17 listopada - Polski Serwis Naukowy

17 listopada jest 321. (w latach przestępnych 322.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 44 dni.

Arnold Alois Schwarzenegger (ur. 30 lipca 1947 w Thal) – austriacki i amerykański aktor, kulturysta i polityk pochodzenia, były gubernator stanu Kalifornia.

Strategic Arms Limitation Treaty (SALT I) – pierwszy z układów o ograniczeniu zbrojeń strategicznych (ang. Strategic Arms Limitation Talks) podpisany 26 maja 1972 roku między USA a ZSRR roku podczas wizyty prezydenta USA Richarda Nixona w Moskwie. Podpisanie dokumentu poprzedziły dwustronne rokowania w latach 1969 - 1972.

Święta

imieniny obchodzą: Alfeusz, Arabella, Dionizy, Drogomir, Drogoradz, Elżbieta, Floryn, Grzegorz, Hugo, Hugon, Jan, Jozafat, Roch, Salomea, Sulibor, Wiktoria, Zacheusz i Zbysław.

Azerbejdżan – Dzień Narodowego Odrodzenia

Czechy, Słowacja – Dzień Walki o Wolność i Demokrację

Demokratyczna Republika Konga – Święto Armii

międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Studenta upamiętniający krwawo stłumioną demonstrację czechosłowackich studentów przeciwko nazistowskiej agresji z 1939 roku, z inicjatywy Europejskiego Forum Studentów

Polska – Dzień bez Długów (od 2009)

Wyspy Marshalla – Dzień Prezydenta

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

św. Anian († 453; biskup Orleanu)

św. Dionizy (biskup)

św. Elżbieta Węgierska

św. Grzegorz Cudotwórca

św. Grzegorz z Tours

św. Hilda z Whitby (ksieni)

św. Hugo(n) z Lincoln (biskup)

św. Roch González de Santa Cruz, Alonso Rodriguez, John del Castillo (†† 1628, męczennicy, prezbiterzy ) – wspomnienie obowiązkowe jezuitów)

Wydarzenia w Polsce

1370 – Ludwik Węgierski został królem Polski.

1847 – W Berlinie zakończył się proces wielkopolskich powstańców i działaczy niepodległościowych. Skazano 117 osób, z tego 8 na karę śmierci.

1856 – Odbył się pierwszy pochówek na Starym Cmentarzu Żydowskim we Wrocławiu.

1918 – Powstał rząd Jędrzeja Moraczewskiego.

1920 – Weszła w życie konstytucja Wolnego Miasta Gdańska.

1923 – Rozpoczęła działalność Transatlantycka Centrala Radiotelegraficzna.

1928 – Pierwszy zjazd Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego.

1945 – W Teatrze im. Stefana Jaracza w Olsztynie wystawiono pierwsze przedstawienie w języku polskim.

1972 – Ministerstwo Łączności wydało rozporządzenie o wprowadzeniu od 1 stycznia 1973 roku systemu kodów pocztowych.

1989:

W Warszawie zdemontowano pomnik Feliksa Dzierżyńskiego, a plac jego imienia przemianowano na Plac Bankowy.

Wyemitowano ostatnie wydanie Dziennika Telewizyjnego.

2000:

Na GPW wdrożono system informatyczny WARSET.

Premiera filmu Daleko od okna.

2002 – Tadeusz Mazowiecki wystąpił z Unii Wolności.

2004 – Henryk Jankowski został odwołany z funkcji proboszcza bazyliki św. Brygidy w Gdańsku.

2006 – Katastrofa kolejowa na przejeździe w Gołaszynie (woj. wielkopolskie), w której zginęły 4 osoby a 1 została ranna.

2007 – Po wygranej 2:0 w Chorzowie z Belgią, piłkarska reprezentacja Polski zapewniła sobie awans do Mistrzostw Europy.

Wydarzenia na świecie

Otwarcie Kanału Sueskiego – 1869

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
17 listopada

3 p.n.e. – Według obliczeń Klemensa z Aleksandrii data narodzin Jezusa Chrystusa.

284 – Wojsko rzymskie obwołało cesarzem Dioklecjana.

1292 – Jan Balliol został wybrany królem Szkocji.

1494 – Wojska francuskie pod wodzą króla Karola VIII wkroczyły do Florencji.

1558 – Elżbieta I została królową Anglii.

1632 – Krystyna, sześcioletnia córka zabitego dzień wcześniej w bitwie pod Lützen Gustawa II Adolfa, została królową Szwecji.

1633 – Premiera sztuki Ryszard III Williama Szekspira.

1659 – Hiszpania i Francja zawarły tzw. pokój pirenejski.

1796:

I koalicja antyfrancuska: zakończyła się bitwa pod Arcole

Paweł I Romanow został cesarzem Rosji.

1800 – Kongres Stanów Zjednoczonych po raz pierwszy obradował w Waszyngtonie.

1820 – Amerykański kapitan Nathaniel Palmer jako pierwszy dostrzegł z pokładu swego statku Półwysep Antarktyczny.

1858 – Francja anektowała niezamieszkany Atol Clippertona na północnym Pacyfiku.

