1911 - Polski Serwis Naukowy

Wydarzenia w Polsce

11 maja – powstało Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi.

22 maja – we Lwowie powstały pierwsze 4 drużyny skautowe powołane m.in. przez Andrzeja Małkowskiego. Okres od września 1910 do maja 1911 uważa się za początek ruchu harcerskiego w Polsce.

27 maja – poświęcenie fundamentów Świątyni Miłosierdzia i Miłości w Płocku, przyszłej siedziby Kościoła Mariawitów.

19 czerwca – podczas wyborów do Rady Państwa w Drohobyczu dochodzi do zamieszek, w których ginie 26 osób (w tym 13 na miejscu), a kilkadziesiąt zostaje rannych.

25 czerwca – we Lwowie zostaje założony Związek Polski Piłki Nożnej.

26 lipca – premiera filmu Antek Klawisz, bohater Powiśla.

16 sierpnia – car Mikołaj II Romanow zatwierdził zarządzenie o likwidacji Twierdzy Warszawa, co pozwoliło 9 września na uchylenie zakazu budowy na fortecznych esplanadach i rozbudowę miasta.

26 sierpnia – premiera filmu Dzieje grzechu.

9 września – zniesienie ograniczeń budowlanych na esplanadach fortecznych w zlikwidowanej 16 sierpnia carskiej Twierdzy Warszawa, początek rozbudowy miasta.

25 września – pilot Michał Scipio del Campo dokonał oblotu pierwszego samolotu polskiej konstrukcji Zbierański i Cywiński.

1 października – we Lwowie, Tadeusz Garczyński (Pogoń Lwów) ustanowił rekord Galicji w biegu na 100 m wynikiem 11,1 s.

15 października – ukazał się pierwszy numer czasopisma Skaut.

12 listopada – w Warszawie odsłonięto pomnik Michaiła Skobielewa.

19 listopada – powstał Piłkarski Klub Sportowy Polonia Warszawa.

Kraków – "pierwszy zjazd miłośników ojczystych zabytków", na którym sformułowano nowoczesne poglądy konserwatorskie.

na terenie obecnego Świnoujścia zakończono budowę kanału Mielińskiego, spowodowało to utworzenie wyspy Mielino.

Jan Mrzygłodzki (Czarni Lwów) ustanowił rekord Galicji w biegu na 10 000 m wynikiem 35:33,4 s.

Wydarzenia na świecie

1 stycznia

Terytorium Północne zostało politycznie oddzielone od Australii Południowej i przeszło pod kontrolę władz federalnych.

w szwajcarskiej Crans-Montana odbył się pierwszy w historii alpejski bieg zjazdowy (na starcie stanęło 10 zawodników).

3 stycznia – w londyńskiej dzielnicy East End doszło do strzelaniny między Metropolitalną Policją i Gwardią Szkocką, a kryminalnym gangiem łotewskich anarchistów.

4 stycznia – Maria Skłodowska-Curie złożyła własną kandydaturę do Akademii Francuskiej.

10 stycznia – major miasta San Diego w Kalifornii, Jimmie Erickson, jako pierwszy wykonał zdjęcia swego miasta z „lotu ptaka” (aerofotografia).

18 stycznia – Eugene Ely, amerykański pilot, wylądował na pokładzie okrętu krążownika pancernego USS Pennsylvania stacjonującego w porcie San Francisco. Było to pierwsze na świecie lądowanie samolotu na pokładzie jednostki pływającej. Następnie wystartował z pokładu okrętu i bezpiecznie wylądował na lądzie.

21 stycznia – odbył się pierwszy Rajd Monte Carlo (Rallye Automobile Monte Carlo).

26 stycznia – Glenn H. Curtiss odbył pierwszy pomyślny lot hydroplanem.

30 stycznia – niszczyciel USS Terry dokonał pierwszej operacji ratunkowej samolotu rozbitego w morzu, uratował życie Jamesa McCurdy – 18,5 km od wybrzeża Kuby na wysokości Hawany.

