15 Pułk Przeciwlotniczy - Polski Serwis Naukowy

15 Gołdapski Pułk Przeciwlotniczy (15 pplot) – oddział Wojsk Obrony Przeciwlotniczej Sił Zbrojnych RP (JW 4808).

W 1951 w garnizonie Ełk sformowany został 32 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej (JW 2313), według etatu Nr 2/133 o stanie 225 żołnierzy i 9 pracowników cywilnych. Dywizjon był organicznym pododdziałem artylerii przeciwlotniczej 18 Dywizji Piechoty. W grudniu 1956, w związku z rozformowaniem 18 DP, jednostka została rozwiązana. Na jej bazie zorganizowany został, według etatu Nr 4/132, 133 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej (JW 4808). Nowy oddział podporządkowany został dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego. Latem 1957 pułk przeformowany został w 50 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej, według etatu Nr 4/174. W maju 1963 jednostka dyslokowana została do garnizonu Gołdap i tam, w październiku, ponownie przeformowana w 133 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej, według etatu Nr 4/260.

Numer jednostki wojskowej - niepowtarzalny, czterocyfrowy numer jednostki wojskowej używany w Wojsku Polskim, w korespondencji służbowej i prywatnej od 1946 do chwili obecnej. W latach 1943-1945 instytucje i jednostki LWP posługiwały się pięciocyfrowymi numerami poczty polowej (Войсковая часть полевая почта) obowiązującymi w Armii Czerwonej.

2K12 Kub (w kodzie NATO SA-6 Gainful) – system kierowanych rakiet ziemia–powietrze opracowanych w ZSRR na początku lat 60., przeznaczony do obrony wojsk i obiektów przed środkami napadu powietrznego lecącymi z prędkością poddźwiękową i naddźwiękową na wysokości od 50 do 10000-14000 m i odległości od 3,5 do 24km.

30 września 1967 pułk przyjął dziedzictwo tradycji i historyczną nazwę 15 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej. Jednocześnie dzień 14 września ustanowiony został świętem pułku.

W 1980 jednostka przezbrojona została w zestawy rakietowe bliskiego zasięgu 2K12M2 "KUB M-2" i przeformowana na etat pułku rakiet przeciwlotniczych bliskiego zasięgu. Dwa lata później osiągnęła gotowość bojową i we wrześniu, w Kazachstanie, wykonała pierwsze strzelania.

W historii pułku niezmiernie ważnym stał się rok 1994. Wówczas jednostka przeformowana została w pułk przeciwlotniczy i podporządkowana dowódcy 15 Warmińsko-Mazurskiej Dywizji Zmechanizowanej. 4 sierpnia Minister Obrony Narodowej nadał pułkowi nazwę wyróżniającą Gołdapski i ustanowił dzień 7 maja dorocznym Świętem Pułku. 12 listopada oddział otrzymał sztandar ufundowany przez społeczeństwo regionu i miasta Gołdapi.

Ełk (dawniej Łek, niem. Lyck, lit. Lukas, ros. Лыкъ) – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim. Miasto jest stolicą Mazur i od 1 stycznia 1999 roku jest stolicą powiatu ełckiego.

Artyleria przeciwlotnicza – rodzaj artylerii przeznaczony do zwalczania celów powietrznych. Artyleria przeciwlotnicza może być również użyta do zwalczania lekko opancerzonych celów naziemnych oraz celów nawodnych. Obecnie w Wojsku Polskim (Wojska Lądowe) występują pułki artylerii przeciwlotniczej (jako samodzielne jednostki) oraz dywizjony artylerii przeciwlotniczej jako pododdziały brygad pancernych i zmechanizowanych. W Siłach Powietrznych występują trzy brygady i jeden pułk rakietowy obrony powietrznej

29 października 1996 rozwiązany został dywizjon szkolny – Okręgowa Szkoła Podoficerska i Szkoła Młodszych Specjalistów. 20 lipca 2000 pułk podporządkowany został dowódcy 1 Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej. 1 lipca 2004 oddział przeformowany został na nowy etat.

Z dniem 2 listopada 2002 15 Gołdapski Pułk Przeciwlotniczy przejął dziedzictwo i z honorem kontynuuje tradycje:

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej (SZ RP) inaczej Wojsko Polskie - siły i środki wydzielone przez państwo do zabezpieczenia jego interesów i prowadzenia walki zbrojnej

Sztandar – weksylium będące znakiem oddziału, stowarzyszenia, miasta, szkoły, instytucji itp. Składa się z płata i drzewca zakończonego głowicą. Płat posiada różne wzory na obu stronach, przeważnie obszyty jest frendzlą i przymocowany do drzewca skórzanym rękawem i ozdobnymi gwoździami. Pod głowicą wiązane są wstęgi i szarfy w barwach narodowych lub orderów i odznaczeń, którymi posiadacz sztandaru został odznaczony. Pod wstęgami mogą być mocowane odznaki odznaczeń. Sztandar, podobnie jak chorągiew, występuje w jednym egzemplarzu.

15 Baterii Motorowej Artylerii Przeciwlotniczej (1939)

8 Baterii Przeciwlotniczej 1 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej (1939)

1 Samodzielnego Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej (1943-1944)

1 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej (1944-1945)

1 Szkolnego Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej (1945-1946)

4 Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej (1951-1964)

1 Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej (1964-1967)

1 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej (1967-1995)

1 Modlińskiego Pułku Przeciwlotniczego (1966-2000)

15 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej 1 DAPlot. (1944-1945)

32 Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej 18 DP (1951-1956)

133 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej (1956-1957 i 1963-1967)

50 Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej (1957-1963)

Szkoły Podoficerów Artylerii Przeciwlotniczej nr 6 (1957-1973)

15 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej (1967-1994)

Dowódcy jednostki

Gołdap (niem. Goldap, lit. Geldapė) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie gołdapskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Gołdap, leży na terenie historycznej krainy Litwa Mniejsza. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. suwalskiego a w latach 1999-2001 do powiatu olecko-gołdapskiego. Siedziba władz powiatu gołdapskiego od 1 I 2002 r.

Jednostki przeciwlotnicze Wojska Polskiego - spis polskich związków operacyjnych, taktycznych, oddziałów i pododdziałów przeciwlotniczych: ich organizacja, geneza, podległość i przeformowania; miejsce stacjonowania.

kpt. Alojzy Chmiel (od X 1951)

kpt. Józef Krawczyński (od X 1953)

mjr Piotr Szutyk (od XI 1956)

ppłk Wacław Włosek (od V 1960)

mjr Władysław Hrycykiewicz (od XII 1962)

ppłk dypl. Zdzisław Świtała (od IV 1964)

ppłk Józef Piotrowski (od 22 VIII 1970)

ppłk dypl. Tadeusz Pypczyński (od 3 I 1976)

ppłk dypl. Józef Pado (od 29 X 1978)

ppłk dypl. Władysław Stecki (od 7 VIII 1986)

mjr dypl. Władysław Frydrych (od 12 XI 1992)

płk dypl. Zbigniew Banach (od 23 I 1998)

płk dypl. Jerzy Pałubiak (od 18 VII 2005)

płk dr Bogusław Musiał (od 1 X 2007)

Zobacz też

Jednostki przeciwlotnicze Wojska Polskiego

Źródła, bibliografia, linki zewnętrzne

Dziennik Rozkazów Ministra Obrony Narodowej z 1994.

Dziennik Urzędowy Ministra Obrony Narodowej z 2002.

Bogdan Winnicki, Powstanie i rozwój 15 Gołdapskiego Pułku Przeciwlotniczego, Gołdapski Portal Internetowy.

Wojska Obrony Przeciwlotniczej Wojsk Lądowych. Historia, tradycje i współczesność, oprac. zbiorowe pod redakcją Tadeusza Mirowskiego, Wydawnictwo WM Sp. z o.o., Warszawa 2003, ISBN 83-86194-31-6.

Obrona przeciwlotnicza w latach 80, Forum ogólnowojskowe "Bezpieczeństwo"