15 grudnia - Polski Serwis Naukowy

15 grudnia jest 349. (w latach przestępnych 350.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 16 dni.

Wenera 7 (ros. Венера-7) – czwarta udana radziecka sonda kosmiczna przeznaczoną do badania Wenus o budowie analogicznej do Wenery 4. Sonda posiadała lądownik, który jako pierwszy wylądował i działał na powierzchni Wenus.

Pierwsze Damy Rzeczpospolitej Polskiej - potoczne, publicystyczne określenie małżonek Prezydentów Polski po 1989 r. W ujęciu historycznym określenie to stosuje się też do żon prezydentów Polski międzywojennej, a także innych osób, pełniących przed 1989 r. rolę formalnej głowy państwa: Naczelnika Państwa (1918-21) i przewodniczącego Rady Państwa (1952-89); niekiedy za pierwsze damy uznaje się także żony I sekretarzy PZPR, którzy, jakkolwiek nie pełnili formalnie żadnych funkcji państwowych, w praktyce sprawowali najwyższą władzę w kraju

Święta

Imieniny obchodzą: Antoni, Bachus, Bakchus, Celina, Drogosław, Drogosława, Euzebiusz, Ireneusz, Jan, Maksymin, Maksymina, Maria, Maryn, Maryniusz, Mścigniew, Mścigniewa, Saturnin, Teodor, Walerian, Weronika, Wiktor, Wolimir

Esperantyści – Dzień Ludwika Zamenhofa

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

Św. Bakchus (męczennik)

Bł. Jan Karol Steeb (protestancki kapłan i prezbiter z Tybingi)

św. Maria od Krzyża di Rosa (zm. 1855, zakonnica)

Św. Paweł Słupnik z Latros

Św. Walerian (biskup i męczennik)

Wydarzenia w Polsce

1433 – Zawarto polsko-krzyżacki rozejm w Łęczycy.

1767 – Spłonęło południowe skrzydło Zamku Królewskiego w Warszawie.

1797 – Wybuchł pożar na zamku w Kętrzynie.

1828 – Założono Sprzysiężenie Wysockiego.

1862 – Otwarto Kolej Warszawsko-Petersburską.

1867 – W drewnianym kościele św. Kazimierza w Sorokpolu został ochrzczony Józef Piłsudski.

1900 – Otwarto gmach Zachęty w Warszawie.

1914 – I wojna światowa: Austriacy po czterodniowej bitwie o Krosno wyparli Rosjan z miasta.

1918 – W związku z napiętą sytuacją w Wielkopolsce rząd zerwał stosunki dyplomatyczne z Niemcami. Jednocześnie podjęto decyzję o konieczności wyboru przedstawicieli polskich z terenu zaboru pruskiego do Sejmu Ustawodawczego.

1931 – Ukazało się pierwsze wydanie miesięcznika Kuźnia Młodych.

1933 – 8 osób zginęło w wyniku zderzenia dwóch pociągów w Poznaniu.

1936 – Uruchomiono pierwszą w kraju linię kolei elektrycznej na trasie Warszawa – Otwock i Warszawa – Pruszków.

1937:

Powstał klub sportowy Calisia Kalisz.

Uruchomiono elektryczną linię kolejową Warszawa – Mińsk Mazowiecki.

1939:

Powołano Bank Emisyjny w Polsce, instytucję emitującą pieniądze w Generalnym Gubernatorstwie.

Został zlikwidowany Uniwersytet Wileński.

1940 – Hitlerowcy utworzyli getto w Tomaszowie Mazowieckim.

1945 – Komandor Adam Mohuczy został cz.p.o. dowódcą Marynarki Wojennej.

1948:

Powstała Polska Zjednoczona Partia Robotnicza.

W Warszawie zaprezentowano samochód ciężarowy Star 20.

1951 – W Warszawie odbył się pierwszy publiczny pokaz telewizyjny.

1956 – Polskie Radio nadało pierwszy odcinek powieści Matysiakowie.

1957:

Odsłonięto Pomnik Adama Mickiewicza w Gorzowie Wielkopolskim.

Podniesiono banderę na niszczycielu ORP Grom.

1970 – Grudzień 1970: grupa robotników podpaliła budynek Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku.

1973 – Otwarto odbudowane po wojnie Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie.

1981 – ZOMO rozpoczęło pacyfikację kopalni Manifest Lipcowy. Padły pierwsze strzały do górników.

1997 – Pomnik Bohaterów Warszawy został umieszczony na nowym cokole i w nowym miejscu – przy Trasie W-Z.

1991 – Odsłonięto Pomnik poległych górników KWK "Wujek".

2000 – Powołano Inspekcję Handlową.

2001 – Papież Jan Paweł II otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

2006 – PKN Orlen kupił litewską rafinerię ropy naftowej Mažeikių Nafta.

2007 – Zakończyła się modernizacja kolei linowej na Kasprowy Wierch.

Wydarzenia na świecie

Zdjęcie Janusa na tle Saturna, wykonane przez sondę Cassini

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
15 grudnia

533 – Wojska bizantyjskie pokonały Wandalów w bitwie pod Trikamarum.

687 – Sergiusz I został wybrany na papieża.

1025 – Konstantyn VIII został cesarzem bizantyjskim.

1256 – Mongołowie pod wodzą Hulagu-chana zdobyli należącą do Asasynów górską twierdzę Alamut w dzisiejszym Iranie.

1387 – W Niemczech wybuchła tzw. wojna miast – konflikt pomiędzy Związkiem Miast Szwabskich a książętami bawarskimi.

1467 – Hospodar mołdawski Stefan III Wielki pokonał w bitwie pod Baią węgierskich najeźdźców pod wodzą króla Macieja Korwina.

1612 – Niemiecki astronom Simon Marius sporządził pierwszy opis Galaktyki Andromedy, bazujący na obserwacjach teleskopowych.

1640 – Jan IV został koronowany na króla Portugalii.

1683 – Kara İbrahim Pasza został tureckim wielkim wezyrem, zastępując usuniętego Kara Mustafę.

1702 – W Japonii, zgodnie z kodeksem bushidō, poniosło śmierć 47 roninów.

1745 – Fryderyk II wtargnął do Saksonii i pobił Augusta III pod Kesseldorfem.

1791 – Weszła w życie Karta Praw Stanów Zjednoczonych Ameryki.

1809 – Napoleon Bonaparte rozwiódł się z Józefiną.

1840 – W jednej z kaplic Kościoła Inwalidów pochowano szczątki Napoleona Bonaparte, sprowadzone z Wyspy Świętej Heleny.

1846 – Otwarto linię kolejową Berlin – Hamburg.

1852 – Brytyjski astronom John Russell Hind odkrył planetoidę Thalia.

1862 – Wojna secesyjna: zwycięstwo konfederatów w I bitwie pod Fredericksburgiem.

1864 – Wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa pod Nashville.

1879 – II wojna brytyjsko-afgańska: rozpoczęła się bitwa pod Kabulem.

1891 – W Springfield (Massachusetts) James Naismith zorganizował pierwszy mecz wymyślonej przez siebie koszykówki.

1895:

I wojna włosko-abisyńska: wojska egipskie rozpoczęły oblężenie Mekelie.

Zwycięstwo kubańskich powstańców nad wojskami hiszpańskimi w bitwie nad rzeką Mal Tiempo.

1899 – II wojna burska: zwycięstwo wojsk burskich w bitwie pod Colenso.

1916 – I wojna światowa zakończyły się działania wojenne w czasie bitwy pod Verdun.

1925 – Reza Pahlawi został szachem Iranu.

1930 – W Berlinie rozpoczęły się rokowania polsko-litewskie w sprawie ruchu granicznego.

1931 – Lin Sen został prezydentem Republiki Chińskiej.

1937 – Hiszpańska wojna domowa: rozpoczęła się bitwa o Teruel.

1938 – Weszła do służby ulepszona wersja niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma.

1939 – Premiera filmu Przeminęło z wiatrem.

1940 – Marszałek Edward Śmigły-Rydz zbiegł z miejsca internowania w rumuńskim Dragoslavele i udał się na Węgry.

1944 – Nad Kanałem La Manche zaginął samolot, którym leciał do Paryża amerykański muzyk Glenn Miller.

1955 – Austria została przyjęta do ONZ.

1957 – Liczba mieszkańców Monachium osiągnęła milion.

1958 – Giovanni Battista Montini, późniejszy papież Paweł VI, został mianowany kardynałem.

1960:

Król Belgów Baldwin I Koburg ożenił się z Fabiolą de Mora.

Nieudana próba wystrzelenia amerykańskiej sondy księżycowej Pioneer P 31.

1961 – Nazistowski zbrodniarz Adolf Eichmann został skazany przez izraelski sąd na karę śmierci.

1963:

Premiera filmu Ameryka, Ameryka.

Yen Chia-kan został premierem Tajwanu.

1965 – Doszło do pierwszego w historii spotkania na orbicie statków kosmicznych Gemini 6 i 7.

1966 – Odkryto księżyc Saturna – Janusa.

1967 – W Point Pleasant (Wirginia Zachodnia) 46 osób zginęło po zawaleniu Silver Bridge nad rzeką Ohio.

1970:

308 osób zginęło w katastrofie południowokoreańskiego promu w Cieśninie Koreańskiej.

Radziecka sonda Wenera 7 wylądowała na powierzchni Wenus, skąd przez 23 minuty nadawała sygnały na Ziemię.

1973 – Wystartował kanał włoskiej telewizji publicznej Rai Tre.

1976 – Samoa zostało członkiem ONZ.

1977 – Po 4 miesiącach lotu amerykańska sonda Voyager 2 została prześcignięta przez wystrzeloną 16 dni później, ale wprowadzoną na szybszą trajektorię, bliźniaczą sondę Voyager 1.

1982 – Garret FitzGerald został premierem Irlandii.

1983:

Uchwalono Konstytucję Salwadoru.

Na Cyprze zniesiono karę śmierci za zabójstwo.

1984 – Wystrzelono radziecką sondę Wega 1, wraz z wystrzeloną pózniej Wegą 2 przeznaczoną do badań Wenus i Komety Halleya.

1988 – Premiera filmu Młody Einstein.

1994 – Palau zostało członkiem ONZ.

1995:

Europejski Trybunał Sprawiedliwości wydał orzeczenie w tzw. sprawie Bosmana.

Premiery filmów: Gorączka i Jumanji.

1997 – 85 osób zginęło, a jedna została ranna w katastrofie tadżyckiego samolotu Tu-154B-1, lecącego z Duszanbe do Szardży (ZEA).

1999 – W Japonii odlano największą na świecie sztabę złota o wadze 200 kg.