16 stycznia - Polski Serwis Naukowy

16 stycznia jest 16. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 349 (w latach przestępnych 350) dni.

Kazimierz Dejmek (ur. 17 maja 1924 w Kowlu, zm. 31 grudnia 2002 w Warszawie) – polski reżyser i aktor teatralny, minister kultury i sztuki, poseł na Sejm II kadencji.

Ricardo Froilán Lagos Escobar (ur. 2 marca 1938 w Santiago) - chilijski ekonomista, prawnik, polityk Socjalistycznej Partii Chile. W latach 2000-2006 pełnił funkcję prezydenta Chile.

Święta

Imieniny obchodzą: Furzeusz, Gonsalwy, Hilary, Honorat, Marceli, Otto, Otton, Piotr, Treweriusz, Trzebowit, Tycjan, Tycjana, Waleriusz, Włodzimierz, Włodzimir i Włodzimira

Tajlandia – Dzień Nauczyciela

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

św. Berard i towarzysze: Piotr z San Gemini, Otto, Akursjusz i Adjut (pierwsi męczennicy franciszkańscy)

św. Furzeusz (benedyktyński misjonarz)

św. Honorat z Arles (biskup)

św. Joanna z Balneo (dziewica)

bł. Józef Tovini (tercjarz)

św. Marceli I (papież i męczennik)

Wydarzenia w Polsce

1593 – Król Zygmunt III Waza zwołał pospolite ruszenie szlachty ze wschodnich województw w celu zdławienia kozackiego powstania hetmana Krzysztofa Kosińskiego.

1734 – Wojna o sukcesję polską: wojska rosyjskie zajęły Toruń.

1919 – Ignacy Jan Paderewski został mianowany premierem i równocześnie ministrem spraw zagranicznych.

1945:

II wojna światowa: oddziały radzieckie wyzwoliły Częstochowę (wyzwolenie Częstochowy), Radom, Radomsko, Iłżę i Szydłowiec.

Zlikwidowano obóz w Płaszowie, ostatni więźniowie zostali wywiezieni do KL Auschwitz.

1957 – Zrzeszenie Sportowe Kolejarzy Poznań przemianowano na Klub Sportowy Lech Poznań.

1959 – Powstały Kampinoski i Karkonoski Park Narodowy.

1961 – Na Wawel powróciły z Kanady skarby królewskie. Wśród nich znajdowały się wawelskie arrasy.

1968 – Władze państwowe podjęły decyzję o zawieszeniu przedstawień Dziadów Adama Mickiewicza w reżyserii Kazimierza Dejmka.

1980 – Premiera filmu Godzina "W".

1981 – Odsłonięto pomnik Stefana Starzyńskiego w Warszawie.

1992 – W Warszawie odbyła się uroczystość wymiany dokumentów ratyfikacyjnych traktatu o dobrym sąsiedztwie między Polską a Niemcami.

2002 – Rozpoczęła się dwudniowa wizyta prezydenta Rosji Władimira Putina.

2009 – Odbył się ostatni lot samolotu transportowego An-26 będącego na wyposażeniu Sił Powietrznych RP.

Wydarzenia na świecie

ORP Wodnik – uczestnik polskiego kontyngentu wojskowego w trakcie I Wojny w Zatoce Perskiej

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
16 stycznia

27 p.n.e. – Senat rzymski nadał cesarzowi Oktawianowi tytuł Augusta.

550 – Wojska ostrogockie pod wodzą Totili wkroczyły do Rzymu.

929 – Abd ar-Rahman III został kalifem Kordoby.

1120 – Podczas obrad synodu Kościoła jerozolimskiego przyjęto Kodeks z Nabulusu.

1362 – Potężny sztorm na Morzu Północnym spowodował śmierć co najmniej 25 tys. osób na terenach nadbrzeżnych Anglii, Holandii, Niemiec i Danii.

1412 – Medyceusze zostali wskazani jako oficjalni bankierzy papiestwa.

1439 – Rozpoczął się Sobór Florencki.

1547 – Iwan IV Groźny jako pierwszy władca rosyjski przyjął tytuł cara.

1556 – Cesarz Niemiec i król Hiszpanii Karol V Habsburg abdykował z tronu hiszpańskiego na rzecz swego syna Filipa II.

1707 – Szkocki parlament ratyfikował Akt Unii, otwierając drogę do utworzenia Wielkiej Brytanii.

1756 – Została podpisana tajna brytyjsko-pruska konwencja westminsterska.

1761 – Brytyjczycy zajęli francuskie terytorium Puducherry w Indiach.

1780 – W trakcie walk o Gibraltar brytyjska flota odniosła zwycięstwo nad eskadrą hiszpańską w bitwie u Przylądka Świętego Wincentego.

1809 – Wojny napoleońskie w Hiszpanii i Portugalii: wojska francuskie pokonały Brytyjczyków w bitwie pod La Coruną.

1839 – Wojska brytyjskie zdobyły zajmowany przez Turków Aden w Jemenie.

1881 – Na zamku Markree w irlandzkim hrabstwie Sligo zmierzono najniższą temperaturę w historii wyspy (-19,1 °C).

