16 listopada - Polski Serwis Naukowy

16 listopada jest 320. (w latach przestępnych 321.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 45 dni.

Operetka Warszawska - teatr komedii muzycznej. Jako symboliczny dzień powstania nowej nazwy teatru uznaje się datę pierwszej premiery – dzień 16 lutego 1954 roku sztuki „Domek trzech dziewcząt’’ Franciszka Schuberta (w opracowaniu H. Bertego).

Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.

Święta

imieniny obchodzą: Agnieszka, Audomar, Ariel, Aureliusz, Dionizy, Edmund, Eucheriusz, Gertruda, Łucja, Małgorzata, Niedamir, Otmar i Patrokles.

Bhutan – Urodziny Króla

Islandia – Dzień Języka Islandzkiego

międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Tolerancji (ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1966 roku)

Niemcy – Dzień Pamięci o Ofiarach Hitleryzmu i Wojen Światowych

Polska – Dzień Służby Zagranicznej

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

rzymskie bazyliki świętych Apostołów Piotra i Pawła

Matka Boża Ostrobramska

św. Agnieszka z Asyżu (dziewica)

św. Eucheriusz z Lyonu (biskup)

św. Gertruda (dziewica)

św. Józef Moscati (lekarz) (również 12 kwietnia)

św. Małgorzata Szkocka (królowa Szkocji)

Wydarzenia w Polsce

1611 – Przed kościołem św. Anny w Warszawie elektor brandenburski Jan Zygmunt Hohenzollern złożył hołd lenny Zygmuntowi III Wazie.

1794 – Pod Radoszycami skapitulował ostatni oddział powstańczy insurekcji kościuszkowskiej.

1846 – Austria dokonała aneksji obszaru Wolnego Miasta Krakowa (tzw. Rzeczpospolita Krakowska).

1863 – Powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Rossoszem.

1900 – Przed nieistniejącym już Hotelem Germania we Wrocławiu chora psychicznie zamachowczyni rzuciła toporkiem w stronę powozu cesarza Niemiec Wilhelma II.

1904 – W Warszawie uruchomiono pierwszą centralę telefoniczną.

1910 – Miasto Sopot zakupiło miejscowość Karlikowo.

1912 – Oddano do użytku zaporę w Pilchowicach na rzece Bóbr.

1914 – I wojna światowa:

Rozpoczęła się bitwa pod Krakowem.

Zwycięstwo wojsk niemieckich nad rosyjskimi w bitwie pod Kutnem.

1918:

Notyfikowano powstanie Państwa Polskiego (

Telegram Piłsudskiego).

W Międzyrzecu Podlaskim żołnierze niemieccy zamordowali 22 żołnierzy POW broniących pałacu Potockich i co najmniej kolejne 22 osoby ludności cywilnej.

1930 – Odbyły się wybory parlamentarne.

1940 – Hitlerowcy utworzyli getto warszawskie.

1945 – Dekretem Rady Ministrów została powołana Komisja Specjalna do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym.

1950 – W Warszawie rozpoczął obrady II Światowy Kongres Pokoju.

1959 – Premiera filmu Kamienne niebo.

1964:

Premiera filmu Rachunek sumienia.

Sejm przyjął ustawę o Polskim Czerwonym Krzyżu.

1968 – Zakończył się V zjazd PZPR.

1979 – Premiera filmu Amator.

1982 – Wycofany ze służby żaglowiec Dar Pomorza został przekazany Centralnemu Muzeum Morskiemu w Gdańsku.

1984 – W Operetce Warszawskiej odbyła się prapremiera musicalu Boso, ale w ostrogach wg powieści Stanisława Grzesiuka.

1989:

Przystąpiono do demontażu pomnika Feliksa Dzierżyńskiego w Warszawie

Sejm przyjął ustawę amnestyjną.

1993 – Sejm przyjął ustawę lustracyjną.

1999 – W Katowicach otwarto centrum handlowo-usługowe 3 Stawy.

2000 – Sejm przyjął ustawę o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

2007:

Otwarto nowy gmach Muzeum Miasta Gdyni.

Został zaprzysiężony I rząd Donalda Tuska.

Wydarzenia na świecie

Bitwa pod Lützen (1632) na obrazie Carla Wahlboma

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
16 listopada

1492 – Meteoryt kamienny o wadze 127 kg spadł w okolicy miejscowości Ensisheim w Alzacji.

1500 – Go-Kashiwabara został cesarzem Japonii.

1531 – Pokój w Kappel zakończył wojnę pomiędzy kantonami protestanckimi i katolickimi w Szwajcarii.

1532 – Hiszpański podbój Peru: pod Cajamarca Hiszpanie pod wodzą Francisco Pizarro dokonali rzezi 4 tys. nieuzbrojonych Inków i wzięli do niewoli ich wodza Atahualpę.

1542 – Juan Rodríguez Cabrillo odkrył Zatokę Monterey w Kalifornii.

1632 – Wojna trzydziestoletnia: bitwa pod Lützen pomiędzy wojskami szwedzkimi a habsburskimi, w której zginął król Szwecji Gustaw II Adolf.

1797 – Fryderyk Wilhelm III został królem Prus.

