14 września - Polski Serwis Naukowy

14 września jest 257. (w latach przestępnych 258.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 108 dni.

James Fenimore Cooper - powieściopisarz amerykański ( ur. 15 września 1789 w Burlington w stanie New Jersey, zm. 14 września 1851 w Cooperstown w stanie Nowy Jork), autor znanych powieści przygodowych i awanturniczych.

Wielki mistrz – tytuł nadawany przełożonemu w większości zakonów rycerskich (np. w zakonie templariuszy, zakonie joannitów), naczelnikowi niektórych organizacji religijnych bądź para-religijnych (np. masońskich) oraz przewodniczącemu kapituły niektórych orderów (np. Order Krzyża Ziemi Maryjnej). Wielki mistrz posiadał szerokie kompetencje w sprawach dotyczących zakonu lub bractwa jako całości. Stanowisko wielkiego mistrza było obsadzane w drodze wyboru spośród członków danej organizacji.

Święta

imieniny obchodzą: Albert, Bernard, Jan, Matern, Piotr, Racigniew, Radomira, Salustia, Siemomysł, Szymon, Wiktor.

Autokefaliczny Kościół Prawosławny – początek Nowego Roku Kościelnego 7520 (na rok 2011) od stworzenia świata

Nikaragua – Rocznica bitwy pod San Jacinto

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

Podwyższenie Krzyża Świętego

bł. Albert Avogadro (biskup, patriarcha Jerozolimy) (karmelitański święty)

św. Jan Dufresse (jeden ze 120 męczenników chińskich)

św. Maternus z Kolonii (biskup)

Wydarzenia w Polsce

1309 – Zamek w Malborku został siedzibą wielkiego mistrza krzyżackiego, a Malbork stolicą państwa zakonnego.

1557 – Zawarto układ w Pozwolu między Polską, Litwą a zakonem inflanckim (kawalerów mieczowych) przeciwko Wielkiemu Księstwu Moskiewskiemu.

1660 – Wojna polsko-rosyjska: rozpoczęła się bitwa pod Lubarem.

1763 – Na Śląsk władze pruskie wprowadziły ustawy germanizacyjne.

1769 – Konfederacja barska:

Bitwa pod Radominem.

Bitwa pod Tarpnem.

1788 – Odsłonięto pomnik Jana III Sobieskiego w Warszawie.

1897 – Powstała KWK "Chwałowice" w Rybniku.

1900 – Manewry wojskowe z udziałem cesarza Austrii Franciszka Józefa w okolicach Krosna.

1922 – W Poznaniu założono Wielkopolski Klub Bokserski.

1923 – Rozpoczął działalność Teatr Nowy w Poznaniu.

1929 – Utworzono Centrolew.

1939 – Kampania wrześniowa:

Władze Rumunii wyraziły zgodę na przewiezienie przez swoje terytorium złota z rezerw Banku Polskiego.

Zakończyła się obrona Przemyśla.

Zamknęło się niemieckie okrążenie wokół Warszawy.

1944:

45. dzień powstania warszawskiego – natarcie oddziałów niemieckich na Górny Czerniaków.

Oddziały Armii Czerwonej wraz z 1. Dywizją Piechoty LWP im. T. Kościuszki zdobywały warszawską Pragę, wypierając z niej wojska niemieckie.

1964 – Premiera filmu Prawo i pięść.

1972 – Polska nawiązała stosunki dyplomatyczne z RFN.

1986 – Katastrofa kolejowa w Łochowie, w wyniku której zginęły 2 osoby, a 7 zostało rannych.

1993 – Airbus A320 linii Lufthansa rozbił się podczas lądowania na lotnisku Warszawa-Okęcie. Zginął jeden członek załogi oraz jeden pasażer, a 45 osób zostało rannych.

2001 – Premiera filmu Quo vadis.

2003 – Cezary Zamana wygrał 60. Tour de Pologne.

2005 – Włodzimierz Cimoszewicz wycofał się ze startu w wyborach prezydenckich.

2009 – Ukazał się pierwszy numer Dziennika Gazeta Prawna.

Wydarzenia na świecie

Prezydent USA Theodore Roosevelt w stroju masońskim

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
14 września

81 – Domicjan został cesarzem rzymskim.

1115 – Zwycięstwo krzyżowców nad Turkami seldżuckimi w bitwie pod Sarminem.

1180 – Wojna Genpei: bitwa pod Ishibashiyamą (Japonia).

1509 – W trzęsieniu ziemi w Konstantynopolu zginęło około 13 tys. osób.

1515 – Wojny włoskie: zwycięstwo wojsk francuskich nad szwajcarskimi w bitwie pod Marignano.

1607 – Po klęsce w wojnie dziewięcioletniej z Anglikami, 99 irlandzkich arystokratów wypłynęło z portu Rathmullan, udając się na emigrację do Hiszpanii.

1752 – Imperium Brytyjskie przyjęło kalendarz gregoriański.

1758 – Brytyjska wojna z Francuzami i Indianami: zwycięstwo Francuzów w bitwie o Fort Duquesne.

1793 – Wojska prusko-brunszwickie pokonały rewolucyjną armię francuską w bitwie pod Pirmasens.