1889 – W Cloncurry (Queensland) odnotowano najwyższą temperaturę w historii Australii (53,3 °C).

1906:

Eloy Alfaro został po raz drugi prezydentem Ekwadoru.

Rozpoczęła się konferencja w Algeciras w sprawie rozwiązania kryzysu marokańskiego.

1909 – Wyprawa kierowana przez irlandzkiego podróżnika Ernesta Shackletona jako pierwsza w historii dotarła do południowego bieguna magnetycznego.

1914 – W tureckim Izmirze założono klub piłkarski Altay SK.

1917 – Próba zawarcia sojuszu niemiecko-meksykańskiego w I wojnie światowej (Telegram Zimmermanna).

1919 – Została ratyfikowana wprowadzająca prohibicję 18. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych.

1920 – Powołano do życia Radę Ligi Narodów.

1925 – W Helsinkach odbyła się konferencja państw nadbałtyckich, na której omawiano i uzgadniano wspólną politykę wobec ZSRR.

1935 – W mediolańskiej La Scali odbyła się premiera opery Pietra Mascagniego Neron.

1940 – Mitsumasa Yonai został premierem Japonii.

1941:

W pobliżu skały Rockall na Atlantyku niemiecki okręt podwodny U-96 zatopił brytyjski statek pasażerski SS Oropesa; zginęło 106 pasażerów i członków załogi, 143 osoby uratowano.

Została założona Litewska Akademia Nauk.

1942:

22 osoby zginęły w katastrofie samolotu Douglas DC-3 pod Las Vegas.

U wybrzeży Islandii zatonął polski statek transportowy SS Wigry; zginęło 25 członków załogi, w tym 12 Polaków.

1945:

We Francji znacjonalizowano zakłady Renault, produkujące samochody osobowe, ciężarowe i maszyny rolnicze.

W wyniku alianckiego nalotu na Magdeburg zginęło 16 tys. osób.

1947 – Vincent Auriol został prezydentem Francji.

1948 – Wojna domowa w Mandacie Palestyny: arabska milicja działająca z wioski Artuf zaatakowała żydowski konwój do Jerozolimy, zabijając 35 jego członków.

1952 – W Meksyku utworzono stan Kalifornia Dolna.

1954 – René Coty został prezydentem Francji.

1956 – W Egipcie na mocy nowej konstytucji islam stał się religią państwową.

1957 – Otwarto The Cavern Club w Liverpoolu.

1959 – Rozpoczęto produkcję radzieckiej limuzyny GAZ-13 Czajka.

1960 – Podczas sztormu w zatoce wyspy Iturup na Kurylach zerwała się z cumy radziecka barka wojskowa T-36 wraz z czterema marynarzami na pokładzie, których krańcowo wyczerpanych, po 49 dniach dryfowania i przebyciu 1020 mil, odnalazła załoga amerykańskiego śmigłowca wojskowego.

1963 – Nicolas Grunitzky został prezydentem Togo.

1967 – Na Słowacji utworzono Pieniński Park Narodowy.

1969:

Odbył się pierwszy dwuosobowy spacer kosmiczny i pierwsza wymiana załogi na orbicie (Sojuz 4 i Sojuz 5).

Student Jan Palach dokonał samospalenia w proteście przeciw wkroczeniu wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji.

1973 – Stacja NBC wyemitowała ostatni odcinek serialu Bonanza.

1979 – Irańska rewolucja islamska: szach Mohammed Reza Pahlawi uciekł wraz z rodziną do Egiptu.

1983 – 47 osób zginęło, a 20 zostało rannych w katastrofie tureckiego Boeinga 727 w Ankarze.

1984 – Zhao Ziyang jako pierwszy premier ChRL przybył z wizytą do Kanady.

1987:

Hu Yaobang został zmuszony do rezygnacji z funkcji sekretarza generalnego Komunistycznej Partii Chin.

Prezydent Ekwadoru León Febres Cordero Ribadeneyra został uprowadzony i był przetrzymywany przez kilkanaście godzin przez grupę wojskowych w celu wymuszenia zwolnienia przywódcy wojskowego buntu z 1986 roku.

1989 – Podczas demonstracji w 20. rocznicę samospalenia Jana Palacha został aresztowany Václav Havel.

1990 – W Bułgarii rozpoczęły się obrady Okrągłego Stołu.

1992 – W mieście Meksyk podpisano porozumienie kończące trwającą blisko 20 lat wojnę domową w Salwadorze.

2000:

Kumba Ialá wygrał w II turze wybory prezydenckie w Gwinei Bissau.

Ricardo Lagos został prezydentem Chile.

2001 – Został zamordowany prezydent Demokratycznej Republiki Konga Laurent-Désiré Kabila.

2003 – NASA: w ostatnią, zakończoną katastrofą misję wyruszył wahadłowiec Columbia.

2005:

Urzędujący prezydent Chorwacji Stjepan Mesić został wybrany na drugą kadencję.

W wieku 66 lat Adriana Iliescu została prawdopodobnie najstarszą matką w historii medycyny.

2006 – Ellen Johnson-Sirleaf została prezydentem Liberii.