1869 – Otwarto Kanał Sueski.

1874 – 469 osób zginęło na południowym Atlantyku w wyniku pożaru i zatonięcia płynącego z Anglii do Nowej Zelandii statku Cospatrick. Po 10 dniach uratowano trzech rozbitków.

1878 – Premier Włoch Benedett Cairoli uchronił w Neapolu króla Humberta I przed oddanymi przez zamachowca strzałami, zasłaniając go własnym ciałem.

1905:

Japonia zmusiła Koreę do podpisania traktatu o przyjęciu protektoratu.

Wilhelm IV został wielkim księciem Luksemburga.

1917 – I wojna światowa: zwycięstwo floty niemieckiej nad brytyjską w II bitwie koło Helgolandu.

1919 – Armia Czerwona zdobyła Kursk.

1922 – Obalony ostatni sułtan Turcji Mehmed VI udał się na wygnanie do Włoch.

1933 – Premiera filmu Kacza zupa.

1939 – W Paryżu powstał czechosłowacki rząd emigracyjny.

1944 – Komunistyczni partyzanci wraz z mieszkańcami miasta wyzwolili Tiranę spod okupacji niemieckiej.

1948:

Założono najstarszy w Nigerii Uniwersytet w Ibadanie.

Został wycofany ze służby krążownik Aurora.

1950 – Tenzin Gjatso został XIV dalajlamą.

1951 – Uruchomiono komputer LEO I.

1956 – Dokonano oblotu francuskiego myśliwca Dassault Mirage III.

1962 – Otwarto Port lotniczy Waszyngton-Dulles.

1963 – W Austrii otwarto Europabrücke, do 2004 roku najwyższy wiadukt w Europie.

1969 – W Helsinkach rozpoczęły się amerykańsko-radzieckie rokowania rozbrojeniowe SALT 1.

1970:

Douglas Engelbart opatentował mysz komputerową.

Na Księżycu wylądowała radziecka sonda kosmiczna Łuna 17 wraz ze sterowanym z Ziemi pojazdem księżycowym Łunochod 1.

1971 – W Hamburgu RFN zremisowała bezbramkowo z Polską w meczu eliminacyjnym do Mistrzostw Europy.

1973 – W Atenach wojsko dokonało masakry nie stawiających oporu studentów politechniki, protestujących przeciwko rządom junty czarnych pułkowników.

1974 – W pierwszych od 1964 roku wolnych wyborach parlamentarnych w Grecji zwyciężyła centroprawicowa Nowa Demokracja.

1980 – Yoko Ono i John Lennon wydali album Double Fantasy.

1982 – Południowokoreański bokser Kim Duk-koo zmarł wskutek obrażeń doznanych w stoczonej 13 listopada w Las Vegas walce z Amerykaninem Rayem Mancinim o mistrzostwo świata WBA w wadze lekkiej.

1983 – W meksykańskim stanie Chiapas powstała Zapatystowska Armia Wyzwolenia Narodowego (EZLN).

1986 – Szef koncernu Renault Georges Besse został zamordowany przed swym domem w Paryżu przez terrorystów z ugrupowania Action directe.

1989 – Legalna demonstracja studentów w Pradze stłumiona przez milicję. Pogłoska o śmierci studenta spowodowała ogłoszenie strajku aktorów i studentów i dała początek aksamitnej rewolucji w Czechosłowacji.

1991:

Papież Jan Paweł II ogłosił świętym karmelitę bosego Józefa Kalinowskiego (w zakonie ojca Rafała od św. Józefa).

Założono Europejską Federację Piłki Ręcznej (EHF) z siedzibą w Wiedniu.

1996 – Emil Constantinescu pokonał urzędującego prezydenta Iona Iliescu w II turze wyborów prezydenckich w Rumunii.

1997 – 62 osoby zginęły w ataku bojówek muzułmańskich w egipskim Luksorze.

2000:

Janez Drnovšek został po raz drugi premierem Słowenii.

Oskarżony o korupcję prezydent Peru Alberto Fujimori uciekł do Japonii.

2003 – Arnold Schwarzenegger rozpoczął urzędowanie jako gubernator Kalifornii.

2005 – W wyborach prezydenckich na Sri Lance premier Mahinda Rajapakse pokonał byłego premiera Ranila Wickremesinghe.

2006 – W niemieckim Guben otwarto Plastinarium, ośrodek zajmujący się preparowaniem i wystawianiem ludzkich zwłok.

2007 – W Finlandii po raz pierwszy sfotografowano tzw. łuk Kerna, bardzo rzadkie atmosferyczne zjawisko optyczne, powodowane przez płatkowe kryształy lodu o podstawie prawie trójkątnej.

2008 – Nepalski Sąd Najwyższy nakazał legalizację małżeństw homoseksualnych.

2010 – Na Madagaskarze 74% głosujących w referendum opowiedziało się za przyjęciem nowej konstytucji.

