Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
RSS
Warto przeczytać:
Bitwa graniczna i wojna koalicyjnaBitwa graniczna z Niemcami została przegrana w ciągu kilku pierwszych dni. 3 września Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę III Rzeszy. Konflikt z Polską przekształcił się tym samym w wojnę światową. Wybuch wojny w krótkim cz...
Materski: Bitwa 1920 roku na lata zaważyła na losach PolskiBitwa Warszawska 1920 roku i sukces II Rzeczypospolitej w konfrontacji z bolszewikami na lata zaważył na losach Polski, a być może pozwolił też uniknąć zapaści cywilizacyjnej i politycznej, jeżeli chodzi o całą Europę - ocenia historyk prof. Wojciech Materski...
Bitwa Warszawska 1920 rokuW dniach 13-15 sierpnia 1920 r. na przedpolach Warszawy rozegrała się decydująca bitwa wojny polsko-bolszewickiej. Określana mianem "cudu nad Wisłą" i uznawana za 18. przełomową bitwę w historii świata zadecydowała o...
Reklama:
15 czerwca
Czy wiesz że...?Konstantin Balmont, ros. Константин Дмитриевич Бальмонт (ur. 15 czerwca 1867, zm. 23 grudnia 1942 w Noisy-le-Grand) – rosyjski poeta symbolista. Twórca m.in. przekładu poematu Dzwony Edgara Allana Poe, który posłużył za kanwę symfonii chóralnej Dzwony Rachmaninowa. Toruń ( niem. Thorn, łac. Thorunia, Torunium) – miasto w województwie kujawsko-pomorskim. Prawobrzeżna część miasta leży na Pomorzu, lewobrzeżna część położona jest na Kujawach. Miasto leży nad Wisłą i Drwęcą. Duży ośrodek gospodarczy, kulturalny i naukowy. Bitwa na Kosowym Polu – bitwa odbyła się w 1389 roku. Wojska tureckie dowodzone przez Murada I starły się w boju i zadały poważne straty Serbom oraz sojuszniczym wojskom słowiańskim pod wodzą księcia serbskiego Łazarza. Bitwa z militarnego punktu widzenia nie została rozstrzygnięta. Obie strony poniosły duże straty. Stratą dla wojsk słowiańskich była śmierć księcia Łazarza, który został natychmiast ogłoszony świętym męczennikiem. Pół wieku później, gdy Serbią rządzili despoci z rodu Brankoviciów, nastąpiło całkowite wchłonięcie Serbii przez państwo osmańskie. 15 czerwca jest 166. (w latach przestępnych 167.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 199 dni.
Święta
imieniny obchodzą: Abraham, Adelajda, Albertyna, Angelina, Benilda, Bernard, Dula, Edburga, Eutropia, Germana, Hezychiusz, Izolda, Jolanta, Leonida, Liba, Lotar, Oliwia, Placyda, Wisław, Wisława, Wit, Witold, Witolda i Witosław.
Dania – Dzień Flagi
międzynarodowe:
Światowy Dzień Praw Osób Starszych (od 2006 roku z inicjatywy organizacji zajmującej się walką ze znęcaniem się nad osobami starszymi)
Światowy Dzień Wiatru (Europejski Dzień Wiatru 2007-2008, paneuropejska kampania na rzecz promocji wiatru jako odnawialnego i czystego źródła energii, od 2009 Światowy Dzień Wiatru, ang. Global Wind Day)
Polska – Ogólnopolski Dzień Dogoterapii (od 2007 roku)
wspomnienia i święta w Kościele katolickim,, obchodzą:
bł. Albertyna Berkenbrock (dziewica i męczennica)
bł. Jolenta Helena (bł. Jolanta, księżna, zakonnica, siostra św. Kingi)
św. Wit (męczennik, jeden z czternastu Świętych Wspomożycieli)
Wydarzenia w Polsce
1418 – Książę Janusz I Starszy nadał Łomży prawa miejskie oparte na prawie chełmińskim.
1528 – W Toruniu otwarto mennicę królewską.
