17 stycznia - Polski Serwis Naukowy

17 stycznia jest 17. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 348 (w latach przestępnych 349) dni.

The Rolling Stones – jeden z najpopularniejszych zespołów muzyki rockowej drugiej połowy XX wieku, którego twórczość wywarła znaczny wpływ na kulturę masową i przemysł muzyczny w ostatnich czterdziestu latach.

Prezydent Stanów Zjednoczonych – głowa państwa, szef administracji federalnej, naczelny dowódca sił zbrojnych, szef rządu, a także lider swojej partii. Konstytucja nadała mu wiele prerogatyw, co sprawia, iż zajmuje on kluczowe miejsce w systemie politycznym Stanów Zjednoczonych.

Święta

Imieniny obchodzą: Alba, Antoni, Jan, Julian, Merul, Przemił, Roselina, Rosław, Rosława, Rościsław, Rozalinda, Sulpicja, Sulpicjusz, Teodor

Demokratyczna Republika Konga – Dzień Patrice'a Lumumby

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

Dzień Judaizmu (w Kościele katolickim w Polsce)

św. Antoni (opat)

św. Roselina de Villeneuve (kartuza)

Wydarzenia w Polsce

1510 – We Lwowie podpisano pokój polsko-mołdawski, kończący wojnę o Pokucie.

1626 – Wojna polsko-szwedzka: zwycięstwo Szwedów w bitwie pod Walmojzą, pierwsze w dziejach nad wojskami Rzeczypospolitej.

1649 – W katedrze wawelskiej miała miejsce koronacja Jana Kazimierza.

1734 – August III Sas i Maria Józefa zostali koronowani w katedrze wawelskiej.

1784 – W krakowskiej dzielnicy Wesoła, rozpoczęły się udane eksperymenty ze wzlotem balonu, których inicjatorami byli krakowscy uczeni: Jan Śniadecki, Jan Jaśkiewicz, Franciszek Scheidt i Jan Szaster. Balon wzniósł się na wysokość około 4700 m i utrzymywał się w powietrzu przez 33 minuty.

1831 – Józef Chłopicki zrezygnował z funkcji dyktatora powstania listopadowego.

1874 – 13 unitów zostało zastrzelonych przez żołnierzy rosyjskich w Drelowie na Podlasiu.

1895 – Ukazało się pierwsze wydanie tygodnika Przewodnik Katolicki.

1920 – Polska rozpoczęła przejmowanie Pomorza Gdańskiego przyznanego traktatem wersalskim.

1943 – Zamachy Gwardii Ludowej na kina dla Niemców w Warszawie.

1945 – II wojna światowa:

Oddziały 1. Armii Pancernej Gwardii wkroczyły do Zgierza.

Oddziały 1. Frontu Białoruskiego, w tym 1. Armia WP, wkroczyły do ruin Warszawy, Jasła oraz Gorlic.

W nocy z 17/18 stycznia załoga policyjnego więzienia hitlerowskiego na Radogoszczu w Łodzi rozpoczęła masakrę więźniów zakończoną jego podpaleniem.

Zostały rozwiązane Szare Szeregi.

Z obozu KL Auschwitz-Birkenau wyruszył marsz śmierci.

1947:

Rozwiązano Krajową Radę Narodową.

Założono klub piłkarski MKS Myszków.

1957 – Premiera filmu Człowiek na torze w reżyserii Andrzeja Munka.

1966 – Premiera filmu Potem nastąpi cisza w reżyserii Janusza Morgensterna.

1969 – Premiera filmu Kierunek Berlin w reżyserii Jerzego Passendorfera.

1970 – Premiera filmu Jarzębina czerwona w reżyserii Ewy i Czesława Petelskich.

1974 – Utworzone zostało Towarzystwo Opieki nad Zabytkami.

1975 – Utworzone zostały przedsiębiorstwa Elektrownia Bełchatów i Kopalnia Węgla Brunatnego Bełchatów.

1982 – Stan wojenny: wznowił działalność Teatr Wielki w Warszawie.

1985 – Odsłonięto Pomnik Kościuszkowców w Warszawie.

1993 – W Jeleniej Górze zarejestrowano najwyższą krajową temperaturę w styczniu (+17,0 °C).

