1910 - Polski Serwis Naukowy

Wydarzenia w Polsce

13 stycznia – w Krakowie Feliks Nowowiejski skomponował melodię do wiersza Rota Marii Konopnickiej.

22 maja – po kradzieży w październiku 1909 koron z obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, dokonano jego ponownej koronacji koronami podarowanymi przez papieża Piusa X.

15 lipca – w Krakowie odbyły się:

uroczyste obchody 500-lecia bitwy pod Grunwaldem, w czasie których odsłonięto Pomnik Grunwaldzki i po raz pierwszy zaśpiewano Rotę publicznie. Prawie 1000-osobowym zespołem połączonych chórów z całej Polski dyrygował jej kompozytor Feliks Nowowiejski.

V Zlot Związku Sokolstwa Polskiego (zawody lekkoatletyczne: 2 zwycięstwa Tadeusza Kuchara: 1000 m - 2:35,2 s.; 110 m ppł.- 19,4 s.)

20 sierpnia – cesarz Wilhelm II dokonał otwarcia Zamku Cesarskiego w Poznaniu.

Wrzesień – Narodziny Harcerstwa: uczniowie I Gimnazjum św. Anny w Krakowie zakładają "Zastęp Kruków" (zastępowy – Władysław Smolarski).

5 października – Częstochowa: ujawnienie zbrodni jasnogórskiego zakonnika Damazego Macocha.

10 października – otwarto Most Grunwaldzki we Wrocławiu.

1 listopada – uruchomiono elektrownię w Białymstoku.

10 listopada – Kraków: w kościele św. Mikołaja odbył się ślub Feliksa Dzierżyńskiego i Zofii Muszkat.

16 listopada – miasto Sopot zakupiło miejscowość Karlikowo.

25 listopada – w Łodzi powstało Towarzystwo Miłośników Rozwoju Fizycznego (obecnie Klub Sportowy Widzew Łódź).

Założono kluby sportowe: Widzew Łódź, Radomiak Radom, Sandecja Nowy Sącz i Czarni Jasło.

Tadeusz Garczyński (Pogoń Lwów) ustanowił rekord Galicji w skoku w dal wynikiem 6,35 m.

Powstał Bank Ludowy w Sztumie.

W Słupsku uruchomiono komunikację tramwajową.

Wydarzenia na świecie

styczeń – w Grecji wojskowi zmusili parlament i króla Jerzego I do zwołania Zgromadzenia Narodowego w celu skorygowania konstytucji.

13 stycznia – Nowy Jork: po raz pierwszy dokonano transmisji opery przez radio.

15 stycznia – w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii odbyły się przedterminowe powszechne wybory ze względu na to, że Izba Lordów odrzuciła budżet (1909). Wybory te zredukowały większość parlamentarną Partii Liberalnej do 275 głosów, Partia Pracy uzyskała 40 głosów, Irlandzka Partia Nacjonalistyczna uzyskała 82 mandaty, Partia Konserwatywna uzyskała 273 mandaty.

16 stycznia – ciągłe opady deszczu w Paryżu spowodowały wylew Sekwany, zalane zostało między innymi paryskie metro co efektywnie odwodniło miasto.

10 lutego – Emanuel Lasker wygrał z Karlem Schlechterem 10. partię meczu i obronił tytuł mistrza świata w szachach.

20 lutego – Boutros Ghali, pierwszy premier pochodzenia egipskiego w Egipcie, zginął w zamachu.

marzec – w Albanii wybuchło powstanie przeciw Imperium Osmańskiemu.

8 marca

Kopenhadze podczas II Międzynarodowego Zjazdu Kobiet Socjalistek ogłoszono dzień 8 marca Międzynarodowym Dniem Kobiet.

szkolenie lotnicze ukończył pierwszy francuski pilot wojskowy (szkolenie pilotażowe prowadzono w prywatnych, przyfabrycznych szkołach lotniczych, m.in. w Châlons, Pau i Douzy).

18 marca – premiera filmu Frankenstein.

19 marca – w USA , partia republikańska ograniczyła wpływy Spikera Izby Reprezentantów celem wzmocnienia komisji parlamentarnych.

21 marca – Harry Houdini jako pierwszy odbył lot samolotem w Australii.

26 marca – w Norwegii powstał klub sportowy Bærum SK.

28 marca – pierwszy lot wodnosamolotu pływakowego (konstruktor: Henry Fabre, nazwa: Canard, konstrukcja: drewniany jednopłat w układzie kaczki, dystans: 500 m, wysokość lotu: 5 m, Francja)

30 marca – legislatura stanu Missisipi powołała do życia Uniwersytet Południa Missisipi.

6 kwietnia – statek szkolny niemieckiej marynarki handlowej Prinzess Eitel Friedrich (późniejszy Dar Pomorza) wypłynął z Hamburga w swój pierwszy rejs.

20 kwietnia – można było obserwować Kometę Halleya.

27 kwietnia

Louis Botha i Barry Hertzog (James Barry Munnik Hertzog) założyli Partię Południowoafrykańską.

po raz drugi Izba Gmin uchwaliła zbiór liberalnych reform (ang. People's Budget), których zwolennikami byli David Lloyd George i Winston Churchill. Ustawa ta została zatwierdzona przez Izbę Lordów 28 kwietnia.

29 kwietnia – Andrew Fisher po raz drugi został premierem Australii.

6 maja – Jerzy V zasiadł na tronie Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii po śmierci swego ojca Edwarda VII.

11 maja – Kongres Stanów Zjednoczonych ustanowił Park Narodowy Glacier w stanie Montana.

15 maja – został założony klub piłkarski FC St. Pauli w Hamburgu.

16 maja – Kongres Stanów Zjednoczonych autoryzował powstanie Biura Kopalnictwa, agencji rządu USA.

18 maja – Ziemia przeszła przez ogon Komety Halleya.

21 maja – nowo wybudowanej żydowskiej osadzie nadano nazwę Tel Awiw.

31 maja – utworzono nowe dominium brytyjskie, Związek Południowej Afryki, w którego skład weszły Kraj Przylądkowy i Natal oraz dwie podbite dawne republiki burskie Transwal i Orania.

4 czerwca – w Paryżu odbyła sie prapremiera baletu Szeherezada z muzyką Nikołaja Rimskiego-Korsakowa.

14-23 czerwca – odbyła się w Edynburgu w Szkocji Konferencja Protestanckich Misjonarzy, której przewodniczył John Mott – laureat pokojowej Nagrody Nobla. Konferencja ta zapoczątkowała protestanckie ruchy misyjne oraz ekumeniczne.

19 czerwca – w amerykańskim mieście Spokane pierwszy raz obchodzono Dzień Ojca.

22 czerwca – pierwszy lot pasażerskiego sterowca LZ 127 Graf Zeppelin.

24 czerwca

Japonia dokonała inwazji na Koreę.

założono włoską firmę motoryzacyjną Alfa Romeo.

25 czerwca – w Paryżu w Théâtre National de l'Opéra odbyła się premiera baletu Igora Strawinskiego „Ognisty ptak”.

2 lipca – we Francji odbyły się demonstracje przeciw publicznym egzekucjom.

4 lipca – po zwycięstwie w walce w wadze ciężkiej czarnoskórego boksera Jacka Johnsona nad białym Jimem Jeffriesem, doszło do rozruchów na tle rasowym w USA.

16 lipca – Joseph Helffrich odkrył planetoidę Alauda.

22 lipca – bezprzewodowy telegraf przyczynił się do ujęcia groźnego przestępcy, jakim był lekarz Hawley Harvey Crippen, później skazany i powieszony w Anglii.

14 sierpnia – pożar na Wystawie Światowej w Brukseli zniszczył pawilony wystawiennicze Anglii i Francji.

22 sierpnia – cesarz koreański przekazał władzę nad Koreą cesarzowi japońskiemu.

28 sierpnia – Czarnogóra proklamowała swą niezależność jako królestwo pod panowaniem Mikołaja I Petrowicia-Niegosza.

1 września – Stolica Apostolska wprowadziła przymusową przysięgę dla wyświęcanych księży przeciw modernizmowi katolickiemu.

12-18 września – podczas tygodniowych ćwiczeniach armii francuskiej w Pikardii, po raz pierwszy użyto

sterowce (4): półsztywny Liberté, 2 ciśnieniowe: Colonel Renard i Clement Bayard (obj. 7000 m³) oraz niewielki Zodiak (700 m³). Wszystkie były wyposażone w pokładowe stacje radiotelegraficzne

samoloty (12): 8 dwupłatowców (5 typu Farman, po 1 – Wright, Sommer i Bréguet) i 4 jednopłatowce (po 2 – Blériot i Antoinette)

wykonano zdjęcia rozpoznawcze (z pokładu samolotu lecącego na wysokości 300 m)

16 września – Australijskie Ministerstwo Skarbu zostało upoważnione do wyemitowania waluty (Dolar australijski), zastępującej brytyjskiego Funta szterlinga.

22 września – pilot Grzegorz Piotrowski na samolocie Bleriot IX, wraz z pasażerem – korespondentem dziennika "Russkoje Słowo", wykonał 27-kilometrowy przelot nad morzem z Petersburga do twierdzy Kronsztad na wyspie Kotlin, gdzie wylądował na podwórzu koszar.

23 września – pilot Leo Chavez na samolocie Bleriot XI przeleciał nad Alpami.

29 września – Polak, pilot Stanisław Dorożyński dokonał pierwszego przelotu nad portem wojennym w Sewastopolu (francuski samolot Antoinette zakupiony dla lotnictwa morskiego przez carskie Ministerstwo Marynarki).

1 października – bomba eksplodowała w budynku należącym do gazety Los Angeles Times, zostało zabitych 21 osób, kilka osób zostało rannych. Później zostali aresztowani i skazani, za podłożenie bomby, bracia pochodzenia irlandzkiego James B. McNamara i Joseph J. McNamara.

4 października – przyjęta została flaga Bermudów.

5 października – w Portugalii obalono dynastię Braganza oraz proklamowano republikę. Król Manuel II abdykował i uciekł z rodziną do Gibraltaru.

11 października – były prezydent USA Theodore Roosevelt odbył lot samolotem.

18 października – Eleftherios Wenizelos został premierem Grecji.

20 października – zwodowano statek pasażerski RMS Olympic – starszego brata Titanica.

23 października – Vajiravudh (Rama VI) został koronowany na króla Syjamu (Tajlandia) po śmierci swego ojca, króla Chulalongkorna (Rama V).

29 października – powstał klub piłkarski Austria Wiedeń.

3 listopada – ukazał się pierwszy numer kwartalnika "Głos Polek", oficjalnego organu Związku Polek w Ameryce - Polish Women‘s Alliance of America.

7 listopada – pierwszy lot samolotu z ładunkiem handlowym pomiędzy Dayton a Columbus w stanie Ohio, samolot był pilotowany przez braci Wright.

11 listopada – carskie Ministerstwo Marynarki utworzyło w Sewastopolu pierwszą Wojskową Szkołę Lotniczą (Wojenno-Awiacjonnaja Szkoła).

14 listopada – z inspiracji sztabu US Navy, cywilny pilot Eugene Ely wykonał pokazowy start samolotem Curtiss D z podwoziem kołowym, ze specjalnej platformy na pokładzie krążownika USS Birmingham (CL-2), zakotwiczonego w bazie morskiej Norfolk.

15 listopada – Hermes de Fonseca został prezydentem Brazylii.

17 listopada – Ralph Johnstone, pilot szkolony przez braci Wright, poniósł śmierć w Denver w stanie Kolorado w czasie pokazów lotniczych, na oczach 5 tys. widzów, kiedy jego samolot rozleciał się w powietrzu. Johnstone był pierwszym pilotem, który zginął w katastrofie lotniczej w USA.

20 listopada

rewolucja meksykańska: Francisco Madero ogłosił się prezydentem Meksyku i wezwał do powstania przeciw rządowi prezydenta dyktatora Porfirio Díaza.

powstał portugalski klub piłkarski Vitória Setúbal.

23 listopada – wykonano przy pomocy gilotyny ostatnią egzekucję w Szwecji, na bandycie i mordercy Johanie Alfredzie Ander’erze. Egzekucję tę przeprowadził ostatni kat szwedzki, Albert Gustaf Dahlman.

3 grudnia – u wejścia do Grand Palais w Paryżu, gdzie odbywała się wystawa motoryzacyjna, po raz pierwszy użyto do oświetlenia lamp neonowych, wynalazku Georgesa Claude'a.

16 grudnia – Henri Coandă, rumuński inżynier i konstruktor lotniczy, odbył pierwszy lot samolotem z silnikiem odrzutowym.

31 grudnia – zginęło dwóch pilotów, pionierów lotnictwa, John Moisant w Nowym Orleanie i Arch Hoxsey w Los Angeles, ten ostatni był szkolony przez braci Wright.

Urodzili się

9 stycznia - Wilhelm Pluta, sługa Boży, biskup gorzowski (zm. 1986)

12 stycznia - Luise Rainer, niemiecka aktorka

23 stycznia - Django Reinhardt, belgijski gitarzysta pochodzenia cygańskiego (zm. 1953)

27 stycznia – Aleksander Przyłucki, polski duchowny neounicki (zm. 1993)

28 stycznia - Maria Kozaczkowa, polska poetka (zm. 1980)

29 stycznia - Bogusław Kożusznik, polski lekarz, prof. medycyny, działacz polityczny i społeczny (zm. 1996)

5 lutego - Francisco Varallo, argentyński piłkarz (zm. 2010)

9 lutego - Jacques Monod, francuski biochemik (zm. 1976)

15 lutego - Irena Sendlerowa, polska działaczka społeczna (zm. 2008)

1 marca - David Niven, angielski aktor (zm. 1983)

9 marca - Samuel Barber, amerykański kompozytor (zm. 1981)

12 marca - Zygmunt Szendzielarz, ps. "Łupaszko", dowódca 5 Wileńskiej Brygady AK (tzw. Brygady śmierci) (zm. 1951)

19 marca

Józef Wolski, polski historyk, wykładowca UJ (zm. 2008)

Kazimierz Wyka, polski historyk i krytyk literatury (zm. 1975)

23 marca

Jakob Bender, niemiecki piłkarz (zm. 1981)

Akira Kurosawa, japoński reżyser filmowy (zm. 1998)

20 kwietnia - Jan Dobraczyński, polski pisarz (zm. 1994)

4 maja - Jerzy Waldorff, polski publicysta i krytyk muzyczny (zm. 1999)

12 maja

Gordon Jenkins, amerykański wokalista jazzowy (zm. 1984)

Giulietta Simionato, włoska śpiewaczka operowa (zm. 2010)

28 maja - T-Bone Walker, wybitny bluesman amerykański, prekursor gitary elektrycznej (zm. 1975)

10 czerwca - Howlin' Wolf, wybitny bluesman amerykański, przedstawiciel bluesa chicagowskiego (zm. 1976)

11 czerwca - Jacques-Yves Cousteau, francuski badacz mórz i oceanów, znany zwłaszcza jako badacz głębin morskich (zm.1997)

14 czerwca - Stefan Arski, polski dziennikarz, działacz komunistyczny, publicysta historyczny (zm. 1993)

22 czerwca - John Hunt, angielski oficer, alpinista, kierownik wyprawy, która w 1953 r. jako pierwsza zdobyła Mount Everest (zm. 1998)

23 czerwca - Gordon Hinckley amerykański duchowny, prezydent i prorok (zm. 2008)

4 lipca - Gloria Stuart, amerykańska aktorka (zm. 2010)

14 lipca - William Hanna, autor filmów animowanych i współtwórca firmy Hanna-Barbera (zm. 2001)

23 lipca - Karl Adamek, austriacki piłkarz (zm. 2000)

28 lipca - Bronisław Horowicz, polski reżyser i teoretyk sztuki operowej, fotograf, od 1938 r. działający we Francji (zm. 2005)

17 sierpnia - Jadwiga Żylińska, polska pisarka (zm. 2009)

23 sierpnia - Giuseppe Meazza, włoski piłkarz (zm. 1979)

26 sierpnia - Agnes Gonxha Bojaxhiu, zwana później Matką Teresą z Kalkuty, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla 1979 (zm. 1997)

20 października - Irena Górska-Damięcka, polska aktorka, reżyserka teatralna (zm. 2008)

31 października - Eduardo Ortiz de Landázuri, hiszpański lekarz, profesor medycyny, członek Opus Dei, Sługa Boży Kościoła Katolickiego (zm. 1985)

14 listopada - Eric Malpass, angielski pisarz (zm. 1996)

10 grudnia - Izabella Zielińska, polska pedagog i pianistka

16 grudnia - Ai Qing, chiński poeta i malarz (zm. 1996)

24 grudnia - Fritz Leiber, amerykański pisarz fantasy i science fiction (zm. 1992)

29 grudnia - Ronald Coase, ekonomista amerykański, laureat Nagrody Nobla

Zmarli

20 stycznia – Józef Kwiatek, organizator demonstracji na placu Grzybowskim w Warszawie (ur.1874)

28 stycznia – Alfredo Capelli, włoski matematyk (ur. 1855)

29 stycznia – Eduard Rod – pisarz szwajcarski (ur.1857)

20 marca – Feliks Tournachon – fotograf francuski (ur.1820)

30 marca – Jean Moreas, poeta francuski (ur.1856)

14 kwietnia – Michał Wrubel – rosyjski malarz i rzeźbiarz polskiego pochodzenia (ur.1856)

21 kwietnia – Mark Twain, amerykański pisarz, satyryk i humorysta (ur.1835)

26 kwietnia – Bjørnstjerne Bjørnson, norweski powieściopisarz, dramaturg, poeta, publicysta, polityk (ur.1832)

1 maja – Teodor Talowski, polski architekt i malarz, (ur. 1857)

6 maja – Edward VII, król Wielkiej Brytanii, (ur. 1841)

18 maja – Eliza Orzeszkowa, polska pisarka (ur. 1841)

22 maja – Jules Renard, pisarz francuski (ur.1864)

27 maja – Heinrich Hermann Robert Koch, niemiecki lekarz i bakteriolog (ur. 1843)

11 czerwca – Maria Schininà, włoska zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. 1844)

4 lipca – Giovanni Schiaparelli, astronom włoski (ur.1835)

6 sierpnia – Klemens Bachleda, tatrzański przewodnik i ratownik (ur.1849)

13 sierpnia – Florence Nightingale, pielęgniarka angielska, twórczyni nowoczesnego pielęgniarstwa (ur.1820)

16 sierpnia – Zygmunt Gloger, polski etnograf, krajoznawca i historyk (ur.1845)

26 sierpnia – William James, psycholog amerykański (ur.1842)

2 września – Henri Rousseau, francuski malarz-amator (ur.1844)

11 września – Mieczysław Srokowski, polski powieściopisarz i poeta (ur.1873)

8 października – Maria Konopnicka, polska poetka i nowelistka (ur.1842)

15 października – Stanley Ketchel, amerykański bokser pochodzenia polskiego (ur.1886)

18 października – Thaddauas Robl, kolarz niemiecki (ur.1877)

30 października – Henri Dunant, szwajcarski twórca Czerwonego Krzyża, pierwszy w historii laureat Pokojowej Nagrody Nobla (ur.1828)

7 listopada – Florencio Sánchez, poeta urugwajski (ur.1875)

9 listopada – Piotr Wawrzyniak, ksiądz, znany działacz społeczny (ur. 1849)

20 listopada – Lew Tołstoj, rosyjski prozaik i myśliciel {ur.1828)

23 listopada – Octave Chanute, amerykański konstruktor lotniczy (ur.1832)

Ostatki: 8 lutego

Popielec: 9 lutego

Niedziela Palmowa: 20 marca

Wielki Czwartek: 24 marca

Wielki Piątek: 25 marca

Wielka Sobota: 26 marca

Wielkanoc: 27 marca

Poniedziałek wielkanocny: 28 marca

Wniebowstąpienie: 5 maja

Zesłanie Ducha Świętego: 15 maja

Boże Ciało: 26 maja

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
1910

Wydarzenia w Polsce

Wydarzenia na świecie

Urodzili się

Zmarli

Zdarzenia astronomiczne

Nagrody Nobla

Zobacz też

Święta ruchome