1794 – Insurekcja kościuszkowska: komendant Krakowa Ignacy Wieniawski bez walki poddał miasto Prusom.
1819 – Namiestnik Królestwa Polskiego Józef Zajączek zniósł wolność prasy i wprowadził cenzurę prewencyjną.
1863 – Powstanie styczniowe: porażka Polaków w bitwie pod Lututowem.
1914 – Rozpoczęła się wystawa motorów drobnoprzemysłowych we Lwowie.
1934 – Zabójstwo Bronisława Pierackiego.
1964 – Premiera filmu Żona dla Australijczyka.
1969 – W zderzeniu pociągu osobowego z lokomotywą pod Kościerzyną zginęło 7 osób, a 14 zostało rannych.
1974 – Ogłoszono amnestię.
2007 – Rozpoczął się VII zjazd gnieźnieński.
2009:
Jerzy Buzek wstąpił do Platformy Obywatelskiej.
Multi Lotek zmienił się w Multi Multi.
Wydarzenia na świecie
763 p.n.e. – Asyryjscy astrolodzy odnotowali zaćmienie Słońca.
923 – Doszło do bitwy pod Soissons podczas wojny domowej w królestwie Franków.
1094 – Hiszpański rycerz Cyd Waleczny wyzwolił Walencję spod panowania Almorawidów.
1184 – Król Norwegii Magnus V zginął w bitwie morskiej w fiordzie Sogne z pretendentem do tronu Sverre Sigurdssonem.
1215 – Król Anglii Jan bez Ziemi ustanowił Wielką Kartę Swobód.
1219 – Dannebrog, flaga Danii i najstarsza spośród używanych obecnie w Europie, spadła według legendy z nieba w czasie krucjaty duńskiego króla Waldemara II do Estonii.
1246 – Król Węgier Bela IV pokonał wojska księcia austriackiego Fryderyka Babenberga pod Litawą.
1389 – (lub 28 czerwca) klęska wojsk serbskich w bitwie na Kosowym Polu, zginął król Serbii Lazar I.
1502 – Krzysztof Kolumb odkrył Martynikę.
1520 – Papież Leon X wydał bullę Exsurge Domine, zawierająca potępienie poglądów i działań Marcina Lutra.
1673 – Wojna Francji z koalicją: druga bitwa morska pod Schooneveld.
1752 – Benjamin Franklin udowodnił, że piorun jest zjawiskiem elektrycznym.
1775 – Wojska rosyjskie rozpoczęły likwidację Siczy Zaporoskiej.
1800 – Stolicą Stanów Zjednoczonych został Waszyngton.
1804 – Weszła w życie 12. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, precyzująca zasady wyboru prezydenta przez Kolegium Elektorów.
1808:
Józef Bonaparte został królem Hiszpanii.
Początek oblężenia Saragossy.
1836 – Arkansas jako 25. stan dołączyło do Unii.
1844 – Charles Goodyear opatentował metodę wulkanizację kauczuku.
1877 – Henry Ossian Flipper został pierwszym w historii czarnoskórym absolwentem Akademii Wojskowej Stanów Zjednoczonych.
1888 – Wilhelm II Hohenzollern został cesarzem Niemiec i królem Prus,
1896 – 27 tysięcy osób zginęło w trzęsieniu ziemi na japońskiej wyspie Honsiu.
1904:
Pożar na statku spacerowym General Slocum, płynącym po East River w Nowym Jorku, spowodował śmierć 1021 osób, głównie kobiet i dzieci.
Wojna rosyjsko-japońska: zwycięstwo Japończyków w bitwie pod Delisi.
1909 – Na ulice Czeskich Budziejowic wyjechały pierwsze tramwaje elektryczne.
1915 – We Włoszech założono zgromadzenie zakonne paulistek.
1917 – Móric Esterházy został premierem Królestwa Węgier.
1918 – I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa nad Piawą.
1919 – W Irlandii zakończył się pierwszy nieprzerwany przelot Alcocka i Browna przez Atlantyk.
1920:
Uchwalono Konstytucję Estonii.
