Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Warto przeczytać:
Pierwsze dokumenty wolnej Warszawy z listopada 1918 rokuOrganizacja polskich władz w opuszczanej przez Niemców Warszawie, codzienne problemy miasta, ewidencjonowanie mienia, ale i obywatelskie donosy - to obraz stolicy w listopadzie 1918 r. rysujący się z rozkazów Komendy Miasta udostępnionych PAP przez Central...
17 listopada - Światowy Dzień POChPNa przewlekłą obturacyjną chorobę płuc - POChP - cierpi ponad 200 mln osób. Do 2030 r. choroba ta stanie się trzecią najważniejszą przyczyną zgonów na świecie - alarmuje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO).Światowy Dzień POChP, obchodzo...
17 listopada - Światowym Dniem Wcześniaka Dzieci urodzone przedwcześnie są znacznie bardziej narażone na różne powikłania zdrowotne niż noworodki urodzone o czasie, dlatego wymagają szczególnej opieki - przypominają rodzice maluchów w Światowym Dniu Wcześniaka, który obchodzony je...
Reklama:
 1918
Wydarzenia w Polsce
4 lutego – Rada Regencyjna wydała ustawę o Radzie Stanu Królestwa Polskiego.
12 lutego – rząd Jana Kucharzewskiego podał się do dymisji.
15 lutego – przejście byłej II Brygady Legionów na stronę Ententy.
16 lutego – Niemcy nałożyli na Warszawę kontrybucję w wysokości 250 tys. marek.
30 marca – w Przemyślu powstał klub sportowy "Harcerski Klub Sportowy Czuwaj", dzisiaj znany jako "Kolejowy Klub Sportowy Czuwaj Przemyśl"
4 kwietnia – Rada Regencyjna powołała rząd J. K. Steczkowskiego.
9 kwietnia – odbyły się wybory do Rady Stanu.
10/11 maja – w nocy rozpoczęła się Bitwa pod Kaniowem.
30 maja – założono Związek Legionistów Polskich, organizację zrzeszającą byłych żołnierzy Legionów Polskich.
9 lipca – ukazało się pierwsze wydanie krakowskiego Nowego Dziennika, polskojęzycznej gazety żydowskiej.
25 lipca – na wiecu ludności spisko-orawskiej w Zakopanem uchwalono przyłączenie Orawy i Spiszu do Polski.
27 lipca – w Lubline decyzją Zjazdu Biskupów Królestwa Polskiego został powołany Katolicki Uniwersytet Lubelski.
31 lipca – utworzono Archiwum Państwowe w Lublinie.
15 sierpnia – poświęcenie mariawickiej Świątyni Miłosierdzia i Miłości w Płocku.
18 sierpnia – w Krakowie otwarto II wystawę ekspresjonistów.
7 października – ogłoszenie niepodległości Królestwa Polskiego przez Radę Regencyjną.
11 października – polskie organizacje działające w Rzeszy wydały wspólny komunikat opowiadający się jawnie za niepodległością Polski.
12 października – Rada Regencyjna przejęła władzę nad wojskiem polskim.
13 października – została utworzona Rzeczpospolita Zakopiańska.
19 października
została powołana Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego.
Lwów: powstała Ukraińska Rada Narodowa.
20 października – Lwów: Rada Miejska przyjęła rezolucję o przyłączeniu miasta do Polski.
23 października – Rząd Jana Kantego Steczkowskiego został odwołany przez Radę Regencyjną.
25 października
w Warszawie, Rada Regencyjna Królestwa Polskiego ustanowiła "urząd Szefa Sztabu Wojsk Polskich".
Wojciech Korfanty wystąpił w Reichstagu z żądaniem przyłączenia do państwa polskiego wszystkich ziem polskich zaboru pruskiego.
28 października – utworzenie w Krakowie Polskiej Komisji Likwidacyjnej.
30 października – Tarnów jako pierwsze miasto odzyskał niepodległość.
31 października – została założona Polska Agencja Telegraficzna.
1 listopada
powstał Związek Harcerstwa Polskiego.
w Płaszowie pod Krakowem zdobyto austriacki tabor pancerny. Powstały z niego pociągi pancerne: Śmiały i Piłsudczyk.
1-22 listopada – walki o Lwów między Polakami ("Orlęta lwowskie") i Ukraińcami, wygrane przez Polaków. Oblężenie Lwowa przez wojska ukraińskie trwało do czerwca 1919.
2-4 listopada – Chełmianie pod wodzą rotmistrza (późniejszego generała) Gustawa Orlicz-Dreszera wyzwalają miasto Chełm spod okupacji austriackiej.
3 listopada
Polska zadeklarowała niezależność od Rosji.
powstał Polski Komitet Narodowy we Lwowie.
4 listopada – przejęta od zaborców wojskowa stacja radiotelegraficzna w Krakowie nadała pierwsze radiogramy w języku polskim.
5 listopada – zawarcie polsko-czeskiej umowy o przeprowadzeniu linii granicznej na Śląsku Cieszyńskim.
6 listopada – proklamowanie Republiki Tarnobrzeskiej (T.Dąbal, ks.E.Okoń).
7 listopada – utworzono Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie.
8 listopada
Józef Piłsudski i Kazimierz Sosnkowski zostali uwolnieni z twierdzy w Magdeburgu.
utworzenie w Zagłębiu Dąbrowskim Rad Delegatów Robotniczych.
9 listopada – z inicjatywy Mariana Dąbrowskiego powstało w Krakowie Polskie Stronnictwo Republikańskie.
10 listopada
Austria zrzekła się Galicji na rzecz Polski.
Józef Piłsudski przybywa z Magdeburga do Warszawy po zwolnieniu z więzienia.
poprzedzające powstanie wielkopolskie wydarzenia tzw. Republiki Ostrowskiej.
10-26 listopada – bezkrwawy przewrót w Ostrowie Wielkopolskim – tzw. Republika Ostrowska.
11 listopada – uznanie niepodległości Polski na arenie międzynarodowej, kapitulacja Niemiec.
Rada Regencyjna przekazała władzę nad podległym jej wojskiem Józefowi Piłsudskiemu.
powstała Legia Akademicka.
Jarogniew Drwęski został mianowany pierwszy polskim nadburmistrzem Poznania.
13 listopada – PPS zorganizowała w Warszawie wielką demonstrację przeciwko rządom Rady Regencyjnej.
14 listopada – samorozwiązanie Rady Regencyjnej i przekazanie pełni władzy Józefowi Piłsudskiemu.
15 listopada – papież Benedykt XV wystosował przesłanie do narodu polskiego w chwili odzyskania niepodległości.
16 listopada
 telegram Naczelnika Państwa J. Piłsudskiego notyfikujący powstanie Państwa Polskiego.
w Międzyrzecu Podlaskim wojska niemieckie dokonały pogromu, w którym zginęło co najmniej 44 osoby (22 żołnierzy POW broniących pałacu Potockich i co najmniej kolejne 22 osoby ludności cywilnej).
17 listopada – powstał rząd Jędrzeja Moraczewskiego.
21 listopada
rząd Jędrzeja Moraczewskiego wydał manifest zapowiadający reformę rolną i nacjonalizację niektórych gałęzi przemysłu.
Polska odzyskała z rąk ukraińskich cały Lwów.
22 listopada
dekretem Józefa Piłsudskiego został powołany urząd Naczelnika Państwa, najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej, dekret ten ustalał ustrój republikański odrodzonej Polski (dekret wszedł w życie 29 listopada 1918 r.).
w opanowanym przez Polaków Lwowie wybuchły antyżydowskie rozruchy.
23 listopada – dekret rządu J.Moraczewskiego wprowadził: 8-godzinny dzień pracy i 46-godzinny tydzień pracy.
26 listopada – zakończyły się wydarzenia Republiki Ostrowskiej w Ostrowie Wielkopolskim.
28 listopada
Tymczasowy Naczelnik Państwa Józef Piłsudski wydał dekret o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego.
powołano do życia Polską Marynarkę Wojenną.
29 listopada
Józef Piłsudski objął urząd głowy państwa jako Tymczasowy Naczelnik Państwa. Urząd ten piastował do 20 lutego 1919 roku, kiedy to przez Sejm Ustawodawczy został zatwierdzony jako Naczelnik Państwa.
w Warszawie otwarto kawiarnię artystyczną Pod Picadorem.
Listopad – utworzenie Legii Akademickiej.
1 grudnia
Polskie Stronnictwo Ludowe Lewica połączyło się z Polskim Stronnictwem Ludowym Piast.
szachownica lotnicza stała się oznaką polskiego lotnictwa wojskowego.
3-5 grudnia – Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (budynek kina "Apollo", ul. Piekary). Powołanie Naczelnej Rady Ludowej.
8 grudnia – odbyła się pierwsza inauguracja roku akademickiego na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.
8 grudnia - 11 grudnia - XV Zjazd Polskiej Partii Socjalistycznej w Warszawie.
10 grudnia
w Poznaniu założono Uniwersytet,
utworzenie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego,
założenie Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego,
utworzenie Głównego Urzędu Statystycznego.
15 grudnia – zerwanie stosunków dyplomatycznych z Niemcami.
16 grudnia – utworzenie Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (zjednoczenie SDKPiL i PPS Lewicy).
20 grudnia – Józef Piłsudski, Tymczasowy Naczelnik Państwa wydaje dekret w sprawie utworzenia Straży Granicznej.
26 grudnia – do Poznania przybył Ignacy Paderewski.
27 grudnia – wybuch powstania w Wielkopolsce.
28 grudnia – major Stanisław Taczak stanął na czele wojsk powstańczych w Wielkopolsce.
29 grudnia – rozpoczął się pierwszy w niepodległej Polsce pobór do wojska.
30 grudnia – cały Poznań w ręku powstańców.
Grudzień – pierwsze starcia oddziałów polskich z Armią Czerwoną.
Powstał pierwszy Górniczy Klub Sportowy w Polsce – Victoria Jaworzno.
Wydarzenia na świecie
2 stycznia – generałowie Ludendorff i Hindenburg sprzeciwili się na konferencji niemieckiej Rady Koronnej pomysłowi rozwiązania sprawy Polski w oparciu o Austrię. Pod groźbą dymisji uzyskali decyzję włączenia do Niemiec przygranicznych terenów Królestwa Polskiego i pozbawienie go prawa do samodzielnej polityki zagranicznej.
8 stycznia – czternaście punktów Wilsona – trzynasty punkt mówił o utworzeniu niepodległego państwa polskiego z dostępem do morza na terenach zamieszkanych w większości przez ludność polską.
12 stycznia – w Finlandii wchodzi w życie akt prawny, pod nazwą – Mozaika Wyznawców, gwarantujący obywatelom pochodzenia żydowskiego prawa obywatelskie.
25 stycznia – Ukraina deklaruje niezależność od bolszewickiej Rosji.
28 stycznia – przemianowanie Gwardii Czerwonej na Armię Czerwoną.
28 stycznia-15 maja – wojna domowa w Finlandii.
29 stycznia – miała miejsce bitwa pod Krutami.
1 lutego – Rosja przeszła z kalendarza juliańskiego na kalendarz gregoriański. Kalendarz był wprowadzony poprzez przeskok z pominięciem dni do 14 lutego.
6 lutego – brytyjski parlament przyznał kobietom czynne prawo wyborcze, ograniczone cenzusem wieku.
9 lutego – I wojna światowa: podpisano układ pokojowy między Państwami Centralnymi a Ukrainą w Brześciu.
10 lutego – Armenia, Azerbejdżan i Gruzja deklarują niezależność jako Zakaukaska Demokratyczna Republika Federacyjna.
16 lutego – Litewska Rada Państwowa proklamowała niepodległość Litwy. Formalny koniec Unii polsko-litewskiej.
23 lutego – Gwardia Czerwona została przekształcona w Robotniczo-Chłopską Armię Czerwoną (RKKA).
24 lutego – po siedmiu wiekach obcych rządów, Estonia deklaruje niezależność od Rosyjskiego Imperium. Następnego dnia Niemcy okupują Estonię.
1 marca – I wojna światowa: niemiecki okręt podwodny U-19 zatopił krążownik pomocniczy HMS "Calgarian" u wybrzeży Irlandii Północnej (w pobliżu wyspy Rathlin).
3 marca – I wojna światowa: zawarcie pokoju w Brześciu Litewskim między Niemcami i Austrią a rewolucyjną Rosją - traktat brzeski.
4 marca
żołnierz z bazy wojskowej w Fuston w stanie Kansas zachorował, był to pierwszy potwierdzony przypadek grypy hiszpanki.
ustanowiono najważniejsze i najstarsze fińskie odznaczenie Order Krzyża Wolności.
5 marca
w rewolucyjnej Rosji podjęto decyzję o przeniesieniu stolicy z Piotrogrodu do Moskwy.
I wojna światowa: Rumunia podpisała zawieszenie broni.
6 marca – powstają Siły Lotnicze Finlandii. Niebieska swastyka staje się pierwszym symbolem lotnictwa Finlandii.
7 marca – I wojna światowa: Finlandia zawiera przymierze z Niemcami.
12 marca – utworzony przez bolszewików rząd przeniósł swą siedzibę do Moskwy – Moskwa staje się stolicą bolszewickiej Rosji.
19 marca – Kongres Stanów Zjednoczonych ustanowił strefy czasowe i zatwierdził czas letni (czas letni wszedł w życie 31 marca).
21 marca
I wojna światowa: rozpoczęła się druga bitwa nad rzeką Sommą, znana też pod nazwą bitwy o Saint-Quentin, trwała do 5 kwietnia i zakończyła się zwycięstwem państw Ententy (pierwsza bitwa nad Sommą – 1 lipca-18 listopada 1916).
I wojna światowa: Wielkie niemieckie działo, zwane paryskim działem, rozpoczęło ostrzał Paryża z odległości prawie 130 km.
23 marca – Cesarstwo Niemieckie uznało za możliwe uzyskanie przez Litwę niepodległości.
25 marca – Białoruś w wyniku pokoju w Brześciu i porozumienia z państwami centralnymi po raz pierwszy w historii (na krótko) ogłosiła niezależność – powstało wówczas państwo białoruskie pod nazwą Białoruska Republika Ludowa.
1 kwietnia – utworzenie RAF (Królewskich Sił Powietrznych) w Wielkiej Brytanii.
3 kwietnia – I wojna światowa: marszałek Ferdynand Foch został głównodowodzącym wojsk Ententy na froncie zachodnim.
5 kwietnia – Salote Tupou III została zaprzysiężona jako królowa Tonga.
9 kwietnia – I wojna światowa: początek francusko-niemieckiej bitwy pod Lys, trwającej trzy tygodnie.
12 kwietnia – Niemcy bałtyccy utworzyli samozwańcze Zjednoczone Księstwo Bałtyckie.
21 kwietnia – I wojna światowa: niemiecki pilot Manfred von Richthofen (znany jako Czerwony Baron) został zestrzelony nad Francją.
28 kwietnia – I wojna światowa: Niemcy obalili Centralną Radę Ukrainy.
29 kwietnia – I wojna światowa: zwycięstwo aliantów w bitwie pod Lys.
1 maja – I wojna światowa: niemieckie oddziały zajmują tereny wokół rzeki Don, 6 maja wkraczają do Rostowa nad Donem.
4 maja – I wojna światowa: Ferdynand Foch został naczelnym wodzem sił ententy na wszystkich frontach.
11 maja
I wojna światowa: kapitulacja II Brygady Legionów Polskich przed wojskami niemieckimi w bitwie pod Kaniowem na Ukrainie.
oficjalnie ogłoszono niezależność od bolszewickiej Rosji Republiki Górskiej Północnego Kaukazu.
15 maja
porażką komunistów zakończyła się wojna domowa w Finlandii.
Amerykański Serwis Pocztowy (ang. United States Postal Service) rozpoczyna regularną obsługę klientów (pomiędzy miastami Nowy Jork, Filadelfia i Waszyngtonem) pocztą lotniczą.
17 maja – powstała szwedzka wytwórnia filmowa Skandia.
20 maja – przez małą miejscowość Codell w stanie Kansas po raz trzeci z rzędu przechodzi tornado. Zbiegiem okoliczności tornado uderza w tą miejscowość 20 maja w latach: 1916, 1917, 1918.
21 maja
I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa pod Sardarapatem.
I wojna światowa: w twierdzy Bobrujsk skapitulował przed Niemcami I Korpus Polski w Rosji.
24 maja
I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa pod Karakilisa.
Budapeszt: premiera opery Zamek Sinobrodego Béli Bartóka.
26 maja – została proklamowana Demokratyczna Republika Gruzji z siedzibą w Tyflisie. Secesja Gruzji z Zakaukaskiej Demokratycznej Republiki Federacyjnej oznaczała de facto likwidację republiki.
27 maja – I wojna światowa: rozpoczęła się trzecia bitwa we francuskim departamencie Aisne.
28 maja – Armenia i Azerbejdżan deklarują niezależność jako republiki, odpowiednio jako – Demokratyczna Republika Armenii i Demokratyczna Republika Azerbejdżanu.
30 maja – przedstawiciele czeskiej i słowackiej emigracji w Stanach Zjednoczonych podpisali umowę pittsburską, przewidującą powstanie Czechosłowacji.
31 maja – I wojna światowa: zadebiutował na polu bitwy czołg Renault FT-17.
1-26 czerwca – I wojna światowa: Bitwa o Belleau Wood, bitwa w której oddziały armii amerykańskiej, francuskiej i brytyjskiej odniosły zwycięstwo nad Niemcami.
3 lipca – rozpoczęła się syberyjska ekspedycja armii japońskiej, której jednym z celów było wyciągniecie Korpusu Czechosłowackiego z ogarniętej rewolucją Rosji.
4 lipca – po śmierci sułtana Mehmeda V, ostatnim sułtanem Imperium osmańskiego został Mehmed VI.
8 lipca – I wojna światowa: Ernest Hemingway służący na froncie włoskim jako kierowca Czerwonego Krzyża został ciężko zraniony odłamkami pocisku moździerzowego.
9 lipca – doszło do katastrofy kolejowej w Nashville w stanie Tennessee, zginęło 101 osób.
10 lipca – została uchwalona konstytucja Rosji bolszewickiej.
13 lipca – w Pradze powstała Czeska Rada Narodowa, która ogłosiła program niezawisłości i zażądała od Austrii uznania suwerenności Czech.
15 lipca – I wojna światowa: rozpoczęła się II bitwa nad Marną.
17 lipca
I wojna światowa: został storpedowany statek pasażerski RMS Carpathia.
na rozkaz Lenina komuniści wymordowali całą rodzinę carską: cara Mikołaja II, żonę Aleksandrę Fiodorowną i piątkę ich dzieci.
26 lipca – I wojna światowa: na wniosek dowództwa wojsk niemieckich okupujących Gruzję została rozwiązana Polska Oddzielna Brygada na Kaukazie.
Sierpień – epidemia grypy hiszpanki przeradza się w pandemię.
1 sierpnia
brytyjskie oddziały okupują Archangielsk w Rosji. 10 sierpnia dowódca tych oddziałów otrzymuje rozkaz udzielenia pomocy Białej Rosji.
Emma Susan Daugherty Banister, jako pierwsza kobieta w USA, obejmuje stanowisko szeryfa po swym zmarłym mężu.
8 sierpnia – I wojna światowa: w bitwie o Amiens we Francji, oddziały kanadyjskie wspierane przez Australijczyków, rozpoczynaj serię zwycięstw przełamując niemiecką linię obrony. Niemiecki generał Erich Ludendorff później nazwie tę kampanię „czarnym dniem niemieckiej armii”.
18 sierpnia – dokonano oblotu francuskiego bombowca Martin MB-1.
28 sierpnia – założono bułgarski klub piłkarski Spartak Warna.
29 sierpnia – dekret radzieckiej Rady Komisarzy Ludowych anulował akty rozbiorowe Polski i przyznał Finlandii prawo do niepodległości.
30 sierpnia
strajk 20 tys. londyńskich policjantów, którzy domagali się podwyżek i utworzenia związków zawodowych.
Fanny Kapłan przeprowadziła nieudany zamach na Lenina podczas wiecu w Zakładach Michelsona w Moskwie. W tym samym dniu został przeprowadzony udany zamach na szefa Czeka w Piotrogrodzie.
7 września – powstała Rosyjska Agencja Telegraficzna.
11 września – drużyna Boston Red Sox pokonała Chicago Cubs w walce o trofeum baseballowe World Series, na następne zwycięstwo tej drużyny w World Series trzeba było czeka do roku 2004. Boston Red Sox zwyciężyła również w roku 2007.
16 września – ustanowiono Order Czerwonego Sztandaru, pierwsze radzieckie odznaczenie.
20 września – w trakcie słuchania spowiedzi na ciele ojca Pio po raz pierwszy pojawiły się stygmaty – 5 krwawiących ran, znajdujących się w miejscach ran Chrystusa zadanych mu podczas ukrzyżowania.
21 września – I wojna światowa: wojska brytyjskie rozgromiły Turków w bitwie pod Megiddo.
29 września – I wojna światowa: Bułgaria po miażdżących zwycięstwach armii francuskiej i serbskiej prosi o zawieszenie broni.
30 września – I wojna światowa: skapitulowała Bułgaria.
1 października – I wojna światowa: armia arabska wraz z brytyjskim Camel Corps zajęła Damaszek, kończąc kilkusetletnie panowanie tureckie.
3 października
car Bułgarii Ferdynand I Koburg abdykuje na rzecz swego syna Borysa III.
cesarz i król Prus Wilhelm II Hohenzollern mianuje księcia Maximiliana von Baden kanclerzem Cesarstwa Niemieckiego i premierem Prus.
8 października – I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa pod Cambrai.
9 października – I wojna światowa: morderstwo Michaiła Aleksiejewa.
10 października – I wojna światowa: na Zatoce Dublińskiej, po storpedowaniu przez niemiecki okręt podwodny UB-123 zatonął statek pasażerski RMS Leinster; zginęło 501 osób.
11 października – miasto Mayaguez, na zachodnim wybrzeżu Portoryko, zostaje zniszczone przez trzęsienie ziemi o sile 7,5 stopnia w skali Richtera i następującym po nim tsunami.
16 października – Karol I wydał manifest o utworzeniu luźnej federacji poszczególnych części składowych Austro-Węgier.
18 października – Deklaracja Waszyngtońska proklamuje niezależność Republiki Czecho-Słowackiej.
21 października – Związek Sowiecki: powołanie przez Lenina GRU - Głównego Zarządu Wywiadu Związku Sowieckiego .
24 października – I wojna światowa: Włosi rozpoczęli ofensywę nad Piawą.
25 października – parowiec SS Princess Sophia zatonął w pobliżu miejscowości Juneau u wybrzeża Alaski, 353 osoby zginęły.
28 października – Republika Czecho-Słowacka deklaruje niezależność od Austro-Węgier.
29 października – parlament chorwacki uchwalił wraz z Dalmacją, Serbią i Słowenią utworzenie Jugosławii.
30 października
zostaje opublikowana Deklaracja Martina, która włącza Słowację do państwa Czecho-Słowackiego.
północny Jemen uzyskuje niepodległość, jako Królestwo Mutawakkilite Jemenu, od Imperium osmańskiego, co jest wynikiem Traktatu z Mudros (od nazwy miejscowości na greckiej wyspie Lesbos).
I wojna światowa: Włosi pokonali Austriaków pod Veneto.
31 października – Węgry proklamowały niepodległość od Austro-Węgier.
1 listopada
połączone siły Serbii, Francji, Wielkiej Brytanii i Grecji odbiły Belgrad.
doszło do katastrofy kolejowej w Nowym Jorku w dzielnicy Brooklyn, co najmniej 93 osoby zginęły.
powstało Królestwo Jemenu.
2 listopada – powstała I Republika Litewska.
3 listopada
I wojna światowa: Austro-Węgry rozpoczynają negocjacje z państwami Ententy o warunkach kapitulacji.
niemieccy marynarze rozpoczęli tzw. powstanie kilońskie.
4 listopada
I wojna światowa: Austro-Węgry poddają się Włochom.
bunt w marynarzy floty niemieckiej stacjonującej w Kilonii rozpoczyna rewolucję w Niemczech.
8 listopada
niemiecka armia wypowiada posłuszeństwo cesarzowi Wilhelmowi II Hohenzollernowi.
Józef Piłsudski i Kazimierz Sosnkowski zostali uwolnieni z twierdzy w Magdeburgu.
9 listopada
cesarz Wilhelm II Hohenzollern abdykuje i wybiera życie na wygnaniu w Holandii.
Philipp Scheidemann proklamuje republikę w Niemczech.
lider rewolucji w Bawarii Kurt Eisner deklaruje powstanie Bawarskiej Republiki Rad.
11 listopada
kapitulacja Niemiec i zakończenie I wojny światowej.
ostatni cesarz Austro-Węgier, Karol I Habsburg wyrzeka się władzy absolutnej, lecz nie abdykuje (Imperium Habsburgów przestało istnieć).
12 listopada – Austria staje się republiką z socjaldemokratą Karlem Rennerem na czele.
13 listopada
król Karol I Habsburg (jako król Węgier - Karol IV, jako król Czech - Karol III) wygłosił na zamku Eckartsau deklarację w której oddaje wszystkie swoje kompetencje i władztwo nad Węgrami, dwa dni wcześniej to samo uczynił w Austriackim parlamencie.
uchwalono tymczasową konstytucję Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej.
14 listopada – Czechosłowacja staje się Republiką Czecho-Słowacką.
15 listopada – Delfim Moreira został prezydentem Brazylii.
16 listopada – Węgry deklarują niezależność od Austrii i stają się republiką.
18 listopada – Łotwa deklaruje niezależność od Rosji.
21 listopada – powstały Estońskie Siły Powietrzne.
22 listopada
Związek Spartakusa przekształca się w Komunistyczną Partię Niemiec.
oddziały francuskie wkroczyły do Strasburga.
po wojnie belgijska rodzina królewska wraca do Brukseli.
24 listopada – założono Komunistyczną Partię Węgier.
25 listopada – Wojwodina dołączyła do Królestwa Serbii.
26 listopada – Wielkie Zgromadzenie Serbskie uchwaliło w Podgoricy włączenie Czarnogóry do Serbii.
28 listopada
Wojna estońsko-bolszewicka: Armia Czerwona Bolszewickiej Rosji wtargnęła do Estonii, następnego dnia w Narwie proklamowano Estońską Komunę Robotniczą (Eesti Töörahva Kommuun).
powstał Tymczasowy Robotniczo-Chłopski Rząd Ukrainy.
30 listopada – Ernest Ansermet, szwajcarski dyrygent, po raz pierwszy dyrygował orkiestrą Orchestre de la Suisse Romande w Genewie.
1 grudnia
proklamowano Królestwo Islandii w unii personalnej z Danią.
wchodzi w życie nowe prawo do głosowania w Szwecji, uniezależniające prawo do głosowania od statusu majątkowego – jedna osoba, jeden głos.
w Alba Iulia po włączeniu Siedmiogrodu, Kriszana, Maramureş, Banat, Besarabii i Bukowiny do Państwa Rumuńskiego proklamowano „Wielką Rumunię” (România Mare).
powstało Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców w 1929 przemianowane na Jugosławię.
4 grudnia – prezydent USA Woodrow Wilson wyruszył w podróż morską do Europy na Paryską Konferencję Pokojową, była to pierwsza podróż urzędującego prezydenta Stanów Zjednoczonych do Europy.
12 grudnia – rząd nowo powstałej Republiki Weimarskiej wydał ustawę ws. utworzenia ochotniczej, republikańskiej Straży Narodowej (Volkswehr).
20 grudnia – Tomáš Masaryk, późniejszy prezydent Czechosłowacji, powrócił do kraju.
28 grudnia – Constance Markiewicz, jako pierwsza kobieta zostaje wybrana do brytyjskiego parlamentu – Izby Gmin.
Początek epidemii grypy hiszpanki (zakończona w 1919), zmarło ok. 20-25 mln osób.
Rozpoczęła się brytyjska okupacja Palestyny.
Urodzili się
2 stycznia - Adam Bahdaj, polski pisarz (zm. 1985)
12 stycznia - Maharishi Yogi, indyjski guru (zm. 2008)
15 stycznia - Gamal Abdel Naser, egipski oficer i polityk, prezydent Egiptu (zm. 1970)
21 stycznia - Richard Winters, oficer armii USA (zm. 2011)
23 stycznia - Gertrude Belle Elion, amerykańska lekarka, farmakolog, laureatka Nagrody Nobla (zm. 1999)
26 stycznia
Philip José Farmer, amerykański pisarz science fiction i fantasy (zm. 2009)
Nicolae Ceausescu, prezydent Rumunii (zm.1989)
29 stycznia - John Forsythe, amerykański aktor (zm. 2010)
1 lutego
Muriel Spark, szkocka powieściopisarka (zm. 2006)
Ignacy Tokarczuk, polski duchowny katolicki, arcybiskup przemyski
2 lutego - Hella S. Haasse, holenderska pisarka (zm. 2011)
3 lutego - Joey Bishop, amerykański aktor (zm. 2007)
5 lutego - Tim Holt, amerykański aktor (zm. 1973)
6 lutego - Lothar-Günther Buchheim, niemiecki pisarz malarz i kolekcjoner (zm. 2007)
12 lutego - Julian Schwinger, fizyk amerykański, laureat Nagrody Nobla (zm. 1994)
15 lutego - Janina Boniakowska, polska poetka ludowa
20 lutego - Ben Klassen, założyciel Światowego Kościoła Twórcy (zm. 1993)
22 lutego - Robert Wadlow, najwyższy znany człowiek na świecie (zm. 1940)
24 lutego - Edward Kisiel, polski duchowny katolicki, arcybiskup białostocki (zm. 1993)
25 lutego - Bobby Riggs, tenisista amerykański (zm. 1995)
26 lutego - Theodore Sturgeon, amerykański pisarz science fiction (zm. 1985)
3 marca - Arthur Kornberg, amerykański biochemik i lekarz, laureat Nagrody Nobla (zm. 2007)
4 marca - Margaret Osborne DuPont, tenisistka amerykańska
5 marca - James Tobin, ekonomista amerykański, laureat Nagrody Nobla (zm. 2002)
9 marca - Mickey Spillane, amerykański pisarz, autor powieści kryminalnych (zm. 2006)
16 marca - Frederick Reines, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1998)
20 marca - Marian McPartland, amerykańska pianistka i kompozytorka pochodzenia angielskiego
22 marca - Cheddi Jagan, polityk gujański (zm. 1997)
28 marca - Sam Walton, amerykański biznesmen (zm.1992)
31 marca - Ted Post, amerykański reżyser filmowy
8 kwietnia - Betty Ford, żona Gerarda Forda (zm. 2011)
9 kwietnia - Jørn Utzon, duński architekt modernistyczny, laureat Nagrody Pritzkera (zm. 2008)
17 kwietnia - William Holden, amerykański aktor (zm. 1981)
18 kwietnia - Gabriel Axel, duński reżyser
20 kwietnia - Kai Manne Börje Siegbahn, szwedzki fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 2007)
23 kwietnia - Maurice Druon, francuski pisarz i polityk (zm. 2009)
26 kwietnia - Fanny Blankers-Koen, lekkoatletka holenderska (zm. 2004)
7 maja - Henryk Alszer, polski piłkarz (zm. 1959)
11 maja - Richard Feynman, fizyk teoretyk amerykański, jeden z głównych twórców elektrodynamiki kwantowej, laureat Nagroda Nobla (zm.1988)
12 maja - Julius Rosenberg, szpieg skazany na śmierć za szpiegostwo na rzecz Związku Radzieckiego (zm. 1953)
15 maja - Joseph Wiseman, kanadyjski aktor, odtwórca tytułowej roli Dr. No. (zm. 2009)
17 maja - Birgit Nilsson, szwedzka śpiewaczka operowa (zm. 2005)
20 maja - Edward B. Lewis, genetyk amerykański, laureat Nagrody Nobla (zm. 2004)
27 maja - Yasuhiro Nakasone, polityk japoński
2 czerwca - Władysław Ogrodziński, polski pisarz
6 czerwca - Edwin G. Krebs, amerykański biochemik i lekarz, laureat Nagrody Nobla (zm. 2009)
10 czerwca - Patachou (właśc. Henriette Ragon), francuska piosenkarka i aktorka
18 czerwca
Jerome Karle, amerykański fizyko-chemik, laureat Nagrody Nobla
Franco Modigliani, ekonomista amerykański pochodzenia włoskiego, laureat Nagrody Nobla (zm. 2003)
4 lipca - Taufa'ahau Tupou IV, król Tonga (zm. 2006)
5 lipca - George Rochberg, kompozytor amerykański (zm. 2005)
12 lipca - Mary Alison Glen-Haig,, brytyjska działaczka sportowa
13 lipca - Alberto Ascari, kierowca zespołu Ferrari (zm. 1955)
14 lipca
Jay Wright Forrester, amerykański inżynier elektryk i ekspert od zarządzania
Ingmar Bergman, szwedzki reżyser filmowy, teatralny i operowy (zm. 2007)
15 lipca - Bertram Brockhouse, kanadyjski fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 2003)
18 lipca - Nelson Mandela, prezydent RPA, jeden z przywódców ruchu przeciw apartheidowi, laureat pokojowej nagrody Nobla
30 lipca - Adam Czarnowski, polski dziennikarz, działacz turystyczny, krajoznawca, fotografik i kolekcjoner (zm. 2010).
31 lipca - Paul Delos Boyer, amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla
1 sierpnia - Artur Brauner, polski producent filmowy pochodzenia żydowskiego
11 sierpnia - Jerzy Morawski, polski działacz państwowy i partyjny
13 sierpnia - Frederick Sanger, biochemik angielski, dwukrotny laureat Nagrody Nobla
25 sierpnia - Leonard Bernstein, amerykański kompozytor (zm. 1990)
29 sierpnia - Czesław Michniak, polski pisarz
3 września - Helen Wagner, amerykańska aktorka (zm. 2010)
7 września - Stanisław Gosławski, polski rzeźbiarz (zm. 2008)
8 września - Derek Barton, chemik brytyjski, laureat Nagrody Nobla (zm. 1998)
9 września - Oscar Luigi Scalfaro, włoski polityk
10 września - Anna Bidwell, polska tłumaczka (zm. 1993)
14 września - Kazimierz Iwiński, polski aktor
17 września - Chaim Herzog, prezydent Izraela (zm. 1997)
22 września - Henryk Szeryng, polski skrzypek mieszkający na stałe w Meksyku (zm. 1988)
27 września - Martin Ryle, brytyjski fizyk i astronom, laureat Nagrody Nobla (zm. 1984)
30 września - Giovanni Canestri, włoski duchowny katolicki, kardynał
4 października
Giovanni Cheli, włoski duchowny katolicki, kardynał
Kenichi Fukui, japoński chemik, noblista (zm. 1998)
8 października - Jens Christian Skou, duński chemik, laureat Nagrody Nobla w 1997 roku za odkrycie pompy sodowo-potasowej
13 października - Jack MacGowran, irlandzki aktor (zm. 1973)
14 października - Thelma Coyne Long, australijska tenisistka
16 października - Louis Althusser, francuski filozof marksistowski (zm. 1990)
17 października - Rita Hayworth, amerykańska aktorka pochodzenia hiszpańskiego i irlandzkiego (zm. 1987)
18 października - Konstantinos Mitsotakis, grecki polityk
27 października - Teresa Wright, amerykańska aktorka (zm. 2005)
29 października - Paweł Hertz, polski poeta, eseista, tłumacz, wydawca (zm. 2001)
31 października
Andrzej Krasicki, polski aktor (zm. 1995)
Ian Stevenson, amerykański profesor psychiatrii, parapsycholog (zm. 2007)
7 listopada - Billy Graham, amerykański kaznodzieja baptystyczny
9 listopada - Spiro T. Agnew, amerykański polityk (zm. 1996)
10 listopada - Ernst Fischer, niemiecki chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 2007)
17 listopada - Jeannie Ebner, austriacka pisarka (zm. 2004)
22 listopada - Anna Lechicka-Kuśniewicz, polska publicystka i satyryk (zm. 2002)
26 listopada - Patricio Aylwin, prezydent Chile
30 listopada - Efrem Zimbalist Jr., amerykański aktor
11 grudnia - Aleksander Sołżenicyn, rosyjski pisarz (zm. 2008)
12 grudnia - Harry Igor Ansoff, rosyjski ekonomista (zm. 2002)
15 grudnia - Maria Jarochowska, polska dziennikarka, reportażystka i pisarka (zm. 1975)
18 grudnia - Wilhelmina Skulska-Kruczkowska, polska dziennikarka i publicystka (zm. 1998)
21 grudnia - Kurt Waldheim, austriacki polityk i dyplomata, sekretarz generalny ONZ i prezydent federalny Austrii (zm. 2007)
23 grudnia - Helmut Schmidt, niemiecki polityk
25 grudnia
Ahmed Ben Bella, prezydent Algierii
Anwar Sadat, egipski polityk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1981)
Ewelina Szyszko, polska polityk i działaczka społeczna (zm. 2002)
Zmarli
6 stycznia - Georg Cantor, matematyk (ur. 1845)
8 stycznia - Heinrich Buz, niemiecki inżynier i konstruktor, twórca potęgi zakładów MAN w Augsburgu (ur. 1833)
6 lutego - Gustav Klimt, austriacki malarz (ur. 1862)
10 lutego - Ernesto Teodoro Moneta, włoski polityk i publicysta, laureat pokojowej Nagrody Nobla (ur. 1833)
21 lutego - Juliusz Leo, prezydent miasta Krakowa (ur. 1861)
9 marca - Frank Wedekind, niemiecki pisarz i aktor (ur. 1864)
13 marca - Cezar Cui, rosyjski kompozytor (ur. 1835)
25 marca - Claude Debussy, francuski kompozytor (ur. 1862)
5 kwietnia - Jerzy Tupou II, król Tonga (ur. 1874)
8 kwietnia - Lucjan Rydel, polski poeta i dramatopisarz (ur. 1870)
13 kwietnia - Ławr Korniłow, przywódca białogwardzistów (ur. 1870)
20 kwietnia - Karl Ferdinand Braun, niemiecki fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1850)
21 kwietnia - Manfred von Richthofen, as lotnictwa niemieckiego z okresu I wojny światowej (ur. 1892)
28 kwietnia - Gawriło Princip, serbski zamachowiec, który dokonał udanego zamachu na austriackiego następcę tronu arcyksięcia Franciszka Ferdynanda i jego małżonkę Zofię von Chotek (ur. 1894)
14 maja - James Gordon Bennett, amerykański dziennikarz i wydawca prasowy, entuzjasta sportu (ur. 1841)
30 maja - Gieorgij Plechanow, rosyjski rewolucjonista i marksista (ur. 1856)
10 czerwca - Arrigo Boito, włoski kompozytor, librecista, poeta i pisarz, syn hr. J. Radolińskiej (ur. 1842)
12 czerwca - Bolesław Leszczyński, polski aktor teatralny (ur. 1837)
21 czerwca - Edward Abramowski, polski filozof, socjolog i psycholog (ur. 1868)
3 lipca - Mehmed V, sułtanem imperium ottomańskiego (ur. 1844)
17 lipca - rodzina carska Mikołaj II Romanow (ur. 1868), Aleksandra Romanow (ur. 1872), Olga Nikołajewna (ur. 1895), Tatiana Romanowa (ur. 1897), Maria Romanowa (ur. 1899), Anastazja Romanowa (ur. 1901), Aleksy Romanow (ur. 1904)
31 lipca - Frank Linke-Crawford, austriacki pilot, as lotnictwa austro-węgierskiego (ur. 1893)
12 września - George Reid, australijski prawnik i polityk, premier Australii (ur. 1845)
28 września - Georg Simmel, niemiecki socjolog i filozof (ur. 1858)
5 października - Roland Garros, francuski lotnik (ur. 1888)
8 października - Michaił Aleksiejew, rosyjski generał, dowódca antybolszewickiej Armii Ochotniczej; zabity przez bolszewików (ur. 1857)
15 października - Shirdi Sai Baba, indyjski guru i fakir (ur. prawdopodobnie 1838)
31 października - Egon Schiele, austriacki malarz i grafik (ur. 1890)
3 listopada - Aleksandr Lapunow, rosyjski matematyk (ur. 1857)
9 listopada - Guillaume Apollinaire (właśc. Wilhelm Apolinaris Kostrowicki), francuski poeta (ur. 1880)
11 grudnia - Ivan Cankar, słoweński pisarz (ur. 1876)
19 grudnia - Gustaw Josephy, niemiecki fabrykant i przedsiębiorca (ur. 1855)
Zdarzenia astronomiczne
8 czerwca - całkowite zaćmienie Słońca
Nagrody Nobla
z fizyki - Max Planck
z chemii - Fritz Haber
z medycyny - nagrody nie przyznano
z literatury - nagrody nie przyznano
nagroda pokojowa - nagrody nie przyznano
Zobacz też
I wojna światowa
1918 w filmie
1918 w muzyce
1918 w literaturze
Święta ruchome
Tłusty czwartek: 7 lutego
Ostatki: 12 lutego
Popielec: 13 lutego
Niedziela Palmowa: 24 marca
Wielki Czwartek: 28 marca
Wielki Piątek: 29 marca
Wielka Sobota: 30 marca
Wielkanoc: 31 marca
Poniedziałek wielkanocny: 1 kwietnia
Wniebowstąpienie: 9 maja
Zesłanie Ducha Świętego: 19 maja
Boże Ciało: 30 maja
Źródła
- Dekret Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego z 25 października 1918 roku (Dziennik Rozporządzeń Komisji Wojskowej Nr 1 z 28 października 1918 roku).
Czy wiesz że...? beta
Pandemia grypy w latach 1918-1919 ( hiszpanka) – pandemia, do której doszło w latach 1918- 1919, znana pod potoczną nazwą "hiszpanka" była pandemią wywołaną przez wyjątkowo groźną odmianę podtypu H1N1 wirusa A grypy. Pochłonęła ona jak się ocenia od 50 do 100 mln ofiar śmiertelnych na całym świecie. Liczba ofiar "hiszpanki" wielokrotnie przewyższyła, liczbę ofiar frontów I Wojny Światowej. Była to jedna z największych pandemii w historii ludzkości, w przebiegu której zachorowało ok. 500 mln ludzi, co stanowiło wówczas 1/3 populacji świata.
Biała Armia – zbiorcze określenie ruchów politycznych i sił zbrojnych działających podczas wojny domowej w Rosji w latach 1917- 1923, walczących z komunistami ( bolszewikami) i ruchami ich wspierającymi, mających na celu przywrócenie poprzedniego systemu ekonomicznego i politycznego. Biali określani są także jako Biała Armia ( ros. Белая Армия), Biała Gwardia (Белая гвардия) lub Biały Ruch (Белое движение), lecz nie stanowili oni jednej organizacji, a poszczególne formacje działające w różnych częściach kraju nosiły różne nazwy. Nazwa "biali" powstała jako przeciwieństwo przyjętej przez komunistów symboliki związanej z kolorem czerwonym.
Pociąg Pancerny Nr 2, Pociąg Pancerny "Śmiały", Pociąg pancerny Nr 53 - pierwszy i najbardziej znany polski pociąg pancerny (wcześniej, przed odzyskaniem niepodległości, w dniach 10 lutego - 10 maja 1918, walczył improwizowany pociąg pancerny Związek Broni).
|
telegram Naczelnika Państwa J. Piłsudskiego notyfikujący powstanie Państwa Polskiego.