15 stycznia - Polski Serwis Naukowy

15 stycznia jest 15. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 350 (w latach przestępnych 351) dni.

Adam Thomas Jones (ur. 15 stycznia 1965 w Park Ridge w stanie Illinois) - amerykański muzyk. Od 1990 roku gitarzysta progresywno-metalowego zespołu Tool. Reżyser i główny projektant wszystkich teledysków tej grupy. Wraz z Alexem Grey przygotowuje oprawę graficzną albumów Tool. Odpowiada również za oprawę wizualną podczas koncertów Tool.

Benjamin Alexandro Agosto (ur. 15 stycznia 1982 w Chicago, Illinois, Stany Zjednoczone) - amerykański łyżwiarz figurowy, startujący w konkurencji par tanecznych wraz z partnerką Tanith Belbin. Razem wywalczyli srebrny medal na Igrzyskach w Turynie w 2006 roku i na Mistrzostwach Świata w Łyżwiarstwie Figurowym w Moskwie w 2005 roku. Trzykrotny mistrz USA w konkurencji par tanecznych.

Święta

imieniny obchodzą: Aleksander, Arnold, Dalemir, Dąbrówka, Dobrawa, Domasław, Domosław, Eligia, Eligiusz, Franciszek, Ida, Izydor, Jan, Makary, Maksym, Maur, Micheasz, Paweł i Piotr.

Korea Północna – Dzień Alfabetu Koreańskiego

Malawi – Dzień Johna Chilenbwe

IAL – Interlingua – Dzień Interlingwy (Le die de Interlingua)

Wikipedia – Dzień Wikipedii

wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

św. Arnold Janssen

św. Ita Irlandzka (znana jako "druga św. Brygida")

św.Paweł z Teb (eremita)

św. Maur i św. Placyd ( † VI wiek, uczniowie św. Benedykta z Nursji)

bł. Piotr z Castelnau (męczennik)

Wydarzenia w Polsce

1547 – Siedlce uzyskały prawa miejskie.

1582 – W Jamie Zapolskim został podpisany rozejm między Polską a Rosją, który zakończył wojnę o Inflanty.

1734 – W krypcie na Wawelu odbyły się trzy ostatnie pogrzeby królewskie. Zostali pochowani: Jan III Sobieski, jego żona Maria Kazimiera i August II Mocny.

1791 – Premiera dramatu Powrót posła Juliana Ursyna Niemcewicza.

1863 – W nocy z 14 na 15 stycznia miała miejsce w Warszawie branka, która przyspieszyła wybuch powstania styczniowego.

1871 – Powstało Warszawskie Towarzystwo Muzyczne.

1928 – Powstała rozgłośnia Polskiego Radia w Wilnie.

1930 – Powstała rozgłośnia Polskiego Radia we Lwowie.

1928 – Władysław Bończa-Uzdowski został prezesem PZPN.

1935:

Miał miejsce pierwszy lot samolotu RWD-13.

Powstała rozgłośnia Polskiego Radia w Toruniu.

1941 – W Stalagu VIII A w dzisiejszym Zgorzelcu odbyła się prapremiera kompozycji Quatuor pour la fin du temp Oliviera Messiaena.

1944:

27. Wołyńska Dywizja Piechoty rozpoczęła Akcję Burza na Wołyniu.

Oddział UPA dokonała masakry 55 mieszkańców Markowej (powiat podhajecki).

1945 – Kielce zostały wyzwolone spod okupacji hitlerowskiej.

1962 – Została uruchomiona Latarnia Morska Kikut.

1977 – Radio Katowice wyemitowało pierwszą audycję kabaretu Zespół Adwokacki Dyskrecja.

1979 – Premiera filmu Bilet powrotny.

1990 – W Krakowie rozpoczęła nadawanie pierwsza polska komercyjna stacja radiowa – RMF FM.

1993 – Premiera filmu Kawalerskie życie na obczyźnie.

2008 – Na antenie TVP1 wyemitowano 1000. odcinek serialu Plebania.

Wydarzenia na świecie

Kapsuła sondy Stardust tuż po wylądowaniu – 2006

69 – Cesarz rzymski Galba padł ofiarą spisku uknutego przez Othona, który został obwołany przez pretorian nowym cesarzem.

708 – Syzyniusz został papieżem.

1552 – Na zamku w Chambord niemieccy książęta protestanccy i król Francji Henryk II Walezjusz zawarli układ skierowany przeciw cesarzowi Niemiec Karolowi V Habsburgowi.

1559 – Elżbieta I Tudor została koronowana na królową Anglii.

1609 – W Dolnej Saksonii rozpoczęto regularne wydawanie gazety z wiadomościami.

1708 – Niemiec Johann Friedrich Böttger opracował recepturę europejskiej porcelany.

1759 – W Londynie otwarto Muzeum Brytyjskie.

1777 – Powstała niepodległa Republika Vermontu.

1797 – W Londynie po raz pierwszy na głowach panów pojawił się cylinder.

1826 – Ukazało się pierwsze wydanie francuskiego dziennika Le Figaro.

1859 – Został obalony cesarz Haiti Faustyn I.

1871 – Wojna prusko-francuska: zwycięstwo wojsk pruskich w bitwie pod Lisaine.

1875 – Otwarto Operę Paryską.

1885 – Amerykanin Wilson Bentley wykonał pierwsze mikroskopowe zdjęcia płatków śniegu.

1892 – W Kanadzie opublikowano reguły gry w koszykówkę, którą wymyślił James Naismith.

1908 – W Chicago ukazał się pierwszy numer Dziennika Związkowego.

1910 – Powstała Francuska Afryka Równikowa.

1919:

21 osób zginęło, a 150 zostało rannych w wyniku przejścia fali powodziowej po wycieku ogromnej ilości melasy z destylarni alkoholu na przedmieściach Bostonu.

W Berlinie zamordowano Karla Liebknechta i Różę Luksemburg.

Założono tunezyjski klub piłkarski Espérance Sportive de Tunis.

1925 – Hans Luther został kanclerzem Niemiec.

1934 – Ponad 30 tys. osób zginęło w trzęsieniu ziemi w Biharze (Indie).

1938 – W holenderskiej stoczni zwodowano okręt podwodny ORP Orzeł.

1941 – Została odkryta Kometa de Kocka-Paraskevopulosa.

1943 – Oddano do użytku gmach Pentagonu w Waszyngtonie.

1944 – Ponad 10 tys. osób zginęło w trzęsieniu ziemi w San Juan w Argentynie.

1945 – Powstała włoska agencja prasowa ANSA.

1949 – Chińska wojna domowa: wojska komunistyczne zdobyły Tiencin.

1951:

Opublikowano Interlingua-English Dictionary, inicjując życie drugiego co do popularności języka sztucznego, interlingua. Dzień 15 stycznia jest obchodzony przez środowisko jako Le die de Interlingua (Dzień Interlingwy)

Żona komendanta obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie Ilse Koch została skazana na dożywocie.

1952 – Jean Van Houtte został premierem Belgii.

1957 – Premiera filmu Tron we krwi.

1961 – Otwarto Port lotniczy Rzym-Fiumicino.

1962 – Pod greckimi Salonikami odkryto Papirus z Derveni, najstarszy znany zachowany tekst literacki w Europie.

1963 – Katanga została przyłączona do Demokratycznej Republiki Konga.

1965 – W Kazachstanie przeprowadzono próbny wybuch jądrowy w wyniku którego powstało radioaktywne jezioro Czagan.

1966:

Podczas wojskowego zamachu stanu został zamordowany premier Nigerii Abubakar Tafawa Balewa.

W katastrofie samolotu Douglas DC-6 w okolicy kolumbijskiego miasta Cartagena de Indias zginęło 56 osób.

1967:

Rozegrano pierwszy finał Super Bowl o mistrzostwo amerykańskiej National Football League.

W Moskwie otwarto Hotel Rossija.

1969 – Wystrzelono radziecki statek kosmiczny Sojuz 5.

1970:

Muammar al-Kaddafi został premierem Libii.

Po 32 miesiącach walk o niepodległość upadła Biafra, zbuntowany region Nigerii.

1971:

Oddano do użytku Wielką Tamę w Asuanie.

Premiera filmu Znikający punkt.

1973:

Na Księżycu wylądowała radziecka sonda Łuna 21.

Papież Paweł VI przyjął na audiencji premier Izraela Goldę Meir.

1977 – 22 osoby zginęły w katastrofie samolotu Vickers Viscount na przedmieściach Sztokholmu.

1978 – Seryjny morderca Ted Bundy wtargnął w nocy do akademika w Tallahassee (Floryda) i zamordował dwie studentki oraz ciężko zranił dwie kolejne. Tej samej nocy włamał się do domu o 8 przecznic od akademika, gdzie brutalnie zgwałcił i okaleczył kolejną studentkę.

1981 – Papież Jan Paweł II przyjął na audiencji delegację NSZZ Solidarność na czele z Lechem Wałęsą.

1982 – Terroryści z OWP zdetonowali bombę podłożoną w żydowskiej restauracji (Mifgash-Israel Restaurant) w Berlinie Zachodnim; zginęła 1 osoba, a 25 zostało rannych.

1985 – Tancredo Neves został wybrany przez kolegium elektorskie na prezydenta Brazylii. Z powodu ciężkiej choroby nie objął urzędu.

1991 – Minął termin ultimatum postawionego przez ONZ Irakowi, wzywającego go do wycofania wojsk z Kuwejtu. Dało to międzynarodowej koalicji podstawę do rozpoczęcia operacji Pustynna Burza.

1992 – Kraje EWG uznały niepodległość Chorwacji i Słowenii.

1993 – W Palermo został aresztowany szef mafii Salvatore Riina.

1996 – Król Lesotho Moshoeshoe II zginął w wypadku samochodowym w górach Maluto.

1997 – Premiera filmu Zagubiona autostrada.

1999 – 45 Albańczyków zostało zamordowanych przez serbskie wojsko w Raczaku w Kosowie.

2000 – Dwaj ochroniarze usiłowali zastrzelić w pałacu prezydenckim prezydenta Gambii Yahyę Jammeha. Zamach udaremnili pozostali członkowie ochrony.

2001 – "Narodziny" Wikipedii. Dzień 15 stycznia jest obchodzony jako Dzień Wikipedii.

2003 – Lucio Gutiérrez został prezydentem Ekwadoru.

2006:

Michelle Bachelet wygrała w II turze wybory prezydenckie w Chile.

Na Ziemi bezpiecznie wylądowała kapsuła sondy Stardust z próbkami materii komety Wild 2.

Szejk Saad al-Abdallah al-Salim Al Sabah został emirem Kuwejtu.

2007:

Rafael Correa został prezydentem Ekwadoru.

Stracono przez powieszenie Barzana Ibrahima al-Tikriti, przyrodniego brata Saddama Husajna i byłego szefa irackiej służby bezpieczeństwa.

2009 – Lot US Airways 1549 samolotu Airbus A320 zakończył się szczęśliwym awaryjnym wodowaniem w rzece Hudson w Nowym Jorku.

2010 – Miało miejsce najdłuższe obrączkowe zaćmienie słońca w obecnym milenium.

2011:

Kongregacja Nauki Wiary erygowała pierwszy ordynariat personalny dla anglikanów przystępujących do pełnej wspólnoty z Kościołem katolickim.

Otwarto stadion Türk Telekom Arena w Stambule.

Zakończyło się referendum niepodległościowe w Sudanie Południowym (9-15 stycznia). Za secesją opowiedziało się 98,83% głosujących.

Urodzili się

1432 – Alfons V Afrykańczyk, król Portugalii (zm. 1481)

1554 – (lub 9 stycznia) Grzegorz XV, papież (zm. 1623)

1622 – Molier, francuski pisarz (zm. 1673)

1725 – Piotr Rumiancew, rosyjski feldmarszałek (zm. 1796)

1785 – William Prout, angielski lekarz, chemik (zm. 1850)

1837 – Walery Łoziński, polski pisarz, publicysta (zm. 1861)

1858 – Giovanni Segantini, włoski malarz (zm. 1899)

1863:

Frederic George Kenyon, brytyjski historyk, biblista (zm. 1952)

Wilhelm Marx, niemiecki polityk, kanclerz Niemiec (zm. 1946)

1869 – Stanisław Wyspiański, polski pisarz, malarz (zm. 1907)

1871 – Paweł Kubicki, polski duchowny katolicki, biskup sandomierski (zm. 1944)

1874 – Tadeusz Łopuszański, polski pedagog, minister (zm. 1955)

1876 – Jan Piłsudski, polski prawnik, polityk, minister skarbu (zm. 1950)

1882 – Florian Znaniecki, polski filozof, socjolog (zm. 1958)

1883 – Włodzimierz Boldireff-Strzemiński, – inżynier dróg i mostów, działacz turystyczny Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (PTT) w Łodzi, towarzysz wypraw taternickich Mieczysława Karłowicza (zm. 1970)

1885 – Czesław Michałowski, polski prawnik, minister sprawiedliwości (zm. 1941)

1890 – Menachem Bornsztajn (Ślepy Maks), polski przestępca, król łódzkiej dintojry (zm. 1960)

1891 – Osip Mandelsztam, rosyjski pisarz (zm. 1938)

1892:

William Beaudine, amerykański reżyser (zm. 1970)

Rex Ingram, amerykański reżyser filmowy (zm. 1950)

1893 – Ivor Novello, walijski aktor, piosenkarz, kompozytor (zm. 1951)

1894 – José Luis Bustamante y Rivero, peruwiański polityk, prezydent Peru (zm. 1989)

1895 – Artturi Ilmari Virtanen, fiński biochemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1973)

1897:

Nicholas Kao Se Tseien, chiński duchowny katolicki, znany z długowieczności (zm. 2007)

Xu Zhimo, chiński poeta (zm. 1931)