1812 – Napoleon Bonaparte wkroczył do Moskwy, wybuchł pożar miasta.

1814 – Francis Scott Key napisał tekst pieśni Gwiaździsty Sztandar, będącej obecnie hymnem USA.

1829 – Rosja i Turcja zawarły pokój w Adrianopolu.

1847 – Wojna amerykańsko-meksykańska: wojska amerykańskie zajęły miasto Meksyk.

1901 – Zmarł ranny w zamachu z 6 września prezydent USA William McKinley. Dotychczasowy wiceprezydent Theodore Roosevelt został zaprzysiężony na 26. prezydenta.

1911 – Premier Rosji Piotr Stołypin został śmiertelnie postrzelony w Kijowie przez eserowca Dymitra Bogrowa i zmarł po 4 dniach.

1914 – I wojna światowa: bitwa pod Trindade między brytyjskim krążownikiem pomocniczym RMS Carmania i jego niemieckim odpowiednikiem SMS Cap Trafalgar, zakończona zatopieniem jednostki niemieckiej.

1917:

Rosja została ogłoszona republiką.

W Brazylii założono miasto Presidente Prudente.

1921 – Reprezentacja Hondurasu w piłce nożnej przegrała w swym pierwszym meczu na wyjeździe z Gwatemalą 1:10.

1923 – Miguel Primo de Rivera został dyktatorem Hiszpanii.

1930 – NSDAP z wynikiem 18 % zajęła drugie miejsce w wyborach do Reichstagu.

1934 – Założono linie lotnicze Aeroméxico.

1941 – W hiszpańskiej Maladze otwarto Stadion La Rosaleda.

1943 – Dobri Bożiłow został premierem Bułgarii.

1944 – Front zachodni: wojska amerykańskie wyzwoliły holenderskie Maastricht.

1946 – W referendum na Wyspach Owczych większość głosujących opowiedziała się za pozostaniem w unii z Danią.

1952 – Saëb Salam został premierem Libanu.

1954 – Na poligonie w Tocku pod Czkałowem (obecnie Orenburg) Armia Czerwona przeprowadziła manewry z użyciem bomby atomowej, narażając na napromieniowanie 45 tys. żołnierzy i więźniów.

1958 – Zwodowano holenderski transatlantyk SS Rotterdam.

1960 – Państwa eksportujące ropę naftową założyły OPEC.

1968 – Została wystrzelona radziecka sonda księżycowa Zond 5.

1970 – Papież Paweł VI podjął decyzję o rozwiązaniu Gwardii Palatyńskiej.

1975 – Elizabeth Ann Seton została pierwszą amerykańską świętą, kanonizowaną przez papieża Pawła VI.

1978 – Wystrzelono radziecką sondę Wenus Wenera 12.

1979 – Został obalony i zamordowany prezydent Afganistanu Nur Mohammed Taraki; nowym prezydentem został Hafizullah Amin.

1980 – Odsłonięto Pomnik Katyński w Toronto

1981 – Papież Jan Paweł II wydał encyklikę Laborem exercens.

1982 – Prezydent Libanu Beszir Dżemajel został zamordowany przez prosyryjskiego bojówkarza.

1986 – 5 osób zginęło, a 26 zostało rannych w zamachu bombowym w porcie lotniczym Kimpo w Seulu, dokonanym przez agentów północnokoreańskich.

1990 – Komunistyczna Partia Łotwy zmieniła nazwę na Łotewska Demokratyczna Partia Pracy.

1997 – W katastrofie kolejowej w środkowoindyjskim stanie Madhya Pradesh zginęło około 100 osób.

1998 – Jan Paweł II wydał encyklikę Fides et ratio.

1999 – Kiribati, Nauru i Tonga zostały przyjęte do ONZ.

2000:

Juan Antonio Samaranch przestał być po 20 latach przewodniczącym Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego.

Premiera systemu operacyjnego Windows Me.

2003:

Obywatele Estonii opowiedzieli się w referendum za przystąpieniem do Unii Europejskiej.

Obywatele Szwecji odrzucili w referendum możliwość zastąpienia korony szwedzkiej wspólną europejską walutą euro.

W wyniku wojskowego zamachu stanu został obalony prezydent Gwinei-Bissau Kumba Ialá.

2005:

Rozpoczął się Światowy Szczyt ONZ w Nowym Jorku.

W serii zamachów w Bagdadzie zginęło co najmniej 160 osób, a 570 zostało rannych.

2007:

Na mocy decyzji Benedykta XVI wyrażonej w motu proprio Summorum Pontificum z 7 lipca 2007 roku, przywrócona została możliwość sprawowania mszy św. w rycie trydenckim bez wcześniejszej zgody biskupa diecezjalnego.

Wystrzelono japońską sondę księżycową Kaguya.

2008:

Otwarto stadion Dnipro Arena w Dniepropetrowsku na Ukrainie.

W katastrofie lotu Aerofłot 821 w pobliżu Permu (Rosja) zginęło 88 osób.

2009 – Norweska Partia Pracy premiera Jensa Stoltenberga wygrała wybory parlamentarne.