1835 – Pojawiła się Kometa Halleya.

1848:

W Londynie odbył się ostatni publiczny koncert Fryderyka Chopina.

Został odkryty księżyc Saturna Hyperion.

1849 – Fiodor Dostojewski został skazany na śmierć. Wyrok zmieniono tuż przed egzekucją.

1855 – David Livingstone odkrył Wodospady Wiktorii na rzece Zambezi w Afryce.

1893 – Założono klub piłkarski Sparta Praga.

1896 – Uruchomiono elektrownię wodną na Niagarze.

1904 – John Ambrose Fleming złożył wniosek o opatentowanie lampy elektronowej.

1907:

Brytyjski transatlantyk RMS Mauretania wypłynął w swój dziewczy rejs z Liverpoolu do Nowego Jorku.

Oklahoma jako 46. stan przystąpiła do Unii.

1908 – W ramach skrajnie prawicowej Akcji Francuskiej powstała organizacja młodzieżowa Kameloci Króla.

1909:

Powstała pierwsza na świecie, używająca sterowców niemiecka linia lotnicza DELAG.

Założono holenderski klub FC Eindhoven.

1914 – Utworzono Bank Rezerw Federalnych w Nowym Jorku.

1917 – Georges Clemenceau został po raz drugi premierem Francji.

1918 – Proklamowano Republikę Węgierską.

1920 – Założono australijskie linie lotnicze Qantas.

1924 – Jüri Jaakson został prezydentem Estonii.

1930 – Powstała Narodowosocjalistyczna Duńska Partia Robotnicza (DNSAP).

1933:

W Wenezueli amerykański pilot Jimmie Angel odkrył z powietrza Salto del Angel, najwyższy wodospad na świecie.

ZSRR i Stany Zjednoczone nawiązały stosunki dyplomatyczne.

1938:

Albert Hofmann dokonał syntezy LSD.

Hiszpańska wojna domowa: decydujące strategiczne zwycięstwo sił nacjonalistycznych w bitwie nad Ebro (25 lipca- 16 listopada).

1939 – Al Capone został zwolniony przedterminowo z więzienia.

1940 – W odwecie za zbombardowanie Coventry dwa dni wcześniej, samoloty RAF dokonały nalotu na Hamburg.

1944 – 3106 osób zginęło podczas alianckiego nalotu dywanowego na niemieckie miasto Düren.

1945 – Powstało UNESCO.

1952 – Nad Atolem Eniwetok Amerykanie przeprowadzili próbny wybuch bomby atomowej Ivy King.

1956 – Zlikwidowano komunikację tramwajową w stolicy Szkocji Edynburgu.

1959 – 42 osoby zginęły w Zatoce Meksykańskiej w katastrofie należącego do National Airlines samolotu Douglas DC-7, lecącego z Tampy do Nowego Orleanu.

1965 – W kierunku Wenus została wystrzelona radziecka sonda Wenera 3, pierwszy obiekt, który dotknął powierzchni innej planety.

1967 – W katastrofie samolotu Ił-18B pod Swierdłowskiem zginęło 130 osób.

1970:

Dokonano oblotu amerykańskiego samolotu pasażerskiego Lockheed L-1011 TriStar.

W wyniku wojskowego zamachu stanu władzę w Syrii przejął Hafiz al-Assad.

1972 – W Paryżu została przyjęta Konwencja o ochronie światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego.

1973 – Na amerykańską stację orbitalną Skylab przybyła trzecia i ostatnia misja załogowa.

1974 – Wysłano Wiadomość Arecibo, skierowaną do potencjalnych cywilizacji pozaziemskich.

1979 – Otwarto pierwszą linię metra w Bukareszcie.

1981 – 99 osób zginęło w katastrofie samolotu Tu-154B w rosyjskim Norylsku.

1988:

Rada Najwyższa Estońskiej SRR uchwaliła deklarację suwerenności.

W pierwszych od ponad 10 lat wolnych wyborach parlamentarnych w Pakistanie zwyciężyła Pakistańska Partia Ludowa pod przywództwem Benazir Bhutto.

1989 – 8 osób, w tym 6 księży jezuitów, zostało zamordowanych na Uniwersytecie Środkowoamerykańskim w stolicy Salwadoru San Salvador przez wojskowy szwadron śmierci.

1996:

Matka Teresa z Kalkuty otrzymała honorowe obywatelstwo USA.

Rosyjska sonda kosmiczna Mars 96 rozbiła się krótko po stracie na Pacyfiku.

W zamachu bombowym na budynek zamieszkany przez rodziny rosyjskich strażników granicznych w Kaspijsku w Dagestanie zginęło 67 osób.

2000 – Bill Clinton jako pierwszy prezydent USA przybył z wizytą do Wietnamu.

2003 – W Porto otwarto Stadion Smoka.

2004:

NASA: bezzałogowy samolot eksperymentalny X-43 ustanowił rekord prędkości dla samolotów, osiągając 9,6 macha (11,3 tys. km/h).

Wojna w Iraku: wojska amerykańskie zdobyły Faludżę.

2007:

Muhammad Mian Soomro został premierem Pakistanu.

Odbudowano i uruchomiono ponownie pierwszy komputer Colossus.