2010 – Prezydent Łodzi Jerzy Kropiwnicki został odwołany w wyniku referendum.

2011 – Wisława Szymborska została odznaczona Orderem Orła Białego.

Wydarzenia na świecie

Sala obrad Rady Bezpieczeństwa ONZ

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
17 stycznia

395 – Nastąpił podział Cesarstwa rzymskiego między synów Teodozjusza na część wschodnią (Arkadiusz) i zachodnią (Honoriusz).

1328 – Król Niemiec Ludwik IV przyjął koronę cesarską z rąk przedstawiciela ludu rzymskiego, Sciarra Colonny.

1377 – Papież Grzegorz XI powrócił do Rzymu, kończąc tym samym trwającą od 1309 roku tzw. niewolę awiniońską.

1524 – Włoski żeglarz Giovanni da Verrazzano wypłynął z Madery w podróż do Ameryki Północnej w celu znalezienia przejścia północno-zachodniego.

1562 – Regentka Katarzyna Medycejska wydała Edykt z Saint Germain uznający hugenotów we Francji.

1595 – Król Francji Henryk IV wypowiedział wojnę Hiszpanii.

1601 – Książę Sabaudii Karol Emanuel I i król Francji Henryk IV podpisali traktat z Lyonu, kończący spór o markizat Saluzzo.

1605 – Ukazała się powieść Don Kichot z La Manchy Miguela de Cervantesa.

1640 – Wojna holendersko-portugalska o Brazylię: flota holenderska odniosła zwycięstwo w bitwie u wybrzeży wyspy Itamaraca.

1656 – Brandenburgia i Szwecja podpisały rozejm w Królewcu.

1746 – II powstanie jakobickie: zwycięstwo szkockich jakobitów nad armią angielską pod Falkirk.

1773 – HMS Resolution pod dowództwem Jamesa Cooka po raz pierwszy przepłynął przez południowe koło podbiegunowe.

1786 – Została odkryta Kometa Enckego.

1819 – Simón Bolívar proklamował Republikę Kolumbii.

1852 – Podpisano Konwencję Rzeki Sand, w której Wielka Brytania uznała niepodległość burskiego Transwalu.

1878 – X wojna rosyjsko-turecka: armia rosyjska odniosła decydujące zwycięstwo w bitwie pod Płowdiwem.

1881 – Wojna o Pacyfik: wojska chilijskie zdobyły stolicę Peru Limę.

1885 – Brytyjskie wojska interwencyjne w Sudanie pokonały mahdystów w bitwie pod Abu-Klea.

1893 – Ostatnia królowa Hawajów Lili'uokalani zrzekła się tronu.

1895 – Félix François Faure został prezydentem Francji.

1899 – Wyspa Wake stała się terytorium zależnym Stanów Zjednoczonych.

1904 – W Moskiewskim Teatrze Artystycznym odbyła się premiera sztuki Wiśniowy sad Antoniego Czechowa.

1910 – Na Węgrzech powstał drugi rząd Károla Khuen-Héderváry'ego.

1912 – Brytyjczyk Robert Falcon Scott zdobył biegun południowy miesiąc po Norwegu Roaldzie Amundsenie.

1913 – Raymond Poincaré został wybrany na prezydenta Francji.

1917 – USA za 25 mln dolarów zakupiły od Danii Wyspy Dziewicze.

1919 – Wojna estońsko-bolszewicka: wojska estońskie zdobyły Narwę.

1920 – Paul Deschanel został wybrany na prezydenta Francji.

1921 – W Wiedniu założono Wolny Uniwersytet Ukraiński.

1929 – Król Afganistanu Inajatullah Chan abdykował po trzech dniach panowania. Nowym królem został Amir Habibullah Ghazi.

1933 – Kongres Stanów Zjednoczonych, wbrew prezydentowi Herbertowi Hooverowi, uchwalił niezależność Filipin.

1934 – Ferdinand Porsche zaprezentował rządowi niemieckiemu projekt Garbusa, inaugurując historię marki Volkswagen.

1941 – Wojna na Pacyfiku: flota francuska pokonała tajlandzką w bitwie pod Ko Chang.

1945 – Szwedzki dyplomata Raoul Wallenberg został aresztowany przez NKWD w Budapeszcie.

1946 – W Londynie po raz pierwszy zebrała się Rada Bezpieczeństwa ONZ.

1948 – Na pokładzie amerykańskiego okrętu wojennego podpisano porozumienie rozejmowe między Indonezją i Holandią, sankcjonujące tymczasową suwerenność holenderską nad zajmowanymi terytoriami Indii Holenderskich i przewidujące przeprowadzenie referendów w celu rozstrzygnięcia ich przynależności.

1949 – W katastrofie brytyjskiego samolotu pasażerskiego Avro 688/689 Tudor u wybrzeży Bermudów zginęło 20 osób.

1950 – Doszło do napadu na budynek Brink'sa w Bostonie i zrabowania rekordowego wówczas łupu w historii USA (1 218 211,29 dolarów w gotówce oraz 1 557 183,83 w czekach, przekazach i innych papierach wartościowych).

1955 – Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym USS Nautilus wypłynął w swój pierwszy rejs.

1961 – Katangijscy secesjoniści dokonali egzekucji pierwszego premiera Demokratycznej Republiki Konga Patrice'a Lumumby.

1963 – Dokonano oblotu brytyjskiego samolotu transportowego Short SC.7 Skyvan.

1966 – Nad hiszpańską wioską Palomares doszło do zderzenia dwóch amerykańskich samolotów wojskowych. W wyniku kolizji z bombowca B-52 wypadły 4 nieuzbrojone bomby wodorowe.

1969 – Ukazał się album Yellow Submarine grupy The Beatles.

1972 – Przyjęta została flaga Bangladeszu.

1975 – Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych na pierwszej od 9 lat sesji przyjęło nową konstytucję, sankcjonującą zdobycze rewolucji kulturalnej.

1977 – W stanie Utah został stracony morderca Gary Gilmore. Była to pierwsza egzekucja po przywróceniu kary śmierci w USA.

1979 – Premiera filmu Nosferatu wampir w reżyserii Wernera Herzoga.

1983 – Nigeria wydaliła ponad 2 miliony nielegalnych imigrantów, głównie z Ghany.

1988 – W Rzymie Jan Paweł II jako pierwszy papież wystąpił na konferencji prasowej.

1991:

Harald V został królem Norwegii.

Wojska sprzymierzone rozpoczęły operację Pustynna Burza w celu wyzwolenia Kuwejtu spod okupacji irackiej.

1993 – Został aresztowany włoski seryjny morderca Pietro Pacciani ("Potwór z Florencji").

1994 – Trzęsienie ziemi w Northridge (zespół miejski Los Angeles). Zginęły 72 osoby, 8.700 zostało rannych.

1995:

Silne trzęsienie ziemi nawiedziło Kobe w Japonii. Zginęły 6434 osoby.

We Włoszech powstał rząd Lamberta Diniego.

1996 – Republika Czeska złożyła wniosek o przyjęcie do Unii Europejskiej.

2001 – Premiera filmu Plotka w reżyserii Francisa Vebera.

2002:

15% powierzchni miasta Goma zostało zalane lawą w wyniku erupcji wulkanu Nyiragongo w Demokratycznej Republice Konga. Zginęło 147 osób, pół miliona straciło dach nad głową.

Intifada Al-Aksa: palestyński zamachowiec wtargnął na ceremonię religijną bar micwy w mieście Hadera. Od kul zginęło 6 Izraelczyków, a 33 osoby zostały ranne.

2006 – W więzieniu stanowym San Quentin w Kalifornii stracono najstarszego więźnia od dziesiątek lat. 76-letni Clarence Ray Allen, który poważnie chorował w więzieniu, został uśmiercony za pomocą zastrzyku trucizny.

2007 – Wskazówki na symbolicznym Zegarze Zagłady na Uniwersytecie w Chicago zostały przesunięte z 11:53 na 11:55.

2010:

Początek kilkudniowych zamieszek w nigeryjskim mieście Dżos, w wyniku których zginęło ponad 600 osób.

Sebastián Piñera zwyciężył w II turze wyborów prezydenckich w Chile.

W I turze wyborów prezydenckich na Ukrainie zwyciężył Wiktor Janukowicz przed Julią Tymoszenko.

2011 – Rozpoczęły się antyrządowe protesty w Omanie.