18 lutego

po raz pierwszy samolot oficjalnie został użyty do przewozu przesyłek pocztowych (Poczta Lotnicza). Stało się to w Indiach, kiedy pilot Henri Pequet przewiózł 6,5 tys. listów na dystansie 13 km z miejscowości Allahabad do Naini.

w wyniku trzęsienia ziemi w Pamirze powstało jezioro Sarez.

28 lutego – sformowano Batalion Powietrzny Inżynierii Królewskiej, który obejmował 1.kompanię aerostatów (sterowce i balony obserwacyjne) stacjonującą w Farnborough i 2.kompanię samolotów na lotnisku w Larkhill (Wielka Brytania).

1 marca – José Batlle y Ordóñez został wybrany prezydentem Urugwaju.

8 marca – po raz pierwszy obchodzono Dzień Kobiet.

24 marca – w Danii została zniesiona kara śmierci i kara chłosty.

25 marca – pożar w szwalni (Triangle Shirtwaist Factory) w Nowym Jorku pozbawił życia 145 osób. Była to największa katastrofa przemysłowa w tym mieście.

29 marca – Armia Stanów Zjednoczonych formalnie przyjęła Pistolet Colt M1911 jako standard krótkiej ręcznej broni palnej. Dało to pistoletowi oznaczenie numerowe (M1911).

30 marca – Giovanni Giolitti został czwarty raz premierem Włoch.

6 kwietnia – przywódca powstania albańskiego przeciw Imperium Osmańskiemu, Dedë Gjon Luli Dedvukaj, wywiesił flagę Albanii w miejscowości Tuzi w Czarnogórze pierwszy raz od czasu Skanderbega.

11 kwietnia – w austro-węgierskim Wiener Neustadt otwarto pierwszą szkołę lotniczą dla oficerów - kandydatów na pilotów i obserwatorów (absolwenci mieli stanowić przyszłą kadrę dowódczą cesarsko-królewskiego lotnictwa).

13 kwietnia – rewolucja meksykańska: rebelianci zajęli miejscowość Agua Prieta w stanie Sonora, w pobliżu granicy USA. Wojska rządowe zajęły tę miejscowość ponownie 17 kwietnia, kiedy przywódca rebeliantów Czerwony Lopez był pijany.

19 kwietnia – rewolucja meksykańska: oddziały rewolucyjne Francisca Madero obległy miasto Ciudad Juárez; broniący miasta generał Juan J. Navarro odmówił poddania się.

30 kwietnia – iskry z palącego się stogu siana spowodowały wielki pożar, który zniszczył większość budynków śródmieścia miasta Bangor w stanie Maine.

3 maja – w Gatczynie (Rosja) zorganizowano pierwszy kurs pilotażu dla oficerów armii carskiej (do końca roku przeszkolono 10 pilotów i 6 obserwatorów).

7 maja – Ernest Rutherford opublikował swój model atomu.

8 maja – rewolucja meksykańska: Pancho Villa zaatakował oddziały rządowe stacjonujące w mieście Ciudad Juárez bez pozwolenia Francisca Madero. Oddziały rządowe poddały się 10 maja.

11 maja

wystawa futurystów w Mediolanie.

powstał klub piłkarski Valur Reykjavík.

15 maja – Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych uznał międzynarodową korporację kierowaną przez Johna D. Rockefellera, Standard Oil, za „nieracjonalny” monopol. Sąd nakazał, zgodnie z „Sherman Antitrust Act” - ustawą antymonopolową, podział korporacji.

17 maja – rewolucja meksykańska: Porfirio Diaz został przekonany do zrezygnowania z prezydentury, jednak nie uczynił tego oficjalnie.

21 maja – rewolucja meksykańska: podpisano układ pokojowy pomiędzy rebeliantami z Madero a rządowymi oddziałami w Ciudad Juárez.

22 maja

w Belgradzie założono organizację konspiracyjną Czarna Ręka.

w Paryżu powstała Międzynarodowa Federacja Kynologiczna.

23 maja – uroczystość otwarcia Nowojorskiej Biblioteki Publicznej (ang. New York Public Library).

24 maja – rewolucja meksykańska: oddziały rządowe ostrzelały demonstracje przeciw Porfirio Diaz’owi w stolicy Meksyk - około 200 osób zostało zabitych. Oficjalnie strona rządowa twierdziła, że tylko 40 osób poniosło śmierć.

