70.

1972 – samolot Sud Aviation Caravelle, należący do duńskich linii Sterling Airways, rozbił się w górach w okolicy miasta Kalba w Zjednoczonych Emiratach Arabskich; zginęło 112 osób.

1973 – Liam Cosgrave został premierem Irlandii.

1976 – Egipt wypowiedział traktat o przyjaźni i współpracy z ZSRR z 1971 roku.

1978 – izraelska armia zajęła południowy Liban (operacja "Litani").

1979:

premiera musicalu filmowego Hair.

w katastrofie jordańskiego Boeinga 727 w stolicy Kataru Ad-Dauha zginęło 45 osób.

1984 – w Belfaście przewodniczący Sinn Féin Gerry Adams został poważnie postrzelony podczas próby zamachu na jego życie.

1986 – europejska sonda kosmiczna Giotto zbliżyła się do Komety Halleya na odległość 596 km.

1987 – w słoweńskiej Planicy Piotr Fijas ustanowił niepobity przez kolejne 7 lat rekord świata w długości skoku narciarskiego (194 m).

1988 – w pobliżu spornych Wysp Spratly na Morzu Południowochińskim doszło do wietnamsko-chińskiej bitwy morskiej. Śmierć poniosło 6 marynarzy chińskich i 64 wietnamskich.

1993 – w referendum ogólnokrajowym została przyjęta Konstytucja Andory.

1995:

leżące w północnej Afryce hiszpańskie miasta Ceuta i Melilla uzyskały autonomię.

Norman Thagard został pierwszym amerykańskim astronautą wystrzelonym w kosmos na pokładzie rosyjskiego statku (Sojuz TM-21).

1998 – w Iranie miało miejsce trzęsienie ziemi o sile 6,9 w skali Richtera.

2002 – podpisano porozumienie o utworzeniu federacji Serbii i Czarnogóry.

2004:

socjaliści wygrali wybory parlamentarne w Hiszpanii.

Władimir Putin został ponownie wybrany prezydentem Federacji Rosyjskiej.

2005 – cedrowa rewolucja: w stolicy Libanu Bejrucie odbyła się kilkusettysięczna demonstracja przeciwko obecności w kraju wojsk syryjskich.

2006 – w Czadzie grupa wojskowych rebeliantów usiłowała dokonać zamachu stanu.

2008: