16 grudnia - Polski Serwis Naukowy

16 grudnia jest 350. (w latach przestępnych 351.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 15 dni.

Pepin z Heristalu znany też jako Pepin Średni, Pepin II, Pepin Gruby (ur. 635 lub 640, zm. 16 grudnia 714) - majordom Austrazji, Neustrii i Burgundii na dworze Merowingów w latach 680-714; stopniowo przejął kontrolę nad państwem frankijskim. Wnuk Pepina Starszego z małżeństwa jego córki Begi z Ansegizelem, synem biskupa Arnulfa z Metzu. Urodził się w Herstalu na terenie dzisziejszej Belgii.

Komunistyczna Partia Polski – partia komunistyczna założona 16 grudnia 1918 na zjeździe połączeniowym SDKPiL i PPS-Lewicy, rozwiązana przez Komintern 16 sierpnia 1938 w ramach wielkiej czystki w ZSRR.

Święta

Imieniny obchodzą: Agrykola (m.), Ananiasz, Adelajda, Albina, Alina, Deder, Dyter, Euzebiusz, Konkordiusz, Maria, Sebastian, Tyter, Walenty, Walentyn, Wolisław, Wolisława, Zdzisław i Zdzisława.

Bahrajn – Dzień Narodowy

Bangladesz – Dzień Zwycięstwa

Kazachstan – Dzień Niepodległości

Republika Południowej Afryki – Dzień Pojednania

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

Św. Adelajda Burgundzka (cesarzowa)

Bł. Honorat Koźmiński (prezbiter) (Kościół katolicki w Polsce 13 października)

Św. Irenion z Gazy (biskup)

Bł. Klemens Marchisio (prezbiter)

Bł. Maria od Aniołów, (Maria Anna Fontanella, karmelitanka)

Bł. Sebastian Maggi (†1496, włoski dominikanin, reformator i kaznodzieja)

Wydarzenia w Polsce

Krzyż upamiętniający ofiary pacyfikacji KWK "Wujek"

1261 – Lokowano wrocławskie Nowe Miasto.

1577 – Król Stefan Batory potwierdził przywileje Gdańska.

1637 – Wojska polskie rozbiły pod Kumiejkami kozackie oddziały powstańcze Pawła Pawluka.

1653 – Została zawarta polsko-kozacka ugoda żwaniecka, kończąca oblężenie polskiego obozu pod Żwańcem, w czasie powstania Chmielnickiego.

1740 – Fryderyk II Wielki wkroczył na Śląsk; początek I wojny śląskiej i wojny o sukcesję austriacką.

1761 – Wojna siedmioletnia: po 5 miesiącach oblężenia Rosjanie zdobyli Twierdzę Kołobrzeg.

1918 – Założono Komunistyczną Partię Robotniczej Polski.

1920 – Julian Fałat założył w Toruniu Konfraternię Artystów

1922:

Eligiusz Niewiadomski zastrzelił w warszawskiej Zachęcie prezydenta RP Gabriela Narutowicza; do 22 grudnia p.o. prezydenta został marszałek Sejmu Maciej Rataj.

Władysław Sikorski został premierem.

1941 – Hitlerowcy utworzyli getto w Brześciu nad Bugiem.

1943 – Pod Częstochową hitlerowcy rozstrzelali 20 żołnierzy AL i AK za sabotaż w hucie Raków.

1947 – Przed Najwyższym Trybunałem Narodowym w Krakowie zakończył się pierwszy proces oświęcimski. Na karę śmierci (2 oskarżonym zamieniono ją następnie na dożywocie) skazano 23 członków załogi KL Auschwitz-Birkenau, 16 na karę pozbawienia wolności od 3 lat do dożywocia, a jednego oskarżonego uniewinniono.

1948 – Ukazały się pierwsze wydania Gazety Poznańskiej i Trybuny Ludu.

1963 – Nieznani sprawcy podpalili stadion Cracovii, który doszczętnie spłonął.

1970 – Grudzień 1970: strajk rozszerzył się na kolejne zakłady na Wybrzeżu. Stocznia Gdańska została otoczona i ostrzelana przez wojsko.

1972 – W Gdańsku oddano do użytku Halę Olivia.

1975 – Premiera pierwszego odcinka serialu Dyrektorzy.

1980 – W Gdańsku odsłonięto Pomnik Poległych Stoczniowców 1970.

1981 – Pacyfikacja KWK "Wujek" w Katowicach, dokonana przez ZOMO i wojsko. 9 górników zostało zastrzelonych, a 21 rannych.

1991 – Zawarto układ stowarzyszeniowy między Polską a Wspólnotami Europejskimi.

1996 – Rozpoczęło nadawanie Radio Gniezno.

1997 – W Suwałkach odnotowano krajowe rekordowo wysokie ciśnienie atmosferyczne (1054 hPa).

2005 – Prezydent Aleksander Kwaśniewski zastosował prawo łaski wobec byłego wiceministra spraw wewnętrznych Zbigniewa Sobotki, skazanego za udział w tzw. aferze starachowickiej.

Wydarzenia na świecie

Bostońskie picie herbaty (1773) na litografii z XIX w.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
16 grudnia

882 – Maryn I wybrany na papieża.

944 – Cesarz bizantyjski Roman I został aresztowany i zesłany na wyspę Proti (dziś Kınalıada) na rozkaz synów, Stefana i Konstantyna, gdzie zmarł jako mnich.

955 – Jan XII został wybrany na papieża.

1431 – 10-letni król Anglii Henryk VI został koronowany na króla Francji w paryskiej katedrze Notre-Dame.

1526 – Ferdynand I został wybrany na króla Węgier.

1575 – Trzęsienie ziemi i wywołane nim tsunami zniszczyło miasto Valdivia w południowym Chile.

1598 – Wojna japońsko-koreańska: klęska floty japońskiej w bitwie pod Noryang.

1631 – Erupcja Wezuwiusza.

1645 – Książę Siedmiogrodu Jerzy I Rakoczy podpisał pokój z Austrią.

1653 – Oliver Cromwell został Lordem Protektorem Anglii, Szkocji i Irlandii.

1689 – Angielski parlament uchwalił deklarację praw.

1707 – Ostatnia do tej pory erupcja japońskiego wulkanu Fudżi.

1773 – Protest Amerykanów przeciw brytyjskim podatkom, znany jako herbatka bostońska (Boston Tea Party).

1779 – Kōkaku został intronizowany na cesarza Japonii.

1811 – W dolinie Missisipi, w okolicy miasta New Madrid, doszło na najpotężniejszego trzęsienia ziemi w historii USA, o sile ok. 8 stopni w skali Richtera. Zniszczeniu uległo 5 miasteczek, a rzeka Missisipi na krótki czas odwróciła swój bieg.

1815 – Zniesiono statut kolonialny Brazylii i ogłoszono ją królestwem wchodzącym w skład unii realnej Zjednoczonego Królestwa Portugalii, Brazylii i Algarve.

1838 – Bitwa nad Rzeką Krwi (Afryka Południowa) między armią Zulusów a Burami.

1857 – Ponad 11 tys. osób zginęło w trzęsieniu ziemi z epicentrum w regionie Basilicata w południowych Włoszech.

1864 – Zakończyła się bitwa pod Nashville – ostatnia w wojnie secesyjnej.

1880 – Rozpoczęła się I wojna burska.

1899 – Założono włoski klub piłkarski A.C. Milan.

1907 – Na polecenie prezydenta Theodore'a Roosevelta 16 amerykańskich pancerników wyruszyło w rejs dookoła świata.

1910 – Na lotnisku we francuskim Issy-les-Moulineaux swój pierwszy i jedyny lot odbył pierwszy na świecie samolot z silnikiem odrzutowym Coandă 1910. W czasie zakończonego wypadkiem lotu jego konstruktor Henri Coandă zaobserwował odkryty przez siebie efekt aerodynamiczny, zwany efektem Coandy.

1914 – I wojna światowa: 137 osób zginęło, a 592 zostały ranne w wyniku ataku marynarki niemieckiej na brytyjskie portowe miasta: Scarborough, Hartlepool i Whitby.

1920 – Doszło do trzęsienia ziemi w północno wschodnich Chinach, w którym zginęło ok. 200 tys. ludzi.

1921 – W trzydniowym plebiscycie mieszkańcy Sopronu i okolicznych gmin zdecydowali o pozostaniu w granicach Węgier, odrzucając przyłączenie do Austrii.

1925 – Liga Narodów ustaliła granicę turecko-iracką, przyznając Irakowi sporną kurdyjską prowincję Mosul.

1931:

Koalicja demokratycznych partii i organizacji niemieckich utworzyła tzw. Front Żelazny.

Wyburzono Cerkiew Odkupienia w Moskwie.

1941 – Do służby wszedł Yamato, największy pancernik świata i największy okręt II wojny światowej.

1944:

Niemiecki pocisk rakietowy V2 uderzył w budynek kina w belgijskiej Antwerpii; zginęło 567 osób.

Rozpoczęła się ofensywa niemiecka w Ardenach.

1945 – Rozpoczęła się konferencja moskiewską, zwołana dla ustalenia powojennego kształtu Japonii i Korei.

1946 – Léon Blum został przewodniczącym tymczasowego rządu francuskiego.

1947 – Amerykanie John Bardeen i Walter Houser Brattain z Bell Labs skonstruowali pierwszy działający typ tranzystora (tzw. tranzystor ostrzowy).

1951 – Odbyło się referendum zjednoczeniowe, w wyniku którego powstał kraj związkowy Badenia-Wirtembergia.

1960:

134 osoby zginęły w zderzeniu samolotów pasażerskich DC-8 i Super Constellation podczas burzy śnieżnej nad Nowym Jorkiem.

Zdławiono pucz wojskowy w Etiopii.

1965 – Taufa'ahau Tupou IV został zaprzysiężony na króla Tonga.

1966 – Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwaliło Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka.

1969 – Premiera filmu Hello, Dolly!

1970 – Premiera filmu Love Story.

1971:

Bangladesz uzyskał niepodległość (od Pakistanu).

Chalifa ibn Salman Al-Chalifa został pierwszym premierem Bahrajnu, sprawującym ten urząd nieprzerwanie (najdłużej na świecie) do dzisiaj.

1973:

Premiera filmu Papillon.

W katastrofie należącego do Aerofłotu samolotu Tu-124 pod Wilnem zginęło 51 osób.

1977 – W Waszyngtonie podpisano traktat amerykańsko-kubański o wspólnej granicy morskiej.

1978:

106 osób zginęło w zderzeniu pociągów w Lujiang (Chiny).

Chiny i USA poinformowały o nawiązaniu stosunków dyplomatycznych z dniem 1 stycznia 1979 roku.

1986 – Wybuchła wojna libijsko-czadyjska (tzw. "Toyota War").

1987 – Premiera filmu Wpływ księżyca.

1988 – Premiery filmów: Niebezpieczne związki i Rain Man.

1989 – W Rumunii wybuchło powstanie przeciw komunistycznemu dyktatorowi Nicolae Ceauşescu.

1990 – Jean-Bertrand Aristide został wybrany na prezydenta w pierwszych demokratycznych wyborach na Haiti.

1991:

Bundestag ratyfikował polsko-niemiecki traktat graniczny.

Kazachstan ogłosił niepodległość (od ZSRR).

Podpisano układy o stowarzyszeniu między Wspólnotami Europejskimi a Polską, Czechosłowacją i Węgrami.

1992 – Uchwalono Konstytucję Republiki Czeskiej.

1996 – Budynek ambasady Japonii w stolicy Peru Limie został opanowany podczas przyjęcia dyplomatycznego przez uzbrojonych członków skrajnie lewicowego Ruchu Rewolucyjnego im. Tupaca Amaru (MRTA), którzy po wzięciu zakładników rozpoczęli okupację placówki.

1997 – Około 700 japońskich dzieci trafiło do szpitali z objawami epilepsji po obejrzeniu odcinka serialu animowanego z Pokémonami.

1998 – Rozpoczęły się amerykańsko-brytyjskie naloty na Irak (Operacja Pustynny Lis).

2004 – Amerykańska sonda kosmiczna Voyager 1 przekroczyła granicę szoku końcowego i znalazła się w obszarze płaszcza Układu Słonecznego.

2006 – W Gibraltarze wylądował pierwszy samolot pasażerski hiszpańskich linii Iberia.

2007 – Odbyły się wybory parlamentarne w Kirgistanie.

2009 – Brazylijski senat zaaprobował przyjęcie Wenezueli do Mercosuru.