25 maja – rewolucja meksykańska: Porfirio Díaz podpisał rezygnację z prezydentury i udał się do Veracruz. 31 maja opuścił Meksyk i udał się na wygnanie do Francji.

26 maja – powstała Brytyjska Partia Socjalistyczna.

30 maja

pierwszy wyścig Indianapolis 500. Zwycięzcą został Ray Harroun, jadący samochodem marki Marmon.

w Nowym Jorku Amerykanin Daniel Ahearn ustanowił rekord świata w trójskoku wynikiem 15,52 m.

31 maja – w Belfaście, w stoczni Harland and Wolff zwodowano Titanica.

7 czerwca – rewolucja meksykańska: Francisco Madero przybył do stolicy Meksyku tuż po lokalnym trzęsieniu ziemi.

13 czerwca – w Paryżu odbyła się premiera baletu Pietruszka Igora Strawinskiego.

14 czerwca

w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii rozpoczął się strajk marynarzy.

RMS Olympic wyruszył w dziewiczy rejs.

15 czerwca – w Nowym Jorku zarejestrowano firmę Computing Tabulating Recording, późniejszy IBM.

16 czerwca

założono państwowy Uniwersytet Islandzki w Reykjavíku.

ważący 772 g kamienny meteoryt uderzył w ziemię w hrabstwie Columbia w stanie Wisconsin w pobliżu wioski Kilbourn, spowodował zniszczenie stodoły.

17 czerwca – założono Uniwersytet Islandzki.

22 czerwca – Jerzy V i Maria Teck zostali koronowani w Opactwie Westminsterskim w Londynie.

28 czerwca – meteoryt pochodzenia marsjańskiego, później zwanym „Meteorytem z Nakhla”, uderzył w ziemię w okolicy Aleksandrii w Egipcie, rzekomo zabijając psa.

1 lipca – pojawienie się niemieckiego okrętu SMS Panther w marokańskim porcie Agadir wzmogło napięcie międzynarodowe przed pierwszą wojną światową (drugi kryzys marokański).

6 lipca – por. T.G.Ellyson otrzymał pierwszą odznakę pilota sił morskich (ang. Naval Aviator) po przeszkoleniu w ośrodku przyfabrycznym firmy Curtiss w kalifornijskim San Diego (data ta jest uważana za dzień powstania amerykańskiego lotnictwa sił morskich).

14 lipca – RMS Olympic, bliźniaczy statek Titanica, rozpoczął dziewiczy rejs.

24 lipca – Hiram Bingham odkrył osady Inków w Machu Piccu.

8 sierpnia – Kongres Stanów Zjednoczonych uchwalił prawo (Public Law 62-5) określające liczbę członków Izby Reprezentantów na 435 osób. Prawo weszło w życie w 1913.

9 sierpnia – w miejscowości Raunds w hrabstwie Northamptonshire odnotowano rekordową temperaturę 36,7°C (98°F). Była to najwyższa temperatura zmierzona w Wielkiej Brytanii do roku 1990.

10 sierpnia – po raz pierwszy brytyjscy członkowie parlamentu głosowali za przyznaniem sobie płacy.

22 sierpnia – w Luwrze odkryto kradzież obrazu Mona Lisa, później złodziej Vincenzo Peruggia został schwytany. W 1913 r. obraz wrócił na swe miejsce.

7 września – francuski poeta Guillaume Apollinaire został aresztowany. Policja podejrzewała go o kradzież obrazu Mona Lisa z muzeum w Luwrze. Później poeta został zwolniony.

20 września – liniowiec RMS Olympic, jeden z trzech statków typu Olympic, do którego - oprócz jego samego - należał najsłynniejszy parowiec świata Titanic oraz Britannic, zderzył się z krążownikiem Royal Navy HMS Hawke w pobliżu portu Southampton.

25 września – francuski okręt Liberté eksplodował w porcie wojennym w Tulonie. Zginęły 204 osoby, 185 zostało rannych.

28 września – pod pretekstem naruszenia włoskich interesów w tureckiej Trypolitanii i Cyrenajce Włochy przedstawiły Turcji ultimatum.

29 września

Włochy wypowiedziały wojnę Turcji.

została odkryta Kometa Bielawskiego.

30 września – 78 osób zginęło po przerwaniu zapory wodnej w Austin w stanie Pensylwania.

Październik – pierwsza konferencja fizyków w Międzynarodowym Instytucie Fizyki i Chemii Solvay w Brukseli. Przewodniczył jej fizyk holenderski Hendrik Antoon Lorentz, najmłodszym uczestnikiem konferencji był Albert Einstein. W konferencji uczestniczyła również Maria Skłodowska-Curie.

10 października

w Chinach wybuchła rewolucja Xinhai.

Robert Laird Borden został ósmym z rzędu premierem Kanady.

16 października – rewolucja meksykańska: Felix Diaz, bratanek Porfirio Diaza, zajął port Veracruz. Było to przejawem rebelii przeciw prezydentowi Francisco Madero.

18 października – rewolucja w Chinach pod przewodnictwem Sun Jat-sena obaliła ostatniego cesarza Chin z dynastii Qing Puyi (cesarz Puyi oficjalnie abdykował 12 lutego 1912 roku).

24 października

Winston Churchill objął urząd Pierwszego Lorda Admiralicji.

Orville Wright w Karolinie Północnej ustanowił rekord długości czas przebywania w powietrzu wykorzystując szybowiec. Rekord ten wyniósł 9.45,0 s. i utrzymał się przez następne 10 lat.

29 października – reprezentacja Luksemburga w piłce nożnej rozegrała pierwszy oficjalny mecz, przegrywając z Francją 1:4.

1 listopada – pierwsze rzekome użycie samolotów w celach militarnych; dokonali tego Włosi podczas działań bojowych przeciw Turkom w Trypolitanii. (inne źródła podają datę 5 marca 1912 - jako samolotów rozpoznawczych i 16 października 1912 - pierwsze bombardowanie przez pilotów bułgarskich)

3 listopada – samochód Chevrolet oficjalnie wszedł do sprzedaży, by konkurować z produkowanym przez Forda modelem T.

4 listopada

paryski dziennik Le Journal opublikował artykuł o romansie Marii Skłodowskiej-Curie i fizyka Paula Langevina, co wywołało nagonkę na M. Skłodowską, oskarżaną o "rozbijanie zdrowej francuskiej rodziny".

podpisano porozumienie francusko-niemieckie, w którym strona niemiecka zrezygnowała z pretensji do Maroka, w zamian za powierzchnię 275 tys. km² w Kongu oraz działalność firm niemieckich w Maroku na równych prawach z francuskimi.

w Danii zwodowano pierwszy statek oceaniczny z silnikiem Diesla o nazwie „Selandia”.

5 listopada – wojna włosko-turecka: armia włoska zajęła Trypolis i Cyrenajkę. Parlament włoski potwierdził aneksję byłych ziem Imperium Osmańskiego w dniu 25 lutego 1912.

6 listopada – Francisco Madero został prezydentem Meksyku.

9 listopada – zwodowano największy żaglowiec w historii France II.

11 listopada

Rosja zajęła północną Persję.

wielki pożar wybuchł w mieście Visoko w Bośni i Hercegowinie, 450 budynków spłonęło.

anomalia pogodowa we wschodnich stanach środkowo-północnych (ang. Midwest) w USA; w wielu miejscowościach w tym samym dniu odnotowano rekordowe wysokie temperatury powietrza i rekordowe niskie temperatury.

15 listopada – książę Louis Honoré Charles Antoine de Grimaldi, późniejszy władca Księstwa Monako jako Ludwik II Grimaldi, oficjalnie uznał swoją nieślubną córkę Charlotte Louvet jako spadkobierczynię tronu.

16 listopada

trzęsienie ziemi w Szwabii w południowych Niemczech.

w Colombes, Francuz Jean Bouin ustanowił rekord świata w biegu na 10 000 m wynikiem 30.58,8 s.

22 listopada – wojna włosko-turecka: zwycięstwo Turków w bitwie o Tobruk.

23 listopada – w tygodniku L'Oeuvre opublikowano listy miłosne Marii Skłodowskiej-Curie i Paul Langevina.

24 listopada – w Wiedniu odbyła się premiera operetki Ewa z muzyką Ferenca Lehára.

30 listopada – prezydent Meksyku Francisco Madero jako pierwsza głowa państwa na świecie odbył lot samolotem.

11 grudnia

w mieście Nowe Delhi Jerzy V i Maria Teck zostali koronowani na cesarza i cesarzową Indii.

Maria Skłodowska-Curie otrzymała Nagrodę Nobla z dziedziny chemii. Pierwszy raz otrzymała tę nagrodę wraz z mężem Pierre'em Curie i Henrim Becquerelem za pracę w dziedzinie fizyki w 1903.

12 grudnia – stolica Indii została przeniesiona z Kalkuty do Nowe Delhi (ang. New Delhi).

14 grudnia – Roald Amundsen zdobył biegun południowy.

18 grudnia – w Moderne Galerie Heinrich Thannhauser w Monachium otwarto pierwszą wystawa grupy artystów-ekspresjonistów, znanej pod nazwą Błękitny Jeździec.

21 grudnia – anarchistyczny gang (Bonnot gang), operujący na terenie Francji i Belgii w latach 1911- 1912, dokonał swego pierwszego rabunku.

23 grudnia – Konstanty Stanisławski i Edward Gordon Craig przedstawieniem Hamleta otwarli Moskiewski Teatr Sztuki.

24 grudnia – otwarto szybką linię kolejową (ang. Lackawanna Cutoff) o długości 45,8 km (28,45 mili), łączącą Port Morris w stanie New Jersey i Slateford w stanie Pensylwania.

29 grudnia – Sun Jat-sen został pierwszym prezydentem Republiki Chińskiej.

Skonstruowano pierwszą maszynę do pisania w języku urdu.

W Kanadzie powstała pierwsza na świecie agencja rządowa (ang. Parks Canada) zajmująca się Parkami Narodowymi.

Opublikowano najsłynniejsze, jedenaste wydanie (1910–1911) Encyklopedii Britannica (ang. Encyclopædia Britannica Eleventh Edition).

Ernest Rutherford wydedukował istnienie cząstek elementarnych jądra atomowego na podstawie eksperymentów z pierwiastkami radioaktywnymi.

Heike Kamerlingh-Onnes odkrył zjawisko nadprzewodnictwa.

Powołano 2 parlamenty krajowe (Landsitngi), jeden dla północnej Grenlandii i jeden dla południowej (połączone w 1951).

Urodzili się

1 stycznia - Roman Totenberg, polski skrzypek

6 stycznia - Kazimierz Rudzki, polski aktor (zm. 1976)

18 stycznia - José María Arguedas, peruwiański pisarz tworzący (zm. 1969)

31 stycznia - Władysław Mazurkiewicz, seryjny morderca, zwany "eleganckim mordercą" (zm. 1957)

3 lutego - Jehan Alain, francuski kompozytor (zm. 1940)

6 lutego - Ronald Reagan, amerykański aktor i prezydent w latach 1981-1989 (zm. 2004)

11 lutego - Edward Rączkowski, polski aktor (zm. 1990)

3 marca - Jean Harlow, amerykańska aktorka (zm. 1937)

6 marca

Heinrich Homann, niemiecki polityk (zm. 1994)

Henryk Vogler, polski pisarz, krytyk literacki i teatralny (zm. 2005)

7 marca - Stefan Kisielewski, polski prozaik, publicysta, kompozytor, krytyk muzyczny, współzałożyciel i członek Unii Polityki Realnej (zm. 1991)

21 marca - Stanisław Strugarek, polski redaktor radiowy (zm. 1965)

24 marca - Joseph Barbera, amerykański twórca filmów animowanych (zm. 2006)

3 kwietnia - Stanisława Walasiewicz, polsko-amerykańska lekkoatletka (zm. 1980)

8 kwietnia

Melvin Calvin, amerykański fizykochemik (zm. 1997)

Emil Cioran, rumuński pisarz (zm. 1995)

18 kwietnia - Wilhelm Banse, niemiecki polityk (zm. 1965)

23 kwietnia

Józef Cyrankiewicz, polski działacz socjalistyczny, premier Polski (zm. 1989)

Ronald Neame, brytyjski reżyser (zm. 2010)

1 maja - Leon Majman, polski dyplomata, działacz robotniczy, więzień polityczny (zm. 2007)

5 maja - Andor Lilienthal, węgierski szachista (zm. 2010)

11 maja - Zdzisław Henneberg, polski pilot myśliwski (zm. 1941)

20 maja - Mieczysław Lesz, polski ekonomista i działacz polityczny (zm. 1998)

27 maja - Maria Kaniewska, polska scenarzystka, reżyserka i aktorka (zm. 2005)

31 maja - Maurice Allais, francuski ekonomista, laureat Nagrody Nobla (zm. 2010)

17 czerwca - Wiktor Niekrasow, radziecki pisarz-prozaik i dysydent (zm. 1987)

21 czerwca - Hanna Malewska, polska pisarka (zm. 1983)

24 czerwca - Ernesto Sábato, pisarz argentyński pochodzenia włoskiego (zm. 2011)

25 czerwca - William Howard Stein, amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla w 1972 (zm. 1980)

28 czerwca - Edward Dietz – polski duchowny luterański (zm. 1988)

30 czerwca - Czesław Miłosz, polski poeta, laureat Nagrody Nobla z dziedziny literatury w roku 1980 (zm. 2004)

9 lipca - John Wheeler, amerykański fizyk (zm. 2008)

14 lipca - Tadeusz Fijewski, polski aktor teatralny i filmowy (zm. 1978)

16 lipca - Ginger Rogers, amerykańska tancerka i aktorka (zm. 1995)

31 lipca - Zygmunt Szkocny, twórca najmniejszej książki świata (zm. 2003)

1 sierpnia - Pericle Felici, włoski duchowny katolicki, kardynał (zm. 1982)

6 sierpnia - Norman Gordon, południowoafrykański krykiecista

2 września - Czesław Janczarski, (wł. Jan Antkiewicz), polski pisarz i poeta, twórca postaci Misia Uszatka (zm. 1971)

24 września - Konstantin Czernienko, sekretarz generalny KC KPZR i przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR (zm. 1985)

5 października - Zbigniew Czeczot-Gawrak, polski filmoznawca, historyk i teoretyk filmu, publicysta i wykładowca uniwersytecki (zm. 2009)

30 października - Wanda Błeńska, polska lekarka, misjonarz

31 października - Włodzimierz Sedlak, polski ksiądz, profesor, twórca polskiej szkoły bioelektroniki i elektromagnetycznej teorii życia (zm. 1993)

2 listopada - Odyseas Elitis, grecki poeta (zm. 1996)

7 listopada - Władysław Zachariasiewicz, polski działacz społeczno-polityczny Polonii amerykańskiej, weteran II wojny światowej

5 grudnia - Władysław Szpilman, polski pianista (zm. 2000)

25 grudnia - Louise Bourgeois, rzeźbiarka amerykańska (zm. 2010)

Zmarli

29 stycznia - Wacław Nałkowski, polski geograf i publicysta (ur. 1851)

1 marca - Jacobus Henricus van 't Hoff, holenderski chemik, laureat pierwszej Nagrody Nobla (ur. 1852)

4 czerwca - Victor Uhlig, austriacki paleontolog i geolog (ur. 1857)

5 lipca - George Johnstone Stoney, irlandzki fizyk (ur. 1826)

25 lipca – Maria Salles, hiszpańska zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. 1848)

8 września - Jan Puzyna, biskup krakowski, który jako ostatni w historii użył instrumentu prawnego zwanego ekskluzywą, by na konklawe w 1903 r. w imieniu cesarza Franciszka Józefa zawetować wybór Mariana Rampolli na papieża (ur. 1842)

1 października - Wilhelm Dilthey, niemiecki filozof (ur. 1833)

29 października - Wanda Podgórska, polska pisarka (ur. 1859)