W Palestynie powstała żydowska organizacja paramilitarna Hagana.
1921 – Została przyjęta ustawowo flaga Łotwy.
1924 – Édouard Herriot został premierem Francji.
1928 – Uruchomiono komunikację tramwajową w ukraińskim Doniecku.
1932 – Wybuchła paragwajsko-boliwijska wojna o Chaco.
1934 – Na pograniczu stanów Karolina Północna i Tennessee utworzono Park Narodowy Great Smoky Mountains.
1937 – W Paryżu odbyła się premiera baletu Szach-mat Arthura Blissa.
1940 – Armia Czerwona zajęła Litwę.
1941 – II wojna światowa w Afryce: rozpoczęła się operacja Battleaxe, aliancka odsiecz dla oblężonego Tobruku.
1944 – Wojna na Pacyfiku: rozpoczęły się walki o archipelag Marianów.
1945 – Powstało czeskie studio produkujące filmy animowane Bratři v triku.
1954 – W Bazylei założono Unię Europejskich Związków Piłkarskich (UEFA).
1955 – W Jakucji odkryto jedno z największych złóż diamentowych na świecie Trubka Udacznaja.
1960:
Dokonano oblotu śmigłowca Mi-10.
Premiera filmu Garsoniera.
1961 – Izraelskie linie lotnicze El Al uruchomiły stałe połączenie z Nowym Jorkiem.
1964 – Została utworzona Grupa 77 skupiająca kraje rozwijające się.
1967 – Premiera filmu Parszywa dwunastka.
1969:
Georges Pompidou wygrał w II turze wybory prezydenckie we Francji.
Rozegrano mecz Hondurasu z Salwadorem, casus belli późniejszej wojny futbolowej.
1974 – W rozegranym w Stuttgarcie swym pierwszym meczu na piłkarskich mistrzostwach świata w piłce nożnej, Polska pokonała Argentynę 3:2.
1977:
Premiera filmu O jeden most za daleko.
W Hiszpanii odbyły się pierwsze od śmierci gen. Francisco Franco wybory parlamentarne.
1978 – Został wystrzelony Sojuz 29 z czwartą udaną misją załogową na stację Salut 6.
1979 – Premiera filmu Rocky II.
1981 – Ukazał się debiutancki album brytyjskiej grupy Duran Duran pt. Duran Duran.
1982 – Podczas piłkarskich mistrzostw świata w Hiszpanii padł najwyższy rezultat w historii turniejów finałowych (Węgry-Salwador 10:1).
1985:
Obraz Rembrandta Danae został w leningradzkim Ermitażu oblany kwasem i pocięty nożem przez szaleńca.
W Argentynie wprowadzono do obiegu nową walutę narodową – austral.
1987 – W Chile miała miejsce Operacja "Albania", znana też jako "masakra w Boże Ciało". Agenci pinochetowskiej CNI zamordowali 12 osób.
1991 – Na Filipinach wybuchł wulkan Pinatubo, wyrzucając słup popiołów na wysokość 7 kilometrów.
1994:
Izrael i Watykan nawiązały pełne stosunki dyplomatyczne.
Premiera filmu animowanego Król Lew.
1996 – 212 osób zostało rannych osób zostało rannych w wyniku dokonanego przez IRA zamachu bombowego w centrum Manchesteru.
1999:
Na Morzu Żółtym doszło do pierwszego od zawarcia rozejmu w 1953 roku krwawego starcia morskiego, w którym okręty południowokoreańskie zatopiły północnokoreańską łódź patrolową.
Rudolf Schuster został prezydentem Słowacji.
2001:
Otwarto drogowy Tunel Folgefonn w Norwegii o długości 11 150 m.
Powstała Szanghajska Organizacja Współpracy.
2002 – Wystartowała MTV Rumunia.
2004 – Ivan Gašparovič został prezydentem Słowacji.
2006 – 64 osoby zginęły w wybuchu miny pod autobusem na Sri Lance.
2007 – Salam Fajjad został premierem Autonomii Palestyńskiej.
2010 – Wystrzelono załogowy statek kosmiczny Sojuz TMA-19.
Urodzili się
1594 – Nicolas Poussin, francuski malarz (zm. 1665),
1690 – Jan Aleksander Lipski, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (zm. 1746)
1843 – Edvard Hagerup Grieg, norweski kompozytor, pianista, dyrygent (zm. 1907)
1846 – Leon Biliński, polityk polski, ekonomista, profesor i rektor Uniwersytetu Lwowskiego, minister skarbu (zm. 1923)
1867 – Konstantin Balmont, rosyjski poeta (zm. 1942)
1870 – Maud Barger-Wallach, amerykańska tenisistka (zm. 1954)
1902 – Max Rudolf, niemiecki kompozytor (zm. 1995)
1914 – Jurij Andropow, radziecki polityk, przywódca ZSRR (zm. 1984)
1915 – Thomas Huckle Weller, amerykański naukowiec, lekarz, pediatra, bakteriolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 2008)
1916 – Herbert Simon, amerykański ekonomista, socjolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 2001)
1917:
John Fenn, amerykański chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 2010)
Wendell Wyatt, amerykański polityk (zm. 2009)
1919 – Paul Joseph Phạm, wietnamski duchowny katolicki, arcybiskup Hanoi, kardynał (zm. 2009)
1920:
Amy Clampitt, amerykańska poetka (zm. 1994)
Alberto Sordi, włoski aktor, reżyser filmowy (zm. 2003)
1921 – Jan Wilkowski, polski reżyser, aktor, jeden z twórców polskiego teatru lalkowego (zm. 1997)
1923 – Ninian Stephen, australijski prawnik, gubernator generalny Australii
1924:
Włodzimierz Lejczak, polski górnik, polityk, minister (zm. 2004)
Ezer Weizman, izraelski polityk, prezydent Izraela (zm. 2005)
1925 – Philip Carey, amerykański aktor (zm. 2009)
1926 – Michał Janiszewski, polski generał, polityk, minister
1927:
Ibn e Insha, pakistański poeta (zm. 1978)
Andrzej Wróblewski, polski malarz (zm. 1957)
1929 – Alojzy Karkoszka, polski polityk, wicepremier (zm. 2001)
1930 – Elisabeth Branäs, szwedzka curlerka (zm. 2010)
1931 – Jerzy Chromik, polski lekkoatleta (zm. 1987)
1933:
Mark Jones, angielski piłkarz (zm. 1958)
Sergio Endrigo, włoski piosenkarz (zm. 2005)
1934:
Jan Berdyszak, polski rzeźbiarz, malarz, scenograf, grafik
Jan Kopyto, polski lekkoatleta, oszczepnik
Mikel Laboa, hiszpański piosenkarz (zm. 2008)
1935:
Belinda Lee, angielska aktorka (zm. 1961)
Roman Samsel, polski pisarz, tłumacz, biblista, krytyk literacki (zm. 2003)
1936 – William Joseph Levada, amerykański duchowny katolicki, arcybiskup Portland i San Francisco, kardynał
1937 – Waylon Jennings, amerykański piosenkarz country i gitarzysta (zm. 2002)
1940:
Ken Fletcher, australijski tenisista (zm. 2006)
Aron Kincaid, amerykański aktor (zm. 2011)
1941 – Janusz Bazydło, polski historyk, publicysta, działacz opozycji demokratycznej w PRL
1942:
Jacek Mierosławski, polski operator filmowy
Peter Norman, australijski lekkoatleta (zm. 2006)
1943:
Johnny Hallyday, francuski piosenkarz, kompozytor, aktor
Poul Nyrup Rasmussen, duński polityk, premier Danii
1945:
Józef Gąsienica Daniel, polski sportowiec specjalizujący się w kombinacji norweskiej (zm. 2008)
Piotr Garlicki, polski aktor
Robert Sarah, gwinejski duchowny katolicki, kardynał
1946 – Demis Roussos, grecki piosenkarz
1950 – Lakshmi Mittal, indyjski przedsiębiorca
1954:
Danijal Achmetow, kazachski polityk, premier Kazachstanu
James Belushi, amerykański aktor, reżyser
1956:
Henryk Gołębiewski, polski aktor
Bernie Shaw, kanadyjski wokalista grupy Uriah Heep
1957:
Maxi Jazz, brytyjski wokalista grupy Faithless
Tomasz Raczek, polski krytyk filmowy, publicysta, wydawca, autor programów telewizyjnych i radiowych
1958 – Riccardo Paletti, włoski kierowca wyścigowy (zm. 1982)
1959 – Baselios Cleemis Thottunkal, zwierzchnik Kościoła Syromalankarskiego
1962 – Piotr Duda, polski związkowiec
1963 – Helen Hunt, amerykańska aktorka
1964:
Courteney Cox, amerykańska aktorka
Michael Laudrup, duński piłkarz, trener piłkarski
Pavel Ploc, czeski skoczek narciarski
1965 – Bogdan Kalus, polski aktor
1969:
O'Shea Jackson, amerykański producent muzyczny, raper, aktor, producent filmowy
Oliver Kahn, niemiecki piłkarz, bramkarz
Cédric Pioline, francuski tenisista
1970:
Jason Lyons, australijski żużlowiec
Thomas Rudolph, niemiecki saneczkarz
1971:
Piet Blank, niemiecki DJ i producent duetu Blank & Jones
Jake Busey, amerykański aktor
1973:
Tore André Flo, norweski piłkarz
Anna Jadowska, polska reżyser filmowa
Neil Patrick Harris, amerykański aktor, piosenkarz i magik
1974 – Manuela Riegler, austriacka snowboardzistka
1975:
C. J. Brown, amerykański piłkarz
Bruno Marioni, argentyński piłkarz
1976 – Gary Lightbody, północnoirlandzki muzyk, frontman zespołu Snow Patrol
1979 – Julija Nieściarenka, białoruska sprinterka
1980 – Iker Romero Fernández, hiszpański piłkarz ręczny
1981:
Marcus Cleverly, duński piłkarz ręczny, bramkarz
Billy Martin, gitarzysta, członek zespołu Good Charlotte
John Paintsil, ghański piłkarz
Borek Sedlák, czeski skoczek narciarski
1984 – Eva Hrdinová, czeska tenisistka
1985 – Nadine Coyle, brytyjska piosenkarka, wokalistka zespołu Girls Aloud
1987 – Ani Mijačika, chorwacka tenisistka
1990 – Roberto Dellasega, włoski skoczek narciarski
1992 – Kristie Ahn, amerykańska tenisistka
Zmarli
923 – Robert I, król zachodniofrankijski (ur. ok. 865)
1184 – Magnus V, król Norwegii (ur. 1156)
1341 – Andronik III Paleolog, cesarz bizantyjski (ur. ok. 1296)
1383 – Jan VI Kantakuzen, cesarz bizantyjski (ur. 1292)
1785 – Jean-François Pilâtre de Rozier, francuski nauczyciel chemii i fizyki, jeden z pionierów lotów balonem (ur. 1754)
1793 – Antoni Onufry Okęcki, polski duchowny katolicki, biskup poznański, kanclerz wielki koronny (ur. 1729)
1849 – James Polk, amerykański polityk, prezydent Stanów Zjednoczonych (ur. 1795)
1888 – Fryderyk III Hohenzollern, król Prus, cesarz Niemiec (ur. 1831)
1889 – Mihai Eminescu, rumuński poeta (ur. 1850)
1900 – Barbara Cui Lian, chińska męczennica, święta katolicka (ur. 1849)
1905:
Carl Wernicke, niemiecki psychiatra, neurolog (ur. 1848)
Hermann von Wissmann, niemiecki badacz Afryki (ur. 1853)
1934 – Bronisław Pieracki, polski polityk, minister spraw wewnętrznych (ur. 1895)
1938 – Ernst Ludwig Kirchner, niemiecki malarz (ur. 1880)
1941 – Stanisław Thugutt, polski polityk, działacz ruchu ludowego, publicysta (ur. 1873)
1947 – Bronisław Huberman, polski skrzypek i pedagog (ur. 1882)
1952:
Zofia Kirkor-Kiedroniowa, polska działaczka społeczna (ur. 1872)
Krystyna Skarbek, polska agentka brytyjskiej tajnej służby SOE (ur. 1908)
1962:
Eugeniusz Baziak, polski duchowny katolicki, arcybiskup krakowski (ur. 1890)
Alfred Cortot, francuski pianista (ur. 1877)
1968 – Wes Montgomery, amerykański gitarzysta jazzowy (ur. 1925)
1970 – Henri Queuille, francuski polityk, premier Francji (ur. 1884)
1988 – Henryk Guzek, polski aktor operetkowy (ur. 1922)
1990 – Ryszard Cieślak, polski aktor i reżyser teatralny, członek Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego (ur. 1937)
1991 – Sir Arthur Lewis, brytyjski ekonomista, laureat Nagrody Nobla (ur. 1915)
1993 – James Hunt, brytyjski kierowca Formuły 1 (ur. 1947)
1995 – Salomon Belis-Legis, polski pisarz i literat (ur. 1907)
1996 – Ella Fitzgerald, amerykańska wokalistka jazzowa (ur. 1917)
2000 – Grigorij Gorin, rosyjski dramaturg (ur. 1940)
2003 – Johnny Miles, kanadyjski lekkoatleta, maratończyk (ur. 1905)
2004 – Lech Kalinowski, polski historyk sztuki (ur. 1920)
2006 – Ján Langoš, słowacki polityk (ur. 1946)
2007 – Hugo Corro, argentyński bokser (ur. 1953)
2008:
Robert Mroziewicz, polski polityk, wiceminister spraw zagranicznych i obrony (ur. 1942)
Walter Netsch, amerykański architekt (ur. 1920)
Stan Winston, amerykański nadzorca efektów specjalnych (ur. 1946)
2009:
Allan King, kanadyjski reżyser filmowy i dokumentalny (ur. 1930)
Henryk Lewczuk, polski polityk, żołnierz AK, poseł na Sejm RP (ur. 1923)
Grzegorz Wójtowicz, polski ekonomista, prezes NBP, członek Rady Polityki Pieniężnej (ur. 1947)
2010:
Bekim Fehmiu, albański aktor (ur. 1936)
Charles Hickcox, amerykański pływak (ur. 1947)
Jurij Illienko, ukraiński reżyser i operator filmowy (ur. 1936)
Przypisy
Czy wiesz że...? beta
Prezydent Stanów Zjednoczonych – głowa państwa, szef administracji federalnej, naczelny dowódca sił zbrojnych, szef rządu, a także lider swojej partii. Konstytucja nadała mu wiele prerogatyw, co sprawia, iż zajmuje on kluczowe miejsce w systemie politycznym Stanów Zjednoczonych.
Wojna Francji z koalicją hiszpańsko-austriacko-lotaryńską (na zachodzie Europy zwana często wojną francusko-holenderską lub po prostu wojną holenderską, w Polsce w skrócie nazywana jest wojną Francji z koalicją) miała miejsce w latach 1672- 1679.
Girls Aloud – brytyjski girlsband stworzony w programie Popstars na kanale ITV1 w edycji The Rivals z 2002 roku. Dziewczyny zwyciężyły w imprezie Smash Hits oraz zdobyły nagrodę TMF. Były także nominowane do BRIT Award. Grupa, składająca się z Cheryl Cole (z.d. Tweedy), Nadine Coyle, Sarah Harding, Nicola Roberts i Kimberley Walsh, ustanowiła rekord 20 (wszystkich) singli w pierwszej dziesiątce (włączając 4 na pierwszej pozycji). 18 lutego 2009 roku zdobyły swoją pierwszą nagrodę na BRIT Awards w kategorii "Najlepsza piosenka pop". Zdobyły też popularność w Europie hitami #1 w Grecji czy w Irlandii. Udowodniły swą urodę, zdobywając Glamour Women of the Year Award oraz FHM Bloke Award.
|