Urodzili się

9 – Wespazjan, cesarz rzymski (zm. 79)

1293 – Filip V Wysoki, król Francji i Nawarry (zm. 1322)

1503 – Agnolo Bronzino, włoski malarz (zm. 1572)

1516 – Klemens Janicki, polski poeta (zm. 1543)

1602 – Agnès Galand, francuska dominikanka, mistyczka i stygmatyczka, błogosławiona katolicka (zm. 1634)

1747 – Dionizy Stanetti von Falkenfels, austriacki inżynier górniczy, długoletni naczelnik kopalni soli w Bochni (zm. 1824)

1755 – Ludwik XVIII, król Francji (zm. 1824)

1765 – Etienne Jacques Joseph Alexandre Macdonald, książę Tarentu, marszałek Francji (zm. 1840)

1790 – August Ferdinand Möbius, niemiecki matematyk (zm. 1868)

1833 – Lucjan Rydel, polski lekarz, okulista, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1895)

1839 – Henryk Stroka, polski pisarz, pedagog, uczestnik powstania styczniowego (zm. 1896)

1878:

Berta Lask, niemiecka pisarka (zm. 1967)

Lise Meitner, austriacka fizyk (zm. 1968)

1882:

Germaine Dulac, francuski reżyser filmowy, teoretyk filmu (zm. 1942)

Henryk Raabe, polski zoolog, polityk, rektor Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej (zm. 1951)

1886 – Janko Polić Kamov, chorwacki pisarz (zm. 1910)

1887 – Bernard Law Montgomery, brytyjski dowódca wojskowy, marszałek (zm. 1976)

1888:

Curt Goetz, niemiecki reżyser filmowy, aktor (zm. 1960)

Stanisław Skwarczyński, polski dowódca wojskowy, generał, polityk (zm. 1981)

1891 – Stanisław Darski, polski prawnik, ekonomista, tenisista, polityk, minister żeglugi, profesor PAN (zm. 1983)

1894 – Piotr Grzegorczyk, polski bibliograf, biograf (zm. 1968)

1895 – Michaił Bachtin, rosyjski literaturoznawca (zm. 1975)

1896 – Lew Wygotski, rosyjski psycholog, pedagog (zm. 1934)

1901:

Lee Strasberg, amerykański reżyser teatralny, aktor, założyciel Actor’s Studio (zm. 1982)

Iwan Pyrjew, rosyjski reżyser filmowy (zm. 1968)

1902 – Eugene Wigner, węgierski fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1995)

1903 – Jerzy Walden, polski aktor, reżyser teatralny (zm. 1984)

1904:

Salomėja Nėris, litewska poetka (zm. 1945)

Jack Owens, amerykański muzyk bluesowy (zm. 1997)

Tadeusz Zabłocki, polski prawnik, publicysta (zm. 1997)

1905:

Astrid, królowa Belgii (zm. 1935)

Mischa Auer, amerykański aktor (zm. 1967)

Antal Kocsis, węgierski bokser (zm. 1994)

Adam Ważyk, polski poeta (zm. 1982)

1906 – Soichiro Honda, japoński przemysłowiec, pionier motoryzacji (zm. 1991)

1913:

Aleksander Bardini, polski aktor (zm. 1995)

Christiane Desroches-Noblecourt, francuska archeolog, egiptolog (zm. 2011)

José María Hernández Garnica, Sługa Boży, hiszpański duchowny katolicki (zm. 1972)

Hellmut Kalbitzer, niemiecki polityk, poseł do Parlamentu Europejskiego (zm. 2006)

1917 – Robert Dunkerson Orr, amerykański polityk, gubernator Indiany (zm. 2004)

1918 – Jeannie Ebner, austriacka pisarka (zm. 2004)

1920 – Wiesław Śliwiński, polski urzędnik, ekonomista, działacz PTTK (zm. 1990)

1921 – Edith Keller-Herrmann, niemiecka szachistka, arcymistrzyni (zm. 2010)

1922:

Stanley Cohen, amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla

Kazimierz Koszutski, polski pisarz

Ferdynand Solowski, polski aktor

Edward Zawada, polski chemik, polityk (zm. 2006)

1923 – Hubertus Brandenburg, niemiecki duchowny katolicki, biskup ordynariusz sztokholmski (zm. 2009)

1924:

Włodzimierz Oliwa, polski dowódca wojskowy, generał, polityk, członek WRON, minister administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska (zm. 1989)

Aristides Pereira, polityk Republiki Zielonego Przylądka, prezydent Republiki Zielonego Przylądka (zm. 2011)

Zofia Raciborska, polska aktorka (zm. 2004)

1925 – Rock Hudson, amerykański aktor (zm. 1985)

1926 – Mirko Tremaglia, włoski prawnik, polityk, minister (zm. 2011)

1927 – Robert Butler, amerykański reżyser filmowy

1928 – Rance Howard, amerykański aktor

1929 – Edmund Piszcz, polski duchowny katolicki, arcybiskup warmiński

1930:

Zofia Gerlach, polska lekarka, pisarka

Bob Mathias, amerykański lekkoatleta, dziesięcioboista (zm. 2006)

1932:

Adam Dyczkowski, polski duchowny katolicki, biskup zielonogórsko-gorzowski