1896 - Polski Serwis Naukowy

Wydarzenia w Polsce

3 marca – około 110 górników zginęło w pożarze w KWK "Kleofas" w Katowicach.

Czerwiec – III Zlot Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" w Krakowie (M.Kirkor, skok w dal - 4,70 m).

3 lipca – na ulice Bydgoszczy wyjechał pierwszy tramwaj elektryczny.

19 lipca – otwarto Park im. Wojciecha Bednarskiego w Krakowie.

23 lipca – w Krakowie odbyła się premiera opery Goplana z muzyką Władysława Żeleńskiego i librettem Ludomiła Germana na podstawie Balladyny Juliusza Słowackiego.

3 sierpnia – otwarto Halę Targową w Gdańsku.

10 sierpnia – otwarto Park Ujazdowski w Warszawie.

12 sierpnia – w Gdańsku wyruszyły pierwsze elektryczne tramwaje.

7 września – we Wrocławiu odbył się pierwszy w mieście pokaz filmowy.

14 listopada – Kraków: drugi pokaz filmowy na ziemiach polskich (aparatura braci Lumiere).

21 listopada – założono Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa.

25 listopada – otwarto pierwszy odcinek Wschodniogalicyjskich Kolei Lokalnych (Tarnopol – Kopyczyńce).

27 listopada – została poświęcona cerkiew św. Aleksego w Łodzi.

Grudzień – została założona Mazurska Partia Ludowa, działająca wśród mazurskich chłopów.

W Krakowie na Czerwonym Prądniku i na Dąbiu zawiązało się stowarzyszenie robotnicze o orientacji katolicko-narodowej pod nazwą „Przyjaźń”.

Początek budowy dworca kolejowego Gdańsk Główny.

Zbudowano drogę bitą Garczegorze – Ulinia.

Wydarzenia na świecie

4 stycznia – USA: Utah jako 34. stan dołączyło do Unii.

26 lutego – Henri Becquerel odkrył zjawisko radioaktywności obserwując wpływ na materiał światłoczuły skały zawierającej uran.

1 marca – wojska etiopskie pokonały wojska włoskie w bitwie pod Aduą.

24 marca – brytyjski pionier filmu Robert William Paul przedstawił, za pomocą teatrografu (wynalazca Brit Acres), "żywe obrazy".

3 kwietnia – we Włoszech ukazało się pierwsze wydanie La Gazzetta dello Sport.

6-15 kwietnia – pierwsze nowożytne, letnie Igrzyska Olimpijskie w Atenach.

10 kwietnia – Spyridon Luis wygrał bieg maratoński podczas I Igrzysk Olimpijskich w Atenach.

16 kwietnia – amerykańskie Towarzystwo Filmowe (założyciel Thomas Alva Edison) zorganizowało w Nowym Jorku zorganizowało pierwsze publiczne przedstawienie kinowe na zachodniej półkuli.

21 kwietnia – został ustanowiony Królewski Order Wiktorii.

1 maja

w Persji panislamiści dokonali zabójstwa szacha Nasr ed-Dina. Następcą został jego syn Mozzafar ed-Din.

otwarto Teatr Komedii w Budapeszcie.

2 maja – w ramach obchodów symbolicznej rocznicy tysiąclecia wkroczenia Madziarów do Kotliny Panońskiej uruchomiono pierwszą na kontynencie europejskim linię metra w Budapeszcie.

4 maja – ukazało się pierwsze wydanie brytyjskiego dziennika Daily Mail.

15 maja – opatentowano płatki kukurydziane.

18 maja – 1389 osób zginęło w Moskwie w panice do jakiej doszło w czasie uroczystości z okazji koronacji cara Mikołaja II.

26 maja

na nowojorskiej giełdzie pierwszy raz opublikowano indeks Dow Jones.

w Moskwie został koronowany Mikołaj II, ostatni car Rosji.

30 maja – w Nowym Jorku Amerykanin Bernard Wefers ustanowił rekord świata w biegu na 200 m po prostej wynikiem 21,2 s.

Maj – amerykańskie pismo Cosmopolitan zorganizowało wyścig samochodowy z Nowego Jorku do Irvington-on-Hudson. Zwyciężył Amerykanin C.Dureya (kwota nagrody 3000 $).

3 czerwca – tajny układ rosyjsko-chiński o sojuszu wojskowym. Okręty wojenne Rosji mogły, na wypadek wojny, korzystać ze wszystkich portów chińskich. Rosja zobowiązała się do zbudowania linii kolejowej w Mandżurii (kolej wschodniochińska).

15 czerwca – 27 tysięcy osób zginęło w trzęsieniu ziemi na japońskiej wyspie Honsiu.

18 lipca – pierwszy pokaz filmowy na ziemiach polskich (aparatura edisonowska).

27 lipca – Guglielmo Marconi przeprowadził pierwszą publiczną próbę radia.

28 lipca – Miami otrzymało prawa miejskie.

6 sierpnia – Madagaskar został kolonią francuską.

9 sierpnia – miała miejsce katastrofa szybowca, w wyniku której następnego dnia zmarł Otto Lilienthal, pionier szybownictwa.

17 sierpnia – gorączka złota w Klondike: odkryto pierwsze pokłady złota w rejonie rzeki Klondike.

26 sierpnia – grupa rewolucjonistów ormiańskiego pochodzenia zajęła Bank Osmański w Stambule. W odwecie doszło do pogromów Ormian, w czasie których zginęło ok. 50 tysięcy ludzi.

27 sierpnia – wojna angielsko-zanzibarska: Brytyjczycy zwyciężają w najkrótszym w historii (trwał 45 minut) międzynarodowym konflikcie zbrojnym.

9 września – niemiecki chirurg Ludwig Rehn przeprowadził pierwsza udaną operację serca.

19 września – niemiecki reżyser Oskar Messter skonstruował projektor filmowy (wykorzystywany w berlińskiej sali projekcyjnej Wilhelmshallen).

22 września – królowa Wiktoria prześcignęła swojego dziadka Jerzego III i stała się najdłużej panującym brytyjskim monarchą.

1 października – Bracia Pathé założyli firmę Pathé Frères (w ciągu 2 lat stała się największym francuskim przedsiębiorstwem filmowym).

26 października – pokój włosko-etiopski zawarty w Addis Abebie. Włosi zrzekli się zdobytej prowincji Tigre, obiecali wypłacić kontrybucję i uznali pełną niepodległość Etiopii.

7-11 listopada – na torze wyścigów konnych Narragannsett Park (stan Rhode Island), rozegrano serię krótkich 1-milowych wyścigów samochodowych (biegi eliminacyjne i finał). Triumfowali Amerykanie Riker i Whiting na elektrycznym pojeździe Riker Electric. To pierwsze zawody samochodowe na zamkniętym okręgu (owalu).

16 listopada – uruchomiono elektrownię wodną na wodospadzie Niagara.

27 listopada – w Lipsku odbyła się premiera opery Kukułka Ferenca Lehára.

3 grudnia – Herman Hollerith założył Tabulating Machine Company (późniejsze IBM).

30 grudnia – rewolucja na Filipinach: w Manili został stracony José Rizal.

Podpisano porozumienie chińsko-japońskie w sprawie kolei wschodniochińskiej. Oba państwa zobowiązały się nie ingerować w sprawy koreańskie.

Tajny układ obronny chińsko-rosyjski przeciwko ewentualnej agresji japońskiej. Chiny udzieliły Rosji koncesji na przedłużenie kolei syberyjskiej przez Mandżurię do Port Arthur i wybrzeża Oceanu Spokojnego.

Japonia i Rosja podpisały porozumienie w sprawie wzajemnej pomocy w Korei w walce przeciwko tamtejszemu rządowi.

Francja zaanektowała Madagaskar.

Wystawienie sztuki Alfreda Jarry Ubu Król czyli Polacy (wywarła wielki wpływ na awangardę w teatrze XX w.).

Zapoczątkowano budowę kolei bagdadzkiej.

Jakub Jodko Narkiewicz dokonał pierwszej w świecie fotografii aureoli, fotografia kirlianowska.

Otworzono żółtą linię metra w Budapeszcie - pierwsza podziemna kolej w Europie.

Rozegrano wyścigi samochodowe Paryż-Marsylia-Paryż. Na trasie o długości 1.711 km rywalizowały ze sobą 32 pojazdy (23 czterokołowe i 9 trójkołowych) w tym 2 o napędzie parowym. Najlepszy czas uzyskał Lejane na trójkołowym Amédée Bollée.

Utworzenie argentyńskiej Partii Socjalistycznej.

Założenie Socjalistycznej Partii Brazylii (przestała działać podczas I wojny światowej).

Powstanie Ukraińskiej Partii Socjalno-Demokratycznej (szerszą działalność rozwinęła dopiero na początku XX w.).

Niemiecki konstruktor, dr Wolfert zbudował pierwszy udany sterowiec ciśnieniowy (w kształcie cygara).

Urodzili się

2 stycznia – Dziga Wiertow, radziecki scenarzysta i reżyser filmowy (zm. 1954)

16 stycznia – Maria Ossowska, polska etyk i socjolog (zm. 1974)

21 stycznia – Artur Anders, niemiecki polityk (zm. 1976)

2 lutego – Kazimierz Kuratowski, polski matematyk (zm. 1980)

4 lutego – Friedrich Hund niemiecki fizyk (zm. 1997)

11 lutego – Józef Kałuża, legendarny polski piłkarz (zm.1944)

18 lutego – André Breton, francuski pisarz (zm. 1966)

11 marca – Gustaw Konstanty Żebrowski, oficer służby stałej i porucznik WP, major NSZ (zm. 1973)

16 marca – Rafał Abkowicz, ostatni polski hazzan karaimski (zm. 1992)

3 kwietnia – Józef Czapski, polski malarz i pisarz (zm. 1993)

11 kwietnia – Stanisław Korczak, legionista, policjant, ofiara NKWD, zamordowany w Twerze 1940

8 maja:

Stanisława Leszczyńska, polska Służebnica Boża, położna (zm. 1974)

Ludovico Montini, włoski prawnik, polityk, parlamentarzysta, brat papieża Pawła VI (zm. 1990)

13 maja – Władysław Mergel, polski dyplomata, polityk, nauczyciel (zm. 1982)

18 maja – Feliks Chmurkowski, polski aktor, reżyser teatralny, prezes ZASP (zm. 1971)

31 maja – Alojzy Kaczmarczyk, oficer i polityk polski (zm. 1947)

7 czerwca – Imre Nagy, węgierski polityk komunistyczny (zm. 1958)

13 czerwca – Józef Giaccardo, ksiądz włoski, pierwszy kapłan i pierwszy wikariusz generalny Towarzystwa Świętego Pawła. Błogosławiony Kościoła katolickiego (zm. 1948)

16 lipca – Trygve Lie, norweski polityk, w latach 1946–53 pierwszy sekretarz generalny ONZ (zm. 1968)

19 lipca – Archibald Joseph Cronin, pisarz angielski (zm. 1981)

10 sierpnia – Stefan Wiechecki, pseudonim Wiech, polski pisarz i dziennikarz (zm. 1979)

17 sierpnia – Józef Wittlin, polski pisarz (zm. 1976)

27 sierpnia – Jan Mazurkiewicz ps. Radosław generał, żołnierz Legionów, Wojska Polskiego i Armii Krajowej (zm. 1988)

5 września – Heimito von Doderer, austriacki pisarz (zm. 1966)

13 września – Tadeusz Szeligowski, polski kompozytor i pedagog (zm. 1963)

24 września – Francis Scott Fitzgerald, pisarz amerykański (zm. 1940)

10 listopada – Heinz Prüfer, niemiecki matematyk (zm. 1934)

22 listopada – Janusz Zeyland, polski lekarz (zm. 1944)

1 grudnia – Gieorgij Żukow, marszałek radziecki (zm. 1974)

3 grudnia – Bolesław Szabelski, polski kompozytor, organista (zm. 1979)

17 grudnia – Franciszek Bieda, polski paleontolog (zm. 1982)

18 grudnia – Stanisław Mackiewicz, pseudonim Cat, polski polityk i publicysta (zm. 1966)

21 grudnia – Konstanty Rokossowski, marszałek ZSRR i Polski (zm. 1968)

27 grudnia – Carl Zuckmayer, niemiecki pisarz (zm. 1977)

Andrij Babiuk, ukraiński dziennikarz, publicysta (zm. 1937)

Zmarli

8 stycznia - Paul Verlaine, poeta francuski (ur. 1844)

12 lutego – Ambroise Thomas, francuski kompozytor (ur. 1811)

6 kwietnia – Zefiryn Agostini, włoski duchowny, założyciel Urszulanek Córek Maryi Niepokalanej, błogosławiony katolicki (ur. 1813)

13 maja – Thomas H. Stevens, Jr., amerykański kontradmirał marynarki wojennej (ur. 1819)

11 lipca - Ernst Curtius, archeolog niemiecki (ur. 1814)

23 lipca - Emeryk Czapski-Hutten, hrabia polski, kolekcjoner, numizmatyk, uczony (ur. 1828)

24 lipca - Józef Rogosz, polski pisarz, wydawca i publicysta (ur. 1844)

10 sierpnia - Otto Lilienthal, pionier szybownictwa (ur. 1848)

25 września - Wanda Malczewska, mistyczka, błogosławiona (ur. 1822)

11 października - Anton Bruckner, kompozytor austriacki (ur. 1824)

1 grudnia - Stefan Szolc-Rogoziński, polski podróżnik, badacz Afryki, zwłaszcza Kamerunu (ur. 1861).

10 grudnia - Alfred Nobel, szwedzki chemik, wynalazca i filantrop, fundator nagrody nazywanej od nazwiska fundatora Nagrodą Nobla (ur. 1833)

Zobacz też

1896 w filmie

1896 w muzyce

1896 w literaturze

Święta ruchome

Tłusty czwartek: 13 lutego

Ostatki: 18 lutego

Popielec: 19 lutego

Niedziela Palmowa: 29 marca

Wielki Czwartek: 2 kwietnia

Wielki Piątek: 3 kwietnia

Wielka Sobota: 4 kwietnia

Wielkanoc: 5 kwietnia

Poniedziałek wielkanocny: 6 kwietnia

Wniebowstąpienie: 14 maja

Zesłanie Ducha Świętego: 24 maja

Boże Ciało: 4 